Trích lại 1 USD cho mỗi tấn gạo xuất khẩu: Nông dân và doanh nghiệp đề xuất cần phân bổ quỹ hợp lý

Đề xuất trích lại 1 USD cho mỗi tấn gạo xuất khẩu

Sáng ngày 10/12 tại Trụ sở Chính phủ, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam chủ trì tổ chức Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân Việt Nam năm 2025 (lần thứ 7); Báo Nông thôn Ngày nay/điện tử Dân Việt là đơn vị được giao tổ chức thực hiện.

Tại Hội nghị, đại diện Tập đoàn Intimex và PAN Group đã nêu một số khó khăn trong xuất khẩu gạo hiện nay, nhất là trong bối cảnh 2 thị trường truyền thống là Philippines và Indonesia gặp nhiều trở ngại.

Nhiều nông dân cũng nêu ý kiến liên quan đến hỗ trợ sản xuất trước tác động ngày càng khắc nghiệt của biến đổi khí hậu, thiên tai, cùng những biến động và sức ép cạnh tranh của thị trường xuất khẩu.

Trước các kiến nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng lãnh đạo các bộ, ngành đã trực tiếp trả lời, làm rõ từng vấn đề. Sau phần trả lời của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đã nhận được một số ý kiến, kiến nghị về việc đề xuất Chính phủ nghiên cứu, xem xét cho trích lại 1 USD cho mỗi 1 tấn gạo xuất khẩu để hỗ trợ người nông dân khi gặp khó khăn trong tiêu thụ và các vấn đề khác.

"Hàng năm, chúng ta xuất khẩu khoảng 8 triệu tấn gạo, nếu trích lại 1 USD/tấn, thì sẽ có 8 triệu USD để hỗ trợ nông dân mỗi khi gặp khó khăn. Kiến nghị Thủ tướng xem xét đề xuất này", Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam kiến nghị.

Trao đổi lại đề xuất trên, Thủ tướng Chính phủ cho biết, đồng ý về mặt chủ trương và giao Bộ Tài chính chủ trì cùng các Bộ, ngành nghiên cứu xem xét cụ thể.

Doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành cùng nông dân

Sau Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân năm 2025, đề xuất về cơ chế hỗ trợ nông dân tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn. Nhiều nông dân và doanh nghiệp đã chia sẻ thêm quan điểm, đưa ra các góc nhìn và đánh giá cụ thể xung quanh đề xuất này, góp phần làm rõ hơn nhu cầu, tính khả thi cũng như kỳ vọng trong thời gian tới.

Là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu gạo tiêu biểu của tỉnh Vĩnh Long, ông Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch Công ty TNHH SX TM Phước Thành IV (xã Phú Quới, tỉnh Vĩnh Long) cho biết, doanh nghiệp luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ nông dân.

Được biết, Công ty TNHH SX TM Phước Thành IV là doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực xay xát chế biến gạo của tỉnh Vĩnh Long. Hiện, doanh nghiệp đang cung ứng gạo trong thị trường nội địa và xuất khẩu, sản lượng bình quân hàng trăm nghìn tấn gạo/năm.

Nhấn mạnh mối liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân, ông Thành khẳng định việc hỗ trợ nông dân trong thời điểm khó khăn là cần thiết. "Những doanh nghiệp đủ sức mạnh tài chính và kho bãi có thể hỗ trợ nông dân bao tiêu đầu ra lúa gạo khi vào mùa vụ.

Với đề xuất trích 1 USD cho mỗi tấn gạo xuất khẩu, đây cũng là một giải pháp hỗ trợ nông dân và nên được xem xét, nghiên cứu kỹ lưỡng. Phải có ý kiến đa chiều từ doanh nghiệp, nông dân và đặc biệt là sự vào cuộc của các chuyên gia tâm huyết để đảm bảo tính khả thi, hiệu quả của đề xuất này", ông Thành cho hay.

Nếu thông qua quỹ này, cách thức phân bổ quỹ cũng là nội dung cần quan tâm. Con số 8 triệu USD nếu so với số lượng nông dân Việt Nam hiện nay thì không lớn, sẽ không cho hiệu quả rõ rệt nếu phân bổ đồng đều. Thay vào đó, nên tập trung đầu tư vào các chương trình hỗ trợ chuyên sâu như Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, các mô hình tiên phong, đổi mới, canh tác hữu cơ, giảm phát thải...

Chia sẻ thêm về thị trường xuất khẩu gạo hiện nay, ông Nguyễn Văn Thành cho biết, sau giai đoạn COVID-19, số lượng doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại Việt Nam đã giảm mạnh do những khó khăn, vướng mắc trong cơ chế, giấy phép xuất khẩu, thị trường nhiều biến động, những "điểm nghẽn" trong dòng tiền do thuế suất...

"Năm 2021, Việt Nam có hơn 200 doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Nhưng đến ngày 6/2/2025, cả nước đã giảm xuống còn có 158 doanh nghiệp trong lĩnh vực này", ông Thành thông tin.

Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã quan tâm, có thêm nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nông nghiệp, doanh nghiệp xuất khẩu. "Tuy nhiên, nếu được đề xuất thêm, tôi rất mong Chính phủ tập trung thêm vào các chính sách phi tiền tệ như xúc tiến đầu tư, các hiệp định thương mại song phương, làm sâu sắc hơn và có cơ chế cụ thể trong hợp tác về nông nghiệp.

Việt Nam có nhiều lợi thế trong thị trường xuất khẩu gạo và cũng còn có những thị trường xuất khẩu tiềm năng như Trung Quốc, Bờ Biển Ngà, Ghana...", ông Thành cho biết.

Cần xác định rõ nhóm người thụ hưởng, cách thức phân bổ

Từ góc nhìn nông dân, bà Nguyễn Thị Hà - Chủ tịch HĐQT HTX sản xuất, kinh doanh và dịch vụ nông nghiệp Thụy Hương (xã Kiến Thụy, TP Hải Phòng), Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2023 cho biết, nếu cơ chế hỗ trợ được thông qua, quỹ cần có cách thức phân bổ phù hợp, hỗ trợ đúng đối tượng, đúng vấn đề.

Theo bà Hà, trong ngắn hạn, quỹ không nên dàn trải mà nên ưu tiên đầu tư vào các yếu tố cốt lõi như máy móc, giống và vật tư đầu vào nhằm nâng cao chất lượng sản xuất. Về dài hạn, nguồn lực cần hướng tới hỗ trợ nông dân chuyển đổi sang sản xuất lúa hữu cơ, lúa thương phẩm sạch để vừa giảm chi phí, vừa nâng cao giá trị nông sản.

Bà Hà nhấn mạnh: “Nếu cơ chế được thông qua, quỹ nên ưu tiên cho nhóm nông dân tiên phong, những người tích cực đổi mới và có mô hình sản xuất – kinh doanh hiệu quả tại địa phương. Đây là nhóm thường tạo việc làm cho nhiều hộ dân xung quanh; khi họ được hỗ trợ, các mô hình sẽ cho kết quả rõ nét, hiệu quả và bền vững hơn.”

Cũng theo đại diện HTX sản xuất, kinh doanh và dịch vụ nông nghiệp Thụy Hương, hiện nay, các mô hình sản xuất nông nghiệp nhỏ, nông hộ đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là những thay đổi của thời tiết.

Là một người nông dân, bà Hà nhận thấy, trong những năm nay, chi phí vật tư đầu vào như giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công đang gia tăng, nhưng giá bán nông sản không tương xứng, khiến nhiều nông dân, hộ gia đình khó khăn trong dòng vốn, không còn thiết tha với đồng ruộng.

"Tôi rất mong Nhà nước sẽ quan tâm thêm các mô hình sản xuất nhỏ lẻ. Hiện nay, việc đầu tư vào nông nghiệp vẫn còn quá nhiều rào cản đối với nông hộ và các doanh nghiệp nông nghiệp quy mô nhỏ.

Bên cạnh nguồn vốn thì đất đai, mặt bằng cũng đang là rào cản lớn. Chúng tôi muốn đầu tư thêm công nghệ, máy móc, nhà màng, nhà lưới, xưởng chế biến... nhưng chưa thể thực hiện bởi đất sản xuất đang là đất thuê, không có sổ đỏ. Rất mong Chính phủ sẽ sớm tháo gỡ những "điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực đất đai để chúng tôi có thể sớm đầu tư", bà Hà tâm sự.

×