"Cây hạnh phúc" giúp nông dân một phường của tỉnh Tuyên Quang thoát nghèo, làm giàu

Từ nỗi trăn trở mang tên "manh mún, tự phát"

Đối với nhiều thế hệ người nông dân ở tổ dân phố Mỹ Bình, phường Mỹ Lâm, tỉnh Tuyên Quang, cây chè đã gắn bó với mảnh đất, với cuộc sống của họ như một phần không thể tách rời. Thế nhưng, sự gắn bó ấy trong một thời gian dài lại đi kèm với những nỗi lo canh cánh. Hình ảnh những người nông dân bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, chăm chút từng búp chè xanh non nhưng rồi lại thở dài khi bị thương lái ép giá đã từng là một thực tế quen thuộc.

Vấn đề cốt lõi nằm ở tư duy sản xuất nhỏ lẻ, tự phát. Mỗi gia đình là một đơn vị kinh tế độc lập, canh tác trên mảnh vườn của riêng mình. Sự thiếu liên kết này tạo ra một điểm yếu chí mạng: họ không có tiếng nói chung trên thị trường. Sản lượng thu hoạch không đồng đều, chất lượng chè không có một tiêu chuẩn chung, và quan trọng nhất, họ hoàn toàn bị động ở khâu tiêu thụ.

Điệp khúc "được mùa mất giá, được giá mất mùa" cứ thế lặp lại, bào mòn công sức và niềm tin của người nông dân, khiến cho việc làm giàu từ cây chè trở thành một giấc mơ xa vời. Cái nghèo, cái khó cứ dai dẳng đeo bám, tạo thành một "nút thắt" lớn kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội của cả một vùng.

Bước ngoặt từ một quyết sách đột phá

Trước thực trạng đó, một câu hỏi lớn được đặt ra cho cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể địa phương: Làm thế nào để gỡ nút thắt này? Làm thế nào để biến tiềm năng của cây chè thành động lực kinh tế thực sự, giúp người dân nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống?

Lời giải đã đến từ một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tập thể, mà cụ thể ở đây là mô hình hợp tác xã (HTX) kiểu mới. Nhận thấy đây là con đường tất yếu, Hội Nông dân xã Mỹ Bằng cũ, nay là phường Mỹ Lâm đã trở thành hạt nhân nòng cốt, tích cực tuyên truyền, vận động, và quan trọng nhất là "cầm tay chỉ việc", giúp người dân hiểu rõ lợi ích khi họ liên kết lại với nhau.

Năm 2019, một sự kiện mang tính bước ngoặt đã diễn ra: HTX sản xuất và dịch vụ Hải Đăng được thành lập, do chính một người nông dân tiêu biểu, anh Nguyễn Hữu Chiến, làm giám đốc.

Sự ra đời của HTX không chỉ đơn thuần là việc thành lập một tổ chức kinh tế, nó đánh dấu một cuộc cách mạng trong tư duy sản xuất của người dân Mỹ Bình – chuyển từ sản xuất cá thể, cạnh tranh lẫn nhau sang liên kết hợp tác, chia sẻ lợi ích và cùng nhau phát triển.

HTX Hải Đăng - "Bà đỡ" và đòn bẩy kinh tế

Ngay từ khi đi vào hoạt động, HTX Hải Đăng đã chứng tỏ vai trò là đòn bẩy kinh tế, là điểm tựa vững chắc cho các xã viên thông qua ba phương diện cốt lõi:

Một là, chuẩn hóa quy trình, kiến tạo chất lượng: Thay vì để mỗi nhà làm một kiểu, HTX đứng ra tổ chức lại toàn bộ quy trình sản xuất. Các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng và chăm sóc chè theo tiêu chuẩn an toàn được tổ chức bài bản.

Bà con được hướng dẫn chi tiết từ khâu chọn giống, kỹ thuật bón phân hữu cơ để cải tạo đất, cách sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và tuân thủ nghiêm ngặt thời gian cách ly.

Việc áp dụng đồng bộ tiến bộ khoa học kỹ thuật này đã mang lại một kết quả kép: vừa tăng năng suất, vừa tạo ra một sản phẩm chè an toàn, có chất lượng đồng đều – yếu tố tiên quyết để chinh phục những thị trường khó tính.

Hai là, xây dựng thương hiệu, làm chủ đầu ra: Đây chính là bước đi chiến lược giúp thay đổi hoàn toàn vị thế của người nông dân. HTX đã mạnh dạn đầu tư nhà xưởng, hệ thống máy móc chế biến sâu.

Từ những búp chè tươi vốn chỉ bán cho thương lái với giá bấp bênh, nay đã được chế biến thành các sản phẩm chè khô đóng gói tinh tế, tạo dựng được thương hiệu riêng.

Việc xây dựng thành công thương hiệu không chỉ giúp giá trị sản phẩm tăng lên gấp nhiều lần, mà quan trọng hơn, nó giúp HTX có đủ tư cách pháp nhân và uy tín để chủ động tìm kiếm, đàm phán và ký kết các hợp đồng tiêu thụ lớn, ổn định với các siêu thị, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Bài toán đầu ra, nỗi ám ảnh lớn nhất, đã cơ bản được giải quyết.

Ba là, hài hòa lợi ích, gắn kết cộng đồng: HTX Hải Đăng hoạt động dựa trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi. Các xã viên không chỉ là người cung cấp nguyên liệu mà còn là những người chủ thực sự, được tham gia vào quá trình quyết sách và được chia sẻ lợi nhuận một cách công bằng, minh bạch.

Anh Phạm Văn Chiến, Giám đốc HTX Hải Đăng, chia sẻ với chúng tôi bằng một giọng nói đầy tâm huyết: "HTX chúng tôi chuyên về sản xuất, chế biến và kinh doanh các sản phẩm chè. Ngoài 12 thành viên, HTX đã ký liên kết bao tiêu sản phẩm cho 20 hộ dân với tổng diện tích hơn 20ha. Mức giá cam kết tối thiểu là 4.500 đồng/kg búp tươi, còn giá tối đa sẽ theo thị trường. Việc cam kết giá sàn này như một "tấm lưới an toàn", giúp bà con hoàn toàn yên tâm sản xuất mà không phải lo lắng về những biến động thất thường của thị trường."

Quả ngọt từ sự đồng lòng

Hiện nay, doanh thu trung bình của HTX Hải Đăng đạt hơn 2 tỷ đồng/năm, trung bình mỗi thành viên thu nhập hơn 10 triệu đồng/tháng.

Sự thay đổi không chỉ nằm trên những con số doanh thu, mà còn hiện hữu trong từng nếp nhà, từng ánh mắt của người dân Mỹ Bình. Chúng tôi gặp chị Trần Thị Đào khi chị đang nhanh tay làm việc tại xưởng chế biến của HTX.

Lau vội những giọt mồ hôi, chị vui vẻ kể: "Trước đây, gia đình tôi trồng lúa, thu nhập bấp bênh lắm, một năm chỉ trông vào hai vụ, phập phồng lo thời tiết. Từ khi được Hội Nông dân hỗ trợ vay vốn ưu đãi, tôi mạnh dạn chuyển đổi và tham gia vào HTX Hải Đăng. Công việc bây giờ là ở khâu chế biến, nhẹ nhàng hơn làm nông nhiều mà thu nhập ổn định từ 7 – 9 triệu mỗi tháng, cao gấp 2-3 lần so với làm lúa. Cuộc sống gia đình đã khá hơn rất nhiều, con cái được học hành đến nơi đến chốn. Vui lắm!".

Câu chuyện của chị Đào là hình ảnh thu nhỏ cho sự đổi đời của hàng chục hộ gia đình khác. Niềm vui ấy được khẳng định chắc nịch qua lời của ông Trần Văn Thanh, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Mỹ Bình.

Với vẻ mặt tự hào, ông Thanh cho biết: "Từ khi có HTX Hải Đăng, không khí ở đây khác hẳn. Bà con rất phấn khởi, yên tâm sản xuất vì không còn phải lo đầu ra. HTX hoạt động rất hiệu quả, minh bạch, tạo ra sự liên kết chặt chẽ trong cộng đồng. Tôi có thể tự hào nói rằng, đến nay, tổ dân phố Mỹ Bình của chúng tôi không còn hộ nghèo và cận nghèo. Đây là thành quả của sự chung sức, đồng lòng giữa chính quyền, các đoàn thể và nhân dân".

Bài học về vai trò "chất xúc tác" và tầm nhìn phát triển

Nhìn lại quá trình hình thành và phát triển của HTX Hải Đăng, vai trò của tổ chức Hội Nông dân và chính quyền địa phương được khẳng định như một "chất xúc tác" không thể thiếu. Họ không chỉ làm công tác vận động, tuyên truyền suông mà đã thực sự "xắn tay áo" cùng người dân.

Từ việc hỗ trợ các thủ tục pháp lý để thành lập HTX, kết nối với các chuyên gia nông nghiệp để tổ chức tập huấn, tìm kiếm các nguồn vốn vay ưu đãi, cho đến việc tích cực giới thiệu, quảng bá sản phẩm chè của HTX tại các hội chợ, triển lãm.

Chính sự đồng hành sâu sát, trách nhiệm và hiệu quả này đã biến một chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước thành một mô hình sống động, lan tỏa và mang lại lợi ích thiết thực trong đời sống.

Câu chuyện thành công của HTX Hải Đăng ở Mỹ Lâm không chỉ là một ví dụ đơn lẻ về xóa đói giảm nghèo. Nó mang một ý nghĩa lớn lao hơn, là một bài học kinh nghiệm quý báu về con đường xây dựng nông thôn mới.

Đó là bài học về sự cần thiết phải thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ nhỏ lẻ sang tập trung; bài học về sức mạnh của tinh thần đoàn kết và kinh tế tập thể; và bài học về vai trò dẫn dắt, định hướng, hỗ trợ của cả hệ thống chính trị.

Mô hình này đã chứng minh rằng, khi tiềm năng của đất đai, sức lao động của người dân được kết hợp với tư duy kinh tế hiện đại và sự hỗ trợ đúng lúc, đúng chỗ, thì việc thoát nghèo và vươn lên làm giàu là hoàn toàn khả thi.

Cây chè Mỹ Lâm, từ một loại cây trồng đơn thuần, nay đã thực sự trở thành "cây làm giàu", "cây hạnh phúc", viết nên một câu chuyện thành công trên mảnh đất Tuyên Quang.

×