PGS Nguyễn Lân Hiếu chỉ 5 việc cần làm khi phát hiện khối u, trong đó quan trọng nhất điều này!

Bình tĩnh - yếu tố rất quan trọng khi phát hiện khối u

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, khi tình cờ phát hiện một khối bất thường trên cơ thể, đa số mọi người lập tức lo lắng và nghĩ ngay đến ung thư. Tuy nhiên, theo ông, bệnh nhân cần giữ bình tĩnh đầu tiên, lựa chọn hướng tiếp cận hợp lý để ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc do điều trị vội vã.

“Tại sao tôi nói là bình tĩnh? Vì trong thời đại thông tin hiện nay, việc chủ quan, mặc kệ là rất hiếm gặp. Sách báo nào cũng nhắc đến ung thư, nên khi tự nhiên sờ thấy một cục ở bất cứ bộ phận nào hoặc khám bệnh phát hiện ra, chắc chắn ai cũng sẽ vô cùng lo lắng”, ông PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.

Ông đưa ra vấn đề làm thế nào để tránh hoảng hốt, lựa chọn hướng tiếp cận không hợp lý, để lại những hậu quả khôn lường. Với kinh nghiệm là nhân viên y tế, đồng thời có nhiều người thân trong gia đình đã phát hiện ung thư (chữa khỏi hoặc không khỏi), PGS Nguyễn Lân Hiếu đã đưa ra 5 lời khuyên cần làm khi phát hiện khối u.

Thứ nhất, đừng mong đợi u tự biến mất, vì việc phát hiện sớm và chẩn đoán đúng loại u (lành tính hay ác tính) quyết định rất lớn đến tiên lượng điều trị. Tâm lý con người luôn mong điều xấu không đến với mình và thường cố “tặc lưỡi”, sống trong hồi hộp, hy vọng khối u tự biến mất.

“Theo tôi, chỉ nên tạm thời chưa đến cơ sở chuyên khoa khi khối u (hạch) có liên quan đến phản ứng viêm. Chủ yếu là hạch dưới hàm (sâu răng, mụn nhọt), hạch bẹn, hạch nách… đặc biệt hay gặp ở người trẻ. Còn lại, rất nên sớm đến cơ sở y tế uy tín để thăm khám”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho hay.

Thứ hai, ngoài hạch viêm còn có u nang, u mỡ, u máu hay u xơ lành tính (tuyến giáp, tuyến vú, tử cung…) là những khối u không cần vội vàng điều trị nếu tình cờ phát hiện và hoàn toàn không có triệu chứng.

“Không phải cứ “u” là ung thư. Xin ghi nhớ: tumor là khối u, còn cancer mới là ung thư. Bản thân tôi thích dùng từ miền Nam là “bướu”, nghe đỡ ác tính hơn từ “u”. Bướu lành tính (u lành) chiếm tỷ lệ rất cao trong tổng số các loại u, thường trên 80–90% đối với nhiều loại bướu phổ biến, đặc biệt là tuyến giáp (khoảng 80–95% là lành tính). Thậm chí u ở phổi (tỷ lệ ác tính rất cao) vẫn có thể lành tính như hamartoma, u tuyến phế quản…, hay đơn giản là bị đọc sai kết quả chiếu chụp! Vì vậy, tôi xin nhắc lại, hãy thật bình tĩnh khi mình hoặc người thân phát hiện tình cờ một khối trong cơ thể”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nêu.

Chọn cơ sở y tế nào nếu phát hiện khối u?

Thứ ba, theo PGS Hiếu, tâm lý chung người dân sau khi phát hiện khối u sẽ đến ngay các cơ sở y tế có đầy đủ phương tiện chẩn đoán hình ảnh (siêu âm, X-quang, CT, MRI). Tuy nhiên, ông khuyên mọi người nên đến đúng chuyên khoa liên quan đến vị trí của khối u để được thăm khám và chỉ định xét nghiệm phù hợp. Ví dụ: bướu tuyến giáp đến chuyên khoa nội tiết; tuyến vú, tử cung đến chuyên khoa sản; u dưới da đến da liễu hoặc cơ xương khớp, u phổi đến chuyên khoa hô hấp…

“Cá nhân chuyên khoa tim mạch của tôi ít gặp khối u, nhưng vẫn đã khám và tư vấn nhiều trường hợp u tim lành tính ở trẻ sơ sinh (u cơ vân). Bác sĩ chuyên khoa đóng vai trò đặc biệt quan trọng để người dân đi đúng hướng, không mất quá nhiều thời gian và tiền bạc.

Về lựa chọn cơ sở y tế, tâm lý chúng ta thường chọn những bệnh viện nổi tiếng với máy móc hiện đại. Điều này không sai, bởi sức khỏe là vàng nhưng rất cần lưu ý đến câu “tiền mất tật mang”. Ví dụ: nghe quảng cáo, đến một bệnh viện hiện đại đốt khối u tuyến giáp không triệu chứng, về nhà bị chảy máu thứ phát, phải cấp cứu vì chèn ép đường thở, suýt tử vong…”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.

Ông Hiếu khuyên, người dân nên chọn bệnh viện thuận tiện, gần nhà, và quan trọng là gặp được bác sĩ tư vấn rõ ràng, tỉ mỉ nhưng không “dọa” ngay từ lần gặp đầu tiên. Khi đã đặt niềm tin vào bác sĩ của mình, hãy kiên trì lắng nghe và đặt những câu hỏi thẳng thắn, đặc biệt trong khâu chẩn đoán xác định và kế hoạch điều trị.

Thứ tư, tuân thủ phác đồ của bác sĩ đề ra và lúc này vẫn cần hết sức bình tĩnh. Các bước chẩn đoán đôi khi mất nhiều thời gian, đặc biệt là giải phẫu bệnh tiêu chuẩn vàng để quyết định hướng điều trị.

“Dù biết rằng chữa bệnh như cứu hỏa, nhưng chậm mà chắc vẫn tốt hơn vội vàng điều trị bao vây. Ngành y, đặc biệt là ung thư học, không vận hành theo kiểu “đánh nhầm còn hơn bỏ sót”. Các phương pháp phẫu thuật, hóa trị, xạ trị đều có chỉ định rất rõ ràng, dựa trên kết quả giải phẫu bệnh được quốc tế công nhận”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho biết.

Thứ năm, sau khi được chẩn đoán bướu lành tính người dân nên theo dõi diễn biến, chỉ can thiệp cắt hoặc đốt khi khối đó to lên và hoặc gây chèn ép các bộ phận xung quanh. Cá biệt, có chỉ định điều trị khi bướu gây ảnh hưởng thẩm mỹ. Tuy nhiên, lúc này cần hết sức thận trọng khi quyết định, vì nguy cơ không bao giờ là không, cho dù được thực hiện bởi một bác sĩ phẫu thuật rất giỏi.

Nếu chẩn đoán là u ác tính, việc điều trị cần hết sức chặt chẽ. Mỗi trường hợp là một cá thể đặc biệt, không ai giống ai hoàn toàn. Mọi người cần tin tưởng vào bác sĩ của mình, mô tả đầy đủ các diễn biến cơ thể trong quá trình điều trị, và luôn nhớ hiện nay, ung thư không còn là bệnh không thể chữa khỏi.

“Cuối cùng, khi nào sử dụng thuốc Đông y, thuốc Nam với bệnh nhân đã được chẩn đoán chắc chắn ung thư? Đây là câu hỏi rất khó nhưng lại hay gặp. Tôi thường khuyên có thể dùng phối hợp với Tây y nếu chắc chắn không gây tác dụng phụ nghiêm trọng.

Chỉ nên dùng những bài thuốc có thành phần rõ ràng, tốt nhất là các cây cỏ thông thường. Tôi không dùng những thứ đắt tiền cho người thân mình như sừng tê giác, mật bò tót hay bò cạp… Ngoài ra, các thuốc bổ trợ cũng có thể sử dụng nếu giúp tăng thêm niềm tin, nhưng cần cân nhắc điều kiện kinh tế của từng gia đình”, ông Hiếu chia sẻ thêm.

Theo thống kê của Bộ Y tế, tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 180.000 ca mắc ung thư mới và trên 120.000 ca tử vong do ung thư. Ung thư hiện là nguyên nhân gây tử vong sớm thứ hai, chỉ sau các bệnh tim mạch.

Hơn 350.000 bệnh nhân đang sống chung với căn bệnh này. Bình quân cứ 100.000 người Việt có 159 ca được chẩn đoán mắc mới ung thư và 106 trường hợp tử vong. Tỷ suất mắc mới của Việt Nam xếp thứ 91, tỷ suất tử vong xếp 50 trên tổng cộng 185 nước, ngày càng tăng nhanh trên bảng xếp hạng toàn cầu.

Các chuyên gia nhận định tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Thêm vào đó, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan, phổi. Tuổi thọ tăng, già hóa dân số, ô nhiễm môi trường, thói quen sinh hoạt không lành mạnh như rượu bia, thuốc lá điện tử, chế độ ăn thiếu hợp lý cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư.

×