Hà Nội tiên phong xây dựng chính quyền phục vụ - Kỳ 5: Chính quyền hai cấp vận hành thông suốt, dữ liệu mở đường đổi mới

Lời tòa soạn:

Việc Hà Nội triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 được thông qua ngày 16/6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết nghị, đánh dấu bước chuyển lớn trong đổi mới tư duy quản lý và hoàn thiện thể chế. Đây không chỉ là quá trình sắp xếp bộ máy, mà còn là phép thử đối với năng lực lãnh đạo, điều hành và cam kết xây dựng Chính quyền phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.

Với vị thế đô thị đặc biệt, Hà Nội chủ động tiên phong từ tái cấu trúc tổ chức, kiện toàn nhân sự đến xây dựng nền tảng dữ liệu, đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị, đặc biệt là quyết tâm của Đảng bộ Thành phố, đã tạo động lực để bộ máy mới vận hành minh bạch, thông suốt và hiệu quả.

Nhằm phản ánh đầy đủ hành trình đổi mới này, Báo Dân Việt thực hiện loạt bài “Hà Nội tiên phong xây dựng Chính quyền phục vụ” gồm 5 kỳ, phản ánh toàn diện hành trình đổi mới: từ chủ trương tới quá trình triển khai, kết quả bước đầu và những thách thức đặt ra. Loạt bài cũng ghi nhận nỗ lực Đảng bộ và Chính quyền Hà Nội và 126 xã, phường trong trong quá trịnh thực hiện mô hình hai cấp, từ tổ chức nhân sự, cơ sở vật chất đến cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Chúng tôi kỳ vọng loạt bài mang đến cho bạn đọc góc nhìn rõ ràng và khách quan về một bước chuyển lớn của Thủ đô – nơi đang định hình mô hình quản trị đô thị hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng, công nghệ là động lực và người dân là trung tâm phục vụ.

Buổi sáng đầu tuần tại Trung tâm phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội (Võ Chí Công, phường Tây Hồ), từng nhóm người dân xếp hàng trật tự, trên tay là hồ sơ đăng ký khai sinh, chứng thực, thường trú. Cán bộ tiếp dân liên tục hướng dẫn, hỗ trợ, phía bàn bên cạnh nhóm sinh viên công nghệ thông tin đang giúp người cao tuổi tạo tài khoản VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến. Khung cảnh ấy phản ánh rõ nét một bộ máy đang chuyển động với tốc độ nhanh hơn, gọn hơn và gần dân hơn – dấu ấn của mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau hơn ba tuần vận hành tại Hà Nội.

Bộ máy tinh gọn, vận hành số hóa, phục vụ người dân tối đa

Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tổ chức Thành ủy Nguyễn Hồng Nhật nhấn mạnh, sau khi đi vào hoạt động, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Hà Nội đã cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt và hiệu quả nhờ sự lãnh đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND Thành phố và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành.

Ban Thường vụ Thành ủy phân công các Ủy viên bám sát cơ sở, trực tiếp kiểm tra, giám sát hoạt động của Đảng ủy, HĐND và UBND cấp xã.

Thường trực HĐND Thành phố tổ chức kỳ họp chuyên đề, ban hành ba nghị quyết quan trọng về biên chế và tổ chức bộ máy; đồng thời thành lập 17 đoàn công tác hướng dẫn 126 xã, phường tổ chức kỳ họp thứ nhất HĐND.

Đảng ủy UBND Thành phố cùng các sở, ngành khẩn trương ban hành quy trình xử lý công việc, rà soát cơ sở vật chất, đồng thời huy động 126 đội hình với gần 4.000 thanh niên hỗ trợ thủ tục hành chính tại cơ sở, góp phần tăng tính thân thiện, hiệu quả của chính quyền phục vụ.

Công tác tổ chức cán bộ được triển khai đồng bộ và bài bản: Thành ủy đã chỉ định hơn 2.500 đồng chí tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ và hơn 1.000 cán bộ vào Ban Thường vụ cấp xã, bảo đảm bộ máy mới có đủ năng lực để vận hành ngay từ ngày đầu.

Các xã, phường đã thành lập gần 400 cơ quan tham mưu, giúp việc. 100% Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã, phường ban hành Quy chế làm việc, bảo đảm hoạt động không bị gián đoạn.

Chỉ trong hai tuần đầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, hơn 600 nghị quyết HĐND xã, phường được thông qua, gần 12.000 văn bản chỉ đạo được ban hành, thu hút hơn 20.000 cán bộ, đảng viên tham dự hội nghị quán triệt nghị quyết, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động.

Ứng dụng công nghệ thông tin là điểm nhấn rõ rệt trong quá trình vận hành bộ máy mới: gần 67.000 hồ sơ hành chính được tiếp nhận trong 15 ngày đầu, 14% thực hiện trực tuyến; số lượng thủ tục cấp xã nâng lên 559 thủ tục. Hệ thống iHanoi ghi nhận hơn 3.500 phản ánh, tổng đài 1022 xử lý gần 1.800 cuộc gọi; gần 500 điểm dịch vụ công hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục thiết yếu.

Hơn 230.000 văn bản được xử lý qua hệ thống điện tử; 100% xã, phường hoàn tất số hóa, bàn giao trụ sở, trang thiết bị. Thành phố cũng hỗ trợ mỗi địa phương 500 triệu đồng bổ sung cơ sở vật chất phục vụ nhân dân.

Bên cạnh kết quả tích cực, quá trình triển khai vẫn bộc lộ nhiều khó khăn. Một số xã, phường thiếu cán bộ chủ chốt; tỷ lệ cán bộ chuyên trách HĐND có kinh nghiệm còn thấp; biên chế bố trí chưa cân đối, nhiều vị trí kiêm nhiệm tạo áp lực lớn. Hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, phần mềm giải quyết thủ tục đôi lúc chưa ổn định, việc chỉnh lý và số hóa hồ sơ còn chậm; quy định phân cấp, phân quyền có điểm chưa rõ khiến địa phương lúng túng khi xử lý nhiệm vụ mới.

Một số nơi còn thiếu thiết bị làm việc, chữ ký số; dữ liệu đảng viên chưa cập nhật đầy đủ. Một số thủ tục chưa có quy trình điện tử, gây khó khăn cho người dân khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến, như phản ánh tại xã Phú Xuyên.

Khối lượng hồ sơ tăng mạnh trong giai đoạn đầu cũng gây áp lực cho cán bộ cơ sở. Tuy vậy, nhiều địa phương như Hà Đông, Hoàn Kiếm, Yên Sở, Tây Hồ… đã chủ động cải tiến quy trình, tách riêng thủ tục chứng thực để giảm tải cho bộ phận “một cửa”, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ. Riêng phường Hà Đông tiếp nhận hơn 3.000 hồ sơ trong hai tuần và được người dân đánh giá cao nhờ sáng kiến này.

Giám đốc Sở Nội vụ Trần Đình Cảnh thông tin cho biết, sẽ mở sáu lớp tập huấn chuyên sâu trong thời gian tới. Giám đốc Trung tâm Phục vụ Hành chính công Thành phố Hà Nội Cù Ngọc Trang thông tin “sẽ tổ chức tập huấn trực tuyến cho cán bộ tại 126 xã, phường, bố trí 15 tổ công tác hỗ trợ trực tiếp, duy trì tổng đài 1012 và hệ thống trả lời tự động”. Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Trần Tuấn Anh cam kết triển khai “30 ngày cao điểm hỗ trợ chuyển đổi số”, huy động sinh viên và thanh niên tình nguyện đồng hành với địa phương.

Những giải pháp trên được kỳ vọng sẽ nhanh chóng tháo gỡ vướng mắc, giúp bộ máy chính quyền hai cấp tiếp tục vận hành hiệu quả và phục vụ người dân tốt hơn.

Chính quyền chủ động đến với người dân, lắng nghe và tiếp nhận phản ánh

Chia sẻ bài học sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, Hà Nội xác định chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là “chìa khóa vàng” để thiết kế lại mô hình quản trị đô thị theo định hướng Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Ông cho biết, ngay sau khi Nghị quyết được ban hành cuối năm 2024, Thành ủy và UBND TP đã triển khai đồng bộ chương trình hành động, từ cấp thành phố đến quận, huyện và 126 xã, phường.

Theo ông Trương Việt Dũng, quá trình vận hành cho thấy ba yếu tố then chốt: đồng bộ, dữ liệu và chủ động. “Đồng bộ” thể hiện ở sự nhất quán từ cấp ủy đến từng cán bộ cơ sở. “Dữ liệu” là nền tảng để ra quyết định chính xác, đòi hỏi cập nhật theo thời gian thực. “Chủ động” là yếu tố quyết định, với tinh thần không chờ đợi đầy đủ quy định mà vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, vừa hoàn thiện.

Chỉ sau ba tuần vận hành chính quyền hai cấp, Hà Nội đã tiếp nhận 66.000 hồ sơ thủ tục hành chính, cho thấy bộ máy vận hành thông suốt và nhịp nhàng. Cùng với đó, thành phố đặc biệt chú trọng nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật, người nộp thuế... nhằm bảo đảm “không ai bị bỏ lại phía sau” trong tiếp cận dịch vụ công. Hà Nội triển khai hỗ trợ giải quyết thủ tục ngay tại địa bàn, hạn chế tối đa việc người dân phải đến Trung tâm phục vụ hành chính công.

Nhấn mạnh vai trò của tư duy đổi mới, ông Dũng cho rằng nguồn lực bắt đầu từ tư duy, động lực đến từ sự thay đổi và sức mạnh bắt nguồn từ nhân dân. “Công nghệ chỉ là công cụ, con người mới là trung tâm. Đổi mới tư duy và cách làm là cốt lõi để hành động hiệu quả”, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nói.

Về cải cách thủ tục và số hóa, Phó Chủ tịch UBND TP cho biết Hà Nội quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, coi chuyển đổi số không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là phương thức tổ chức lại bộ máy. Liên thông dữ liệu được xác định là chìa khóa để cải cách hành chính, hướng tới mục tiêu 100% hồ sơ được xử lý trực tuyến, trong đó ưu tiên trực tuyến toàn trình.

Hà Nội là địa phương đầu tiên cả nước vận hành mô hình trung tâm hành chính công một cấp và tiếp tục mở rộng với 126 điểm, 12 chi nhánh và 476 ki-ốt phục vụ thủ tục hành chính. Thành phố cũng huy động lực lượng sinh viên công nghệ thông tin từ các trường đại học, trong đó có Đại học Bách khoa, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ số. Song song, Hà Nội chuẩn bị ban hành chỉ thị “45 ngày đêm” huy động sinh viên đồng hành cùng cơ sở trong chuyển đổi số.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội khẳng định Hà Nội đang thiết kế lại toàn bộ hệ thống: thay vì người dân đến với chính quyền, chính quyền sẽ chủ động đến với người dân, lắng nghe và tiếp nhận phản ánh. Thành phố đã rà soát và tái thiết kế hơn 2.000 thủ tục, tập trung 100 thủ tục có lượng hồ sơ lớn như khai sinh, thường trú, lý lịch tư pháp, bảo hiểm xã hội cho trẻ em. Một số phường như Cửa Nam đã tiên phong cải tiến quy trình để giảm thời gian chờ đợi, tăng sự hài lòng của người dân.

Nghị quyết 57 tạo bước đột phá cho Hà Nội trong đổi mới tư duy quản lý và xây dựng chính quyền đô thị hiện đại

Nhấn mạnh đến Nghị quyết 57, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh cho biết, triển khai Nghị quyết 57 không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mà còn là cơ hội để Thủ đô đi trước một bước trong đổi mới tư duy quản lý, hoàn thiện thể chế, xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo thực chất nhất cho năng lực bộ máy.

Ngay từ những ngày đầu tiếp cận Nghị quyết 57, Hà Nội đã xác định rõ những yêu cầu cấp bách, nhất là về liên thông dữ liệu, chính quyền số và vận hành mô hình chính quyền hai cấp. Với tinh thần không chờ đợi, thành phố lựa chọn cách làm quyết liệt nhưng linh hoạt, vừa làm, vừa thí điểm, vừa tháo gỡ, vừa hoàn thiện từng bước.

Hà Nội đã chủ động tái cấu trúc toàn diện hệ thống thông tin, dữ liệu và quy trình vận hành bộ máy, từng bước hình thành “dòng chảy dữ liệu” thống nhất, liên thông thực chất giữa các cấp, các ngành trong toàn hệ thống chính trị. Mô hình quản lý tập trung - tích hợp đa tầng được triển khai, với Trung tâm Phục vụ Hành chính công Thành phố làm đầu mối kết nối dữ liệu, quy trình từ Thành phố tới toàn bộ 126 xã, phường.

“Ngay từ đầu thành phố đã xác định liên thông dữ liệu là nhiệm vụ then chốt, là “chìa khóa” để bộ máy sau sắp xếp vận hành thông suốt, hiệu quả. Đây không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà là yêu cầu thay đổi tư duy quản trị, tổ chức lại toàn bộ hệ thống”, người đứng đầu chính quyền Hà Nội nhấn mạnh.

Từ thực tiễn triển khai, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh nêu ra bài học kinh nghiệm lớn đó là việc triển khai liên thông dữ liệu và xây dựng chính quyền hai cấp đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, thống nhất của cả hệ thống chính trị. Hà Nội xác định rõ 4 trụ cột “xương sống” gồm: văn bản điện tử, thư điện tử, họp trực tuyến và trang thông tin điện tử cấp xã.

Ông Trần Sỹ Thanh đề xuất ưu tiên nguồn lực, hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn mô hình chuẩn để các địa phương, nhất là Hà Nội tiếp tục tiên phong, đi trước nhận thí điểm các mô hình mới về quản lý dữ liệu, chính quyền số, tiến tới nhân rộng trên toàn quốc; Các Bộ, ngành Trung ương sớm hoàn thành việc xây dựng, kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm việc chia sẻ dữ liệu đến xã, phường thực chất, hiệu quả.

Với những kết quả đạt được, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong ghi nhận và biểu dương tinh thần trách nhiệm, chủ động của cấp ủy, chính quyền 126 xã, phường sau sắp xếp. Theo ông, trong thời gian ngắn, các địa phương đã kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí cơ sở vật chất, bảo đảm hoạt động thông suốt, không để xảy ra xáo trộn lớn.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đặc biệt đánh giá cao tinh thần gần dân, sát dân, cầu thị của đội ngũ cán bộ cơ sở, cũng như sự hỗ trợ kịp thời, trách nhiệm của các sở, ngành trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Về nhiệm vụ thời gian tới, ông Nguyễn Văn Phong yêu cầu các địa phương tổ chức thành công đại hội đảng bộ lần thứ nhất, triển khai hiệu quả các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, chăm lo an sinh, bảo đảm tăng trưởng trên 8%.

Bên cạnh đó, cần nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, tăng cường tập huấn cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số, số hóa tài liệu, hoàn thiện cơ sở dữ liệu cán bộ, linh hoạt bố trí nhân sự, đặc biệt ưu tiên cán bộ trẻ.

Thành phố Hà Nội cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền tạo điều kiện để cơ sở phát huy vai trò quản lý, đồng thời phát động phong trào tổng vệ sinh môi trường rộng khắp, hướng đến Thủ đô xanh – sạch – đẹp – văn minh.

Hà Nội cam kết tiên phong, nhân rộng mô hình cải cách đến các địa phương khác

Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành cấu hình 1.917 thủ tục hành chính, trong đó 572 thủ tục cấp xã; đồng bộ gần 13.000 tài khoản người dùng và bảo đảm 100% xã, phường xử lý văn bản điện tử toàn trình có ký số. Hệ thống LGSP kết nối ổn định với 28 danh mục dữ liệu quốc gia và 8 hệ thống chuyên ngành, đạt 60.000–70.000 lượt kết nối mỗi ngày. Thành phố cũng hoàn tất đồng bộ 126 trang thông tin điện tử cấp xã và gần 10.000 hòm thư công vụ, tạo nền tảng thống nhất cho mô hình chính quyền hai cấp.

Hà Nội đặt mục tiêu đến 30/7/2025, 80% thủ tục cấp xã được thực hiện trực tuyến, trong đó 20% trực tuyến toàn trình, đồng thời giao KPI rõ ràng cho các địa phương. Tuy nhiên, áp lực lớn khi mỗi Bộ phận Một cửa chỉ có 5 cán bộ; thành phố đã tăng cường nhân lực hỗ trợ và bố trí thêm hai luật sư tại mỗi điểm để tư vấn pháp lý cho người dân hằng ngày.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, thời gian đầu vận hành, nhiều vướng mắc của cơ sở đã được ghi nhận, đồng thời tiếp tục được các sở, ngành hỗ trợ tháo gỡ. Hà Nội cũng đưa vào vận hành tổng đài 19001009 và hệ thống chatbot hỗ trợ người dân, với hơn 74.000 lượt tương tác.

Từ tháng 9 hoặc đầu tháng 10, Sở Thông tin và Truyền thông sẽ khai trương Trung tâm Điều hành thông minh ứng dụng AI phân tích dữ liệu, học sâu nhằm cá nhân hóa, nâng cao hiệu quả xử lý phản ánh. Thành phố đang hướng tới nền tảng có khả năng tự học và phân tích hành vi để cải thiện trải nghiệm người dùng, vượt lên mô hình trung tâm thông minh phổ biến hiện nay.

“Khi thiết kế lại quy trình, người dân là người thụ hưởng nhiều nhất, còn cán bộ có thể vất vả giai đoạn đầu”, ông Dũng nói và khẳng định Hà Nội cam kết đi đầu triển khai các mô hình thí điểm theo tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi” của Thủ tướng Chính phủ.

“Hà Nội quyết tâm và cam kết với Trung ương, Bộ Khoa học - Công nghệ và Bộ Nội vụ, xin đi đầu thực hiện những mô hình thí điểm. Và khi thiết kế các nội dung liên quan phục vụ người dân, chúng tôi sẽ đóng gói sản phẩm bàn giao cho Trung ương để chia sẻ, nhân rộng đến các địa phương khác”, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh.

×