Quốc hội giám sát kịp thời, thực chất là "chìa khóa" cho giảm nghèo bền vững

Đây là quan điểm được Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu nhấn mạnh và nhận được sự đồng tình của các chuyên gia tại buổi tọa đàm “Tiếng nói từ Nghị trường: Giải pháp đột phá cho giảm nghèo đa chiều” do Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức.

Trao “cần câu” thôi chưa đủ, phải dạy nghề và tạo ra “ngư trường”

Tham gia thảo luận tại toạ đàm, PGS.TS Bùi Thị An, ĐBQH khóa XIII, nhấn mạnh rằng mục tiêu cuối cùng của chương trình xóa đói giảm nghèo là giúp người dân tự lập, tự tin sống bằng chính trí tuệ và sức lao động của mình. Để làm được điều đó, cần thay đổi cách tiếp cận.

“Thay vì trao tiền, chúng ta cần trao công việc, trao nghề. Cần tạo điều kiện để người dân được đào tạo, tiếp cận kiến thức mới như kinh tế số, AI... để họ có thể tự tay tạo dựng cuộc sống”, bà An phân tích.

Bà cho rằng khẩu hiệu “mỗi làng một sản phẩm OCOP” cần được cụ thể hóa thành “người người có nghề, làng làng có nghề”, bởi chỉ khi có nghề trong tay, người dân mới có thể sống vững và thoát khỏi các tệ nạn xã hội.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, để người dân có sinh kế bền vững, nhà nước không chỉ trao công cụ mà còn phải tạo ra “ngư trường”. Điều này đòi hỏi Quốc hội và Chính phủ phải có những cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp tư nhân, cả trong và ngoài nước, đầu tư vào các vùng khó khăn, vùng sâu vùng xa.

“Phải nói thật, không nhiều doanh nghiệp muốn lên Điện Biên, Lai Châu vì đây là những vùng đất lắm rủi ro. Do đó, chính sách về vốn, thuế, đất đai phải thực sự đột phá để họ thấy được lợi ích khi đầu tư, từ đó nâng cao chất lượng sống cho người dân”, bà An đề xuất.

Một yếu tố then chốt khác được bà An nhấn mạnh là phải đảm bảo đầu ra cho sản phẩm mà người dân làm ra.

“Nếu sản phẩm không bán được thì mọi nỗ lực sẽ trở nên bế tắc. Đây là bài toán nhà nước phải cùng vào cuộc giải quyết", bà An nêu vấn đề.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội (Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam), cho rằng dù giảm nghèo là đa chiều, yếu tố cơ bản và đầu tiên vẫn phải là đảm bảo “cái ăn, cái mặc”. Tuy nhiên, sự đảm bảo này phải đến từ chính nỗ lực của người nghèo, chứ không phải chờ đợi sự trợ cấp.

“Phải làm sao để người nghèo tự làm ra được cái ăn, cái mặc. Đó mới là cái khó và là cốt lõi của giảm nghèo bền vững”, ông Chức khẳng định.

TS. Nguyễn Viết Chức nhận định, đầu tư cho giáo dục chính là giải pháp căn cơ và dài hạn nhất để phá vỡ vòng luẩn quẩn của đói nghèo.

"Một người 40-50 tuổi dù được giúp đỡ cũng chỉ cố được một chút. Nhưng nếu con em họ được học hành tử tế trong các trường nội trú, được mở mang trí tuệ, chính thế hệ sau này sẽ giúp cả gia đình thoát nghèo bền vững thật sự", ông Chức nêu quan điểm.

Ông cho rằng, chính sách của Đảng và Nhà nước rất đúng đắn, nhưng cần được tất cả các cấp, các ngành và mỗi cá nhân hiểu sâu sắc để thực thi hiệu quả.

“Một cơ thể ốm yếu thì không thể nói đến ước mơ. Vì vậy, chăm lo sức khỏe và giáo dục phải là ưu tiên hàng đầu”, ông Chức nói.

Sức mạnh từ giám sát và trao quyền cho địa phương

Dưới góc độ của một nhà lập pháp, ĐBQH Phan Đức Hiếu, Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khẳng định, chức năng giám sát của Quốc hội có vai trò vô cùng quan trọng.

“Khi Quốc hội giám sát 3 Chương trình mục tiêu quốc gia, nhiều người cho là quá sớm. Nhưng chính nhờ giám sát, chúng tôi đã phát hiện ra những bất cập trong cơ chế và đã ban hành Nghị quyết điều chỉnh, tăng quyền chủ động, linh hoạt cho địa phương. Điều đó cho thấy sức mạnh của việc giám sát đúng và trúng”, ông Hiếu chia sẻ.

Theo ông, để giám sát hiệu quả, cần lắng nghe tiếng nói thực chất từ người dân thông qua các buổi tiếp xúc cử tri chuyên đề và tập trung vào những vấn đề đáng quan ngại, cần có tác động sớm.

Không chỉ dừng lại ở vai trò giám sát, ông Hiếu đề xuất cần suy nghĩ đến các phương thức sáng tạo hơn để giảm nghèo bền vững. Một trong số đó là mô hình doanh nghiệp xã hội, đó là các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh nhưng có mục tiêu chính là giải quyết các vấn đề xã hội.

“Tôi đã gặp những doanh nghiệp mở nhà hàng, đào tạo nghề đầu bếp, phục vụ miễn phí cho người nghèo. Học viên vừa học, vừa thực hành, vừa có thu nhập. Đó là một mô hình vô cùng hiệu quả”, ông Hiếu dẫn chứng.

Ông cho rằng, để phá vỡ vòng luẩn quẩn đói nghèo, mục tiêu dài hạn phải là đầu tư vào giáo dục và hạ tầng cho thế hệ tiếp theo.

“Thế hệ sau phải tự thoát nghèo, chứ không phải đời bố là đối tượng giảm nghèo, đời con lại tiếp tục là đối tượng giảm nghèo. Đó là điều không nên”, ông Hiếu nhấn mạnh.

×