Bình luận
0
Đón mùa xuân mới Ất Tỵ 2025, trong bối cảnh cả nước đang chuyển mình mạnh mẽ để bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tìm trong chính sử, bồi hồi nhớ lại một vị quan vương triều nhà Nguyễn có nhiều ý tưởng cải cách, canh tân đất nước, đó là Nguyễn Trường Tộ.
Và thật vinh dự, một lần qua Phú Yên trong nước non ngàn dặm, ông đã để lại một bài thơ trác tuyệt giữa núi sông!
Trãi lòng cùng đất nước
Ông chưa bao giờ là trạng nguyên, nhưng thuở nhỏ học hành quá giỏi, được các thầy đồ xứ Nghệ “phong tặng” để bày tỏ lòng yêu mến một danh sĩ xuất chúng của quê hương như câu thơ của thi thánh Đỗ Phủ: Độc phá vạn trung thư/ Hành quá vạn lý lộ (Đọc nát vạn cuốn sách/ Đi nát vạn dặm đường).
Nguyễn Trường Tộ (1830-1871) ghi dấu ấn trong lịch sử Việt Nam thế kỷ XIX với 30 bản điều trần dâng lên vua Tự Đức và triều đình Huế đề xuất canh tân đất nước về chính trị, nội chính, tài chính, kinh tế, võ bị (quốc phòng), học thuật, ngoại giao và cải cách về văn hóa, bảo tồn di tích lịch sử.
Ông từng được vua Tự Đức nhà Nguyễn tiếp kiến ở nhà Tả Vu trong Tử Cấm Thành (Đại nội Huế) ngày 17/8/1866 và được nhà vua đích thân giao một số nhiệm vụ theo dõi ý đồ của thực dân Pháp.
Ông còn là một kiến trúc sư lỗi lạc trực tiếp thiết kế và chỉ đạo thi công tu viện dòng Thánh Phaolô năm 1864 (ngày nay tọa lạc tại số 4 Tôn Đức Thắng, quận 1, TP Hồ Chí Minh), một công trình kiến trúc độc đáo đậm dấu ấn châu Âu còn lưu giữ đến ngày nay.
Tượng Phaolo Nguyễn Trường Tộ. Đồ họa: TRẦN QUỚI
Nguyễn Trường Tộ còn giúp Tổng đốc Nghệ An Hoàng Tá Viêm đào kênh Sát ở Hưng Nguyên Nghệ An, phát huy hiệu quả lâu bền cho nền canh nông.
Ông ấp ủ mở Trường Kỹ nghệ ở kinh đô Huế, được vua Tự Đức đồng ý nhưng nhiều ý kiến bảo thủ của các trọng thần phá ngang nên ý nguyện không thành. 30 bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ cũng chìm vào quên lãng.
Tháng 11/1870, Nguyễn Trường Tộ gửi thư lên triều đình xin được vào Nam tổ chức đánh úp quân Pháp để thu hồi Nam Kỳ lục tỉnh, nhưng vua Tự Đức dùng dằng không quyết. Ông buồn chán về lại quê nhà và đột ngột từ trần ngày 22/11/1871, khi mới 41 tuổi! Di nguyện của ông khắc hai câu thơ người xưa trên mộ:
Nhất thất túc thành thiên cổ hận
Cố đầu hồi thị bách niên cơ
(Một kiếp sa chân muôn kiếp hận
Ngoảnh đầu cơ nghiệp ấy trăm năm)
Núi Đá Bia (TX Đông Hòa, tỉnh Phú Yên) nhìn từ xa. Ảnh: HUỲNH LÊ VIỄN DUY
Nguyễn Trường Tộ để lại cho đời nhiều tác phẩm nặng lòng với đất nước. Như GS Nguyễn Huệ Chi đúc kết: “…
Đóng góp cho văn học Việt, ông để lại nhiều tác phẩm mang phong cách “chính luận - trữ tình”, sắc bén, khúc chiết trong phân tích theo tư duy luận lý, vừa thấm đậm cảm hứng trữ tình của tác giả (phơi trải hết lòng mình)”.
Trong di cảo thơ để lại, thơ Nguyễn Trường Tộ mang phong cách trữ tình, khoáng đạt, hình thành hai nhánh “ngôn chí tự tình” (thể hiện chí khí của mình) và “tức cảnh sinh tình”.
CẢM NHẬN MỘT PHÚ YÊN HÙNG VĨ
Trong những bài thơ “tức cảnh sinh tình” có tuyệt tác Thạch Bi Sơn ngẫu thành (Trên núi Đá Bia tình cờ thành thơ), được sáng tác trong những năm 1866-1868, trên bước đường xuôi ngược từ Gia Định ra kinh đô Huế, dừng chân ở dịch trạm Phú Hòa trên đỉnh đèo Cả.
Trước cảnh quan diễm lệ, sơn thủy hữu tình: Đá Bia - Vũng Rô - đèo Cả (được vua Minh Mạng chọn khắc vào Tuyên đỉnh - một trong cửu đỉnh được đặt trong Thế Miếu - Đại nội Huế, là một trong chín ngọn núi thiêng của đất nước), trong lòng Nguyễn Trường Tộ nặng trĩu nỗi u hoài giữa núi non hùng vĩ, soi bóng xuống Vũng Rô muôn trùng sóng vỗ.
Năm 2010, người viết bài này được ban biên soạn phân công tuyển chọn các tác phẩm đặc sắc trước năm 1945 đã trân trọng chọn bài thơ này vào sách Văn học Phú Yên 400 năm (1611-2011).
Trước thềm xuân mới 2025, nối tiếp những mùa xuân đất nước đang chuyển động những bước đi mạnh mẽ tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, xin được thành kính đề cập một bài thơ tuyệt tác của nhà cải cách chấn hưng đất nước Nguyễn Trường Tộ như một sức mạnh nội sinh tinh thần, tiếp sức hiện tại tiến về tương lai.
Thạch Bi Sơn ngẫu thành
Phong bất năng dao vũ bất thôi,
Bi truyền vạn cổ tự thôi ngôi.
Cô viên như tước bài sơn đỉnh,
Trác lập vô song trấn thủy ôi.
Tưởng thị bổ thiên tằng luyện quá,
Phi quan điền hải bị khu lai.
Nhược di chích trước thành song trước,
Địa tác bàn xan, hải tác bôi!
Nguyễn Văn Dũng tạm dịch:
Trên núi Đá Bia tình cờ thành thơ
Gió chẳng thể rung, mưa chẳng rơi
Bia truyền vạn cổ vẫn cao vời
Mình tròn như gọt bày trên núi
Sừng sững vô song trấn biển khơi
Nghĩ trước vá trời từng đúc luyện
Không ngừng lấp biển đến bờ phơi
Ngọn đơn nếu biến thành đôi ngọn
Đất hóa bàn ăn, biển rượu rồi!
Đất hóa bàn ăn, biển thành chén rượu! Một khí phách hiên ngang “ngẫu thành” trước giang sơn cẩm tú của một nhà cải cách, canh tân đất nước có tư duy đổi mới đến hành động quyết liệt. Tự hào thay quê hương Phú Yên trong lòng danh sĩ!
Đất hóa bàn ăn, biển thành chén rượu! Một khí phách hiên ngang “ngẫu thành” trước giang sơn cẩm tú của một nhà cải cách, canh tân đất nước có tư duy đổi mới đến hành động quyết liệt. Tự hào thay quê hương Phú Yên trong lòng danh sĩ!
Tôi nhận ra một bài học sống và tự hứa sẽ ghi nhớ để dạy con mình.
Chia sẻ
Phạm Sư Ôn (?-1389), xuất thân là một nhà sư. Vào những năm cuối đời vua Trần Duệ Tông và Trần Phế Đế, nhà Trần rơi vào tình trạng suy vi tột độ. Trong khi dân chúng lầm than vì sưu cao thuế nặng và thiên tai liên miên, thì giới quý tộc lại mải mê hưởng lạc. Chứng kiến cảnh "nửa đời lêu lổng, cửa thiền không yên" vì thế sự xoay vần, ông đã quyết định rời bỏ áo cà sa, cầm vũ khí để đi tìm công lý cho người nghèo.
Chia sẻ
Cuốn "Tư duy mở" nhận được nhiều lượt bình chọn, trở thành 1 trong 5 cuốn đạt Giải thưởng Sách Quốc gia tại hạng mục "Sách được bạn đọc yêu thích".
Chia sẻ
Trong lịch sử vương quốc Champa, Chế Bồng Nga được xem là vị vua kiệt xuất và cũng là nhà quân sự đáng gờm nhất từng khiến Đại Việt phải nhiều lần rúng động. Dưới triều đại của ông vào nửa sau thế kỷ XIV, một Champa từng suy yếu đã vươn lên mạnh mẽ, nhiều lần tiến quân ra phía bắc, thậm chí đánh thẳng vào kinh đô Thăng Long của nhà Trần. Tuy nhiên, sự nghiệp lẫy lừng ấy lại kết thúc bất ngờ trên chiến trường năm 1390, khi ông bị bắn hạ sau một vụ phản bội ngay trong hàng ngũ.
Chia sẻ
Mới đây, Amy Lê Anh - mỹ nhân phim “Phượng Khấu” bất ngờ tung bộ ảnh mỹ nhân Sài Gòn xưa với những khung hình sang trọng, hoài cổ.
Chia sẻ
Trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu do dòng chảy dầu thô toàn cầu bị siết lại, Chính phủ đã đưa thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào về 0%. Quyết định này cho thấy ưu tiên hàng đầu hiện nay là giữ nguồn hàng và ổn định giá trong nước.
Chia sẻ
Nhiều binh sĩ Mỹ đã bị bắt làm tù binh, ông Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố. Trong khi đó, một cơ quan khác của Iran nhấn mạnh tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bị thương trong cuộc chiến đã vượt quá 200 người.
Chia sẻ
Do trùng lịch thi đấu giữa ĐT Việt Nam và U23 Việt Nam, HLV Kim Sang-sik sẽ ưu tiên cho "Những chiến binh sao vàng" hơn lứa trẻ.
Chia sẻ
Bùi Quang Hiếu bị cáo buộc chửi bới, kéo vali của nữ hành khách ra giữa đường đập phá sau khi bị từ chối chở vì có biểu hiện say xỉn.
Chia sẻ
Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Kuwait ngài Sheikh Ahmed Abdullah Al-Ahmad Al-Sabah, trong đó phía Kuwait nhất trí xem xét tiếp tục cung ứng dầu thô cho Việt Nam
Chia sẻ
Lãnh đạo tối cao mới của Iran - Mojtaba Khamenei - đã bị thương chỉ một ngày sau khi được bổ nhiệm vào vị trí quyền lực nhất của nước này, tờ Daily Star đưa tin.
Chia sẻ
HLV Polking khiến Nguyễn Đình Bắc… thui chột tài năng?; Trọng Sơn được triệu tập lên U23 Việt Nam; 5 đội tuyển giành vé dự tứ kết Asian Cup nữ 2026; Huyền thoại M.U khuyên đội bóng cũ giữ chân Casemiro; Ronaldo có thể thua lỗ khi mua lại Almeria.
Chia sẻ
Theo một bài báo trên tờ Daily Express của Anh, thư ký báo chí của tổng thống Nga Dmitry Peskov đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về "ngày tận thế".
Chia sẻ
Việc bãi bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai điện tử từ năm 2026 đang mở ra “luật chơi” mới cho hơn 5 triệu hộ kinh doanh. Tại tọa đàm do Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt tổ chức, đại diện Cục Thuế, chuyên gia và ngân hàng cho rằng minh bạch thuế không chỉ giúp quản lý công bằng hơn mà còn là chìa khóa để hộ kinh doanh tiếp cận vốn ngân hàng và mở rộng hoạt động.
Chia sẻ
Chiến sự tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, kéo theo giá xăng trong nước leo thang. Trước áp lực chi phí, nhiều lao động Việt Nam buộc phải cân đối tài chính chi tiêu, tính toán lại phương tiện đi lại, chuyển từ ô tô sang xe máy, thậm chí từ xe máy sang xe đạp để tiết kiệm.
Chia sẻ
Một số quốc gia EU đã bày tỏ sự không hài lòng với lập trường công khai của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen về cuộc xung đột ở Trung Đông, cho rằng những tuyên bố của bà vượt quá thẩm quyền và không phối hợp với các chính phủ EU, theo Politico.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, giữa tháng 3, vận trình của một số con giáp có nhiều chuyển biến tích cực. Họ gặp cơ hội tốt trong công việc, tài lộc cũng khởi sắc.
Chia sẻ
TP Đà Nẵng đưa ra một trong những mục tiêu trọng tâm trong năm 2026 là bảo đảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính giải quyết phi địa giới hành chính có phát sinh hồ sơ thực tế trong năm 2026
Chia sẻ
Trong 60 năm cuộc đời thì có đến gần 8 năm Thiếu tướng Trần Tử Bình bị tù đày ở các nhà tù Côn Đảo, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hỏa Lò - đều là những địa ngục trần gian. Sự trưởng thành, tôi luyện của người chiến sĩ cách mạng xuyên qua những gông cùm, xiềng xích; tích đọng thành lòng yêu nước, khát vọng tự do và sức mạnh để quên mình chiến đấu trọn đời vì cách mạng.
Chia sẻ
Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị chuẩn bị Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sẽ khai mạc vào ngày 6/4.
Chia sẻ
Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng yêu cầu các hãng bay cũng cần tối ưu hóa chi phí, có giải pháp để duy trì mạng đường bay, kế hoạch bay.
Chia sẻ
Một trong các nội dung quan trọng của Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (gồm địa phận Hà Giang trước đây), tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) (giá hiện hành) đạt 170.000 tỷ đồng; phấn đấu đến năm 2030 là tỉnh phát triển khá, toàn diện, bền vững, thu nhập trung bình cao; là một trong các cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Chia sẻ
Đà Nẵng vận động tắt đèn chiếu sáng và các trang thiết bị điện không cần thiết trong 1 giờ đồng hồ, quyết định này vừa được UBND TP.Đà Nẵng ban hành chiều nay 9/3.
Chia sẻ
Giữa những triền núi đá vôi kỳ vĩ của Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, cuộc chiến bảo vệ môi trường tại xã Mèo Vạc đang diễn ra âm thầm nhưng rất quyết liệt.
Chia sẻ
Trung Quốc ngày 9/3 tuyên bố phản đối mọi hành động nhằm vào ông Mojtaba Khamenei, lãnh đạo tối cao mới của Iran, sau khi ông được bổ nhiệm kế nhiệm cha mình.
Chia sẻ
Không còn quẩn quanh với cái nghèo, người dân xã Thống Nhất, tỉnh Lạng Sơn đang viết nên câu chuyện làm giàu từ việc nuôi ngựa bạch.
Chia sẻ
Nghệ sĩ Ưu tú là mỹ nhân nổi tiếng của VTV gây bất ngờ khi rao bán căn nhà trị giá 16 tỷ đồng, thu hút sự chú ý của dư luận.
Chia sẻ
Hợp tác công nghệ thực chất và bền vững là mục tiêu chiến lược được lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM nhấn mạnh tại chương trình kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo giữa Áo và Việt Nam diễn ra vào chiều và tối nay 9/3.
Chia sẻ
Hà Đông nhiều năm qua duy trì tốt phong trào dọn vệ sinh các tuyến đường, ngõ sạch đẹp trong các khu dân cư, tổ dân phố. Vào dịp cuối tuần, các hội đoàn thể đã đồng loạt cử cán bộ, hội viên tích cực tham gia dọn vệ sinh môi trường. Chính vì vậy, mà nhiều tuyến phố ở nơi này luôn xanh, sạch, đẹp…
Chia sẻ
Xung đột Trung Đông đang gây tác động dây chuyền đến thị trường hàng không toàn cầu. Nhiều hãng bay quốc tế buộc phải hủy chuyến hoặc thay đổi lộ trình, trong khi giá vé các chặng bay từ Việt Nam đi châu Âu tăng đột biến, thậm chí có thời điểm vượt 100 triệu đồng mỗi chiều.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Ba Đà Rằng
