Toàn cảnh miền Trung hơn một tháng quay cuồng trong lũ dữ

Toàn cảnh miền Trung hơn một tháng quay cuồng trong lũ dữ

Miền Trung những ngày cuối năm 2025, lũ lụt, núi lở, đường sạt, chuỗi thiên tai dồn dập đổ xuống hàng vạn đôi vai gầy. Ngày qua ngày, miền Trung bị đặt trong một thử thách khắc nghiệt ít ai tưởng tượng nổi.

Chỉ trong chưa đầy một tháng, hàng trăm người thiệt mạng và mất tích, hàng vạn ngôi nhà bị cuốn trôi, phố làng phủ kín bùn đất. Giữa tiếng nước gào, tiếng núi đổ và tiếng người kêu cứu, những bàn tay nghĩa tình vẫn nắm lấy nhau, dìu nhau qua đợt lũ lịch sử.

Rốn lũ xã Hòa Thịnh, tỉnh Đắk Lắk (tỉnh Phú Yên cũ) chiều Chủ nhật (23/11), những chiếc xe tang lặng lẽ đi trong mưa. Những đám tang vắng người đưa tiễn, vì cả làng, cả xã đều tan hoang.

Nhà cửa, tài sản mất hết. Những gia đình không phải đội khăn trắng sau bốn ngày mênh mông nước, được coi là “may mắn”.

Chị Ngô Thị Bích Thảo ở thôn Phú Phong nghẹn ngào: “Không nói gì được, may còn sống …”. Người phụ nữ này đã kiên cường ôm hai đứa con nhỏ 2 tuổi, 3 tuổi trên mái nhà suốt hai ngày mưa lạnh. Ba mẹ con uống nước mưa đến khi được cứu.

Cùng thôn Phú Phong, ông Nguyễn Ngọc Long – chủ một căn nhà hai tầng hiếm hoi trong thôn cũng nhắc đến may mắn, vì “nhiều người còn sống”. Trong cơn lũ, gia đình ông đã dùng dây thừng buộc vài phao, đưa được 17 người hàng xóm vào nhà tránh lũ.

“Ai cũng thiệt hại nhiều, có gia đình mất người, nhưng may mắn nhiều người còn sống”, người đàn ông hơn 60 tuổi nói khi đang cùng người thân dọn dẹp nhà sau lũ.

Xã Hòa Thịnh những ngày qua chìm trong biển nước. Trên trời trút mưa, từ đầu nguồn thủy điện xả nước sầm sập. Nước lũ lên nhanh tính theo từng phút. “Đây là trận lũ lịch sử. Nước lên quá nhanh, người dân không kịp trở tay. Cả xã đến giờ có 23 người thiệt mạng, 1 người mất tích”, ông Lê Chí Hoại – Chủ tịch UBND xã Hòa Thịnh nói với PV Dân Việt tối 22/11.

Từ “lịch sử” được sử dụng lặp đi lặp lại trong chuỗi thiên tai ở miền Trung hơn một tháng qua. Mưa lớn kéo dài bắt đầu từ giữa tháng 10/2025 theo hai giai đoạn. Cả một dải đất hẹp giữa hình chữ S từ Quảng Trị đến Khánh Hòa hứng chịu lũ, sạt lở, chia cắt dữ dội chưa từng có.

Tiếng nổ lở núi, âm thanh nước lũ rầm rập đổ về, tiếng gọi kêu cứu trong đêm đen…, được người dân mô tả “nghe một lần mang theo cả đời”.

Lão nông Hai Thanh gần 70 tuổi ở Tuy Phong (Lâm Đồng) chưa thể quên tiếng nổ chát chúa vọng từ núi Tân Lai như xé toạc cả thung lũng vào đêm 1/11. Hai hồ nước vỡ tung, gần triệu m3 nước kèm bùn đặc ập xuống. Cả bản làng bốc chốc chìm trong đêm đen,

“Chưa kịp hiểu chi thì nước ập xuống. Phăng hết. Vườn táo, chuồng bò… mất sạch”, ông Thanh nhớ lại. Sáng ra, người ta tìm thấy thi thể một bé gái 13 tuổi bị cuốn trôi cách hiện trường hàng trăm mét, mẹ em khóc cạn bên bức tường nhà còn sót lại.

Ở Huế, chỉ trong vòng hơn 20 ngày đón 4 trận lũ liên tiếp đến mức có người “không buồn dọn dẹp nhà sau lũ”. Lượng mưa tại Bạch Mã đạt mức kỷ lục 1.739,6 mm/24 giờ – con số chưa từng xuất hiện trong lịch sử khí tượng Việt Nam.

Nước dâng nhanh đến mức bà Nguyễn Thị Lan (phường Thuận Hóa) chỉ kịp bế cháu vội vã: “Nước lên quá giường, rồi qua ngực. Mẹ con tui chỉ biết ôm nhau mà chạy”. Cả thành phố chìm trong biển nước; những mái nhà lấp ló giữa dòng nước đỏ ngầu, trẻ em được đặt trong thau nhựa rồi kéo bằng dây thừng, người lớn níu nhau vượt qua những đoạn nước xoáy.

Giữa lúc Huế ngập chìm, Đà Nẵng cũng trải qua những giờ phút nghẹt thở. Nước từ thượng nguồn bất ngờ đổ về khiến các khu vực trũng thấp ngập sâu chỉ sau vài chục phút.

“Ba chục năm ở đây rồi mà chưa khi mô nước lên nhanh rứa”, bà Lâm Thị Thanh (Cẩm Toại Trung) nói. Ở các xã miền núi Trà Tân, A Ting, A Vương…, những tiếng nổ từ sườn núi rền vang trong đêm, đất đá tuôn xuống cuốn theo nhà cửa, chuồng trại. Sau những tiếng nổ “không thể quên”, ông Trần Văn Hán, ở nóc Ông Yên, đứng lặng trước căn nhà trơ khung gỗ xiêu vẹo: “Nó cuốn hết, từ con bò, bao lúa mới phơi đến cái giường... Chỉ còn lại bùn đất và đống đổ nát”.

Cách đây một tuần, ở Gia Lai, thảm họa sạt lở tiếp tục ập xuống làng biển Hải Minh. Khoảng 3 giờ sáng, trong màn mưa dày đặc, một khối đất đá khổng lồ bất ngờ đổ xuống, vùi lấp ngôi nhà của vợ chồng ông Nguyễn Chừ.

Anh Trần Văn Tri, con trai ông bà chạy về căn nhà đã nát vụn, chỉ kịp cứu cha, còn mẹ - bà Đặng Thị Chim, không qua khỏi dưới đống đổ nát. “Phải dùng xô hốt đất, búa đập tường. Thấy cả bàn tay thò ra… bóng điện trong nhà còn sáng”, ông Nguyễn Chừ - người sống sót kể lại.

Cùng thời điểm đó, đê bao Hà Thanh ở thôn Luật Lễ vỡ gần 20m, nước ập xuống cuốn theo bò gà, lúa giống và hàng chục ngôi nhà. Bà Võ Thị Thanh run rẩy nhớ lại khi bị kẹt trên gác, nước bao quanh: “Không dám trèo lên mái, đến 5 giờ sáng đội cứu hộ mới đạp cửa vào cứu”. Gần 700 hộ dân trong khu vực bị ảnh hưởng nặng, nhiều người trắng tay chỉ sau một đêm.

Rồi cuối tháng 11/2025, những rốn lũ Đông Hòa, Hòa Thịnh, Hòa Mỹ… ở Đắk Lắk thu hút sự quan tâm của cả nước. Nước mênh mông, cô lập hàng nghìn hộ dân. Lực lượng Quân đội, Công an, các đoàn cứu hộ tình nguyện tìm mọi cách tiếp cận, nhưng rất khó khăn.

Đêm 21/11, đoàn cứu hộ tình nguyện từ Quảng Ngãi nhiều lần điều khiển ca nô công suất lớn tìm cách vào “vùng rốn lũ” phường Đông Hòa nhưng mỗi cơn sóng ập tới lại đánh bật ca nô khiến nó chao đảo dữ dội. “Không thể liều mạng trong bóng tối. Sáng mai vào lại,” anh Dũng – Chủ tịch Hội bán tải Quảng Ngãi – nói.

Trong đêm, anh Lý Tấn Đường (đang làm việc tại TP HCM) nghe tin cha qua đời trong lũ. Khi ca nô đưa anh vào làng, sóng lớn đến mức ca nô nhiều lần suýt lật. “Mẹ tôi thoát được, còn cha mắc kẹt lại…” – anh nghẹn giọng.

Vợ chồng bà Nguyễn Thị Thẩm cũng chạy từ TP.HCM về khi mất liên lạc với cha mẹ già và con cháu, nhưng đường vào đã bị chia cắt hoàn toàn. Họ chỉ biết chờ trong hội trường UBND phường giữa gần 100 người đang trú tạm trong nỗi lo lắng cồn cào.

Cùng thời điểm đó, Khánh Hòa chìm trong cảnh tượng chưa từng có trong nhiều năm. Mưa lũ khiến 196 điểm tại 54 xã, phường bị ngập; 126 điểm giao thông sạt lở; gần 15.000 hộ dân bị ảnh hưởng; thiệt hại ban đầu khoảng 760 tỷ đồng. Nhiều khu vực như Tây Nha Trang, Bắc Nha Trang, Đô Vinh, Diên Khánh… ngập sâu hàng mét, người dân phải nhờ lực lượng Vùng 4 Hải quân, Công an và chính quyền đưa ra khỏi nhà bằng xuồng.

Lũ ở Nam Trung Bộ hơn một tháng qua được coi là lớn nhất trong hơn 50 năm qua, Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ NN&MT) thông tin. Lũ liên tục phá kỷ lục ở nhiều lưu vực là cực kỳ hiếm, gần như chưa từng xuất hiện trong hơn 50 năm quan trắc.

Thiệt hại là vô cùng to lớn, đến nay vẫn đang được các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương thống kê, kiểm đếm.

Giữa đau thương mất mát ở dải đất hẹp miền Trung, một trong những khoảnh khắc tiếp thêm động lực vượt qua nghịch cảnh là khi bé gái 6 tuổi, con chị Trương Thị Cang ở xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai (huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định cũ) được đưa ra khỏi dòng nước xiết, đôi tay nhỏ run lập cập…

Người mẹ thì khuỵu xuống, bật khóc nức nở như một đứa trẻ. Nước mắt chị hòa vào mưa, vào bùn lũ, như kể lại những ngày tháng chông chênh của một phận người lam lũ.

Clip: Chị Trương Thị Cang (xã Tuy Phước, Gia Lai) xúc động khi được đón lại con gái 6 tuổi khi cháu vừa được lực lượng cứu hộ đưa ra khỏi dòng nước lũ.

Trong những ngày lũ, chị đang phải ở viện chăm cha già, để con một mình trong căn trọ nhỏ. Lũ ập đến bất ngờ. Chị chạy về trong hoảng loạn, đứng giữa mênh mông nước, gọi tên con trong tuyệt vọng đến xé lòng.

Rồi bốn chiến sĩ của Trung tâm Huấn luyện Quốc gia 2 lao vào dòng nước cuộn, vật lộn gần nửa giờ để cứu bé. Khi họ trao cô bé lại cho mẹ, tiếng khóc của chị nghe như vừa biết ơn, vừa đau, vừa nhẹ nhõm đến lịm người: “Không có các chú… không biết con tôi sẽ ra sao”.

Cũng như bốn chiến sỹ kể trên, trong những đêm lũ chồng lũ, hàng nghìn người gần như không ngủ. Họ là bộ đội, công an, dân quân, lực lượng cứu hộ dân sự, … lái ca nô lao vào biển nước, lội nước đến sưng đỏ đôi chân, những bàn tay tím lại vì lạnh nhưng vẫn nắm lấy dây thừng tiến vào vùng ngập sâu để tìm cách cứu hộ người dân mắc kẹt.

Ở Đà Nẵng, 2 giờ sáng, khi điện thoại báo “Bờ kè An Lương tiếp tục sạt”, Đại tá Trần Hữu Ích chỉ kịp nói: “Đi ngay!”. Chưa đầy 30 phút, hơn 500 cán bộ, chiến sĩ đã có mặt.

Họ đứng giữa trời mưa xối xả, xếp rọ thép, chèn bao tải đất, chống chọi từng lớp sóng đang dồn dập đập vào bờ. Nhiều chiến sĩ ngã dúi xuống nền đá trơn nhưng lại bật dậy ngay. Đại tá Ích nói ngắn gọn: “Giữ được đoạn kè ni là giữ được nhà cho dân.”

Ở Huế, lực lượng cứu hộ như chạy đua với thời gian. 11.800 lượt cán bộ công an, 43.290 lượt bộ đội được huy động.

Họ lội nước đến ngực, phá cửa những căn nhà ngập sâu để đưa trẻ em ra ngoài. Có ca nô chở sản phụ vượt lũ lúc nửa đêm, ánh đèn pin hắt vào gương mặt người lính ướt sũng nhưng ánh mắt không bao giờ chùn xuống.

Nhiều chiến sĩ làm việc liên tục 30–40 giờ, nằm ngủ gục trên mạn ca nô khi trời còn mưa, rồi vừa mở mắt đã lại xắn tay vào nước. Người dân nhiều nơi nói: “Thấy bóng áo xanh là thấy yên lòng”.

Gia Lai thì gọi cuộc sơ tán gần 342.000 người trước bão là “cuộc di dân lịch sử”. Những đoàn xe nối dài đưa người già, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ đến nơi trú ẩn. Có cụ bà vừa lên xe vừa khóc: “Chỉ mong mạng sống còn là mừng rồi”. Người dân ôm nhau, cảm ơn trong mưa mà không ai nhớ nổi đã qua bao giờ.

Ở Lâm Đồng, sau vụ vỡ hồ chứa, lực lượng cứu hộ phải đào từng lớp bùn dày cả nửa mét để tìm kiếm nạn nhân. Họ cắm cọc cảnh báo, dìu người dân ra khỏi vùng trũng, rồi lại quay về phân phát gạo, nước sạch cho những gia đình mất trắng.

Trong những ngày địa bàn tỉnh Phú Yên (cũ), nay là Đăk Lăk chìm trong cơn lũ dữ, PV Dân Việt đã có mặt tại những điểm ngập lịch sử, chứng kiến thiệt hại nặng nề và người dân nơi đây quay cuồng trong nước dâng cao. Phải nói rằng, Phú Yên (cũ) chưa bao giờ chịu lũ lớn như thế.

Tại thôn Phú Phong, xã Hoà Thịnh, tỉnh Đắk Lắk, những cụm dân cư bị cô lập bởi nước lũ suốt 3 ngày qua. Trong đó có hơn 1000 người dân đa phần đều phải ngồi trên nóc nhà vì toàn bộ khu vực đều ngập quá sâu.

Thời điểm khoảng 8h sáng ngày 21/11, lực lượng chức năng đã có thể đưa cano, xuồng đến để hỗ trợ di dời dân ra khỏi vùng nguy hiểm. Gương mặt căng thẳng, đôi mắt nhòe nước hòa cùng mưa lạnh, chị Lê Thị Thúy Kiều (32 tuổi) nghẹn giọng cho biết suốt gần 3 ngày nay, cả gia đình 9 người của chị, trong đó có 4 trẻ nhỏ, phải vật vờ trên mái nhà chờ lực lượng cứu hộ chẳng kịp mang theo gì lên ăn.

“Tôi được đưa ra ngoài hơn một tiếng rồi nhưng đến giờ vẫn chưa thấy ai trong nhà được ứng cứu. Lo lắm, chỉ mong cả nhà được an toàn”, chị Kiều run run nói.

Trung tá Nguyễn Văn Phúc, Đội trưởng Tham mưu Phòng PC07, Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết, ngay sau khi nước lũ rút bớt, các lực lượng của xã, của tỉnh phối hợp đưa ngay các phương tiện, trang thiết bị đến các vùng bị cô lập mấy ngày qua để di dời dân ra khỏi vùng nguy hiểm.

Trong cơn mưa nặng hạt, lực lượng công an tỉnh Đắk Lắk đang nỗ lực hết mình để giúp dân sớm nhất có thể. Do số lượng người rất đông, lực lượng ưu tiên đưa người già, phụ nữ và trẻ em ra trước.

Từ nước ngoài, Thủ tướng Chính phủ tổ chức họp trực tuyến, thường xuyên chỉ đạo để huy động các lực lượng, phương tiện, bằng mọi cách tiếp cận cho được tất cả hộ dân bị cô lập do lũ lụt, sạt lở, kịp thời tiếp tế, cứu trợ khẩn cấp lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm, nhất là các hộ ở khu vực bị ngập sâu, mất nhà cửa, tài sản; tuyệt đối không để người dân đói, khát, rét.

Giữa những ngày nước phủ kín làng mạc, thứ giữ người ta không gục xuống là những bàn tay chìa ra đúng lúc. Khắp các vùng lũ miền Trung cuối năm 2025, từ Đắk Lắk đến Đà Nẵng, Huế, tình đồng bào như sưởi ấm nhưng đôi vai đã nhiều ngày ngâm trong nước lạnh.

Buổi chiều muộn ngày 20/11 tại thôn Mỹ Phú (xã Hòa Mỹ, tỉnh Đắk Lắk), nước vẫn chưa rút. Những nóc nhà thấp thoáng giữa biển nước đục. Trên bờ, vài chiếc xe tải và xe bán tải được trưng dụng đỗ san sát, trong khi hơn chục người mặc áo mưa phất phơ dưới gió đang tất bật khuân mì tôm, nước lọc, nhu yếu phẩm xuống những chiếc ca nô chuẩn bị tiếp tế cho người dân còn mắc kẹt.

Chị Nguyễn Thị Yến Linh, ở thôn Tân Yên, xã Ea Ly, nước còn đọng trên vành mũ áo mưa, kể rằng cả xã chị đã bước vào một “chiến dịch cứu người thật sự”: “Ngay tối hôm qua đã đưa bốn cái xuồng xuống. Sáng nay thì cả xã đi chợ, nấu gần 1.000 cái bánh chưng, bánh tét. Bà con gom sữa, nước, nhu yếu phẩm… chia thành phần để đưa vào vùng ngập”.

Những đôi tay vốn quen với ruộng nương, nay thoăn thoắt gói bánh, chia quà. Người chạy xe, người bốc vác, người kê thùng hàng lên xuồng, mắt luôn dõi về các thôn ngập sâu, nơi có người già, trẻ nhỏ đang đợi.

Các nhóm thiện nguyện cũng trở thành lực lượng cứu hộ rất tích cực. Anh Đỗ Châu Thành, ở xã Hòa Thịnh, cho biết chỉ sau vài bài đăng kêu gọi trên mạng xã hội, số người tham gia đã tăng từ 10 lên hơn 50: “Tụi em chia nhau hỗ trợ ba khu vực: Hòa Thịnh, Hòa Mỹ, Sơn Hòa. Ai có gì góp nấy: người chở hàng, người đóng gói, người đi xuồng. Chỉ mong gom được nhiều nhất và đưa nhanh nhất vào cho bà con”.

Trong dòng nước lạnh ngang bụng, những chiếc xuồng nhỏ liên tục cập bến để chuyển hàng cứu trợ vào sâu trong vùng lũ. Mỗi chuyến đi lại thêm vài chục phần quà đến tay người dân – những phần quà không chỉ để ăn, mà để người ta cảm thấy mình không bị bỏ lại phía sau.

Ở Ga Ry, vùng giáp ranh Đà Nẵng, trường học trở thành nơi sơ tán tạm thời. Bộ đội biên phòng và giáo viên lập nên một “bếp ăn 0 đồng”. Khói cơm mới quyện trong hơi lạnh núi rừng. Người già được phát thuốc, trẻ nhỏ được phát sữa, những bữa cơm nóng được chuyền tay nhau như một liều thuốc tinh thần giữa đêm tối.

Trung tá Nguyễn Phúc Trường, Chính trị viên Đồn Biên phòng Ga Ry, nói: “Bà con chạy lũ, có người chỉ kịp mang cái áo, cái chăn. Chúng tôi cố gắng lo cho họ bữa cơm nóng để ấm bụng, vững tinh thần”.

Không chỉ ở nơi lũ trực tiếp ập tới, những vùng không ngập cũng dồn sức hướng về miền Trung. Ở Đà Nẵng, anh Trương Văn Vương chỉ kịp viết đúng một dòng: “Ai có gì góp nấy để nấu cơm gửi vùng lũ”. Thế rồi người mang gạo, kẻ góp rau, người đưa thịt; ai không có gì thì xắn tay rửa rau, nhóm bếp. Gian bếp nhỏ sáng rực cả đêm, hàng trăm suất cơm, bánh chưng được chuyển bằng ghe vào vùng ngập sâu.

Huế cũng thắp lên hàng loạt bếp tình thương. 3.000 suất của phụ nữ Thuận Hóa, 1.000 suất của chùa Phật Quang, 400 suất của hội phụ nữ Thuận An được gửi thẳng vào bệnh viện – nơi bệnh nhân và người nhà bị mắc kẹt. Ở A Lưới, biên phòng giăng dây vượt dòng suối lũ để mang gạo, mì, sữa vào các thôn bị cô lập hoàn toàn.

Đó là những đôi tay nấu cơm không ngơi nghỉ, những bàn tay kéo nhau qua dòng nước, những bàn tay của người lính cõng cụ già trong mưa lạnh, của người lạ trao nhau chiếc áo mưa cuối cùng, của bà con chia nửa gói mì vì “ai rồi cũng phải sống”.

Sau khi nước rút, sau những lớp bùn nhão nhoẹt, sau những mảng tường đổ sập – điều còn lại ở miền Trung không chỉ là thiệt hại. Điều còn lại là sức mạnh mềm của con người nơi đây: bình dị, bền bỉ, không khoa trương nhưng chưa bao giờ đứt gãy.

Thiên tai có thể cuốn trôi nhiều thứ, nhưng không thể cuốn trôi cách mà người miền Trung nắm tay nhau để đứng dậy. Trong những ngày nước dâng vây khắp làng mạc, người miền Trung vẫn đứng thẳng – bằng nghĩa tình, bằng sức bền và bằng cách nắm lấy nhau để không ai bị bỏ lại.

×