Hai Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai và Gia Lai chia sẻ kinh nghiệm về đích sớm trong chiến dịch xóa nhà tạm, dột nát

Sáng 26/8 tại Hội nghị tổng kết chương trình và phong trào thi đua "Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát", Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Trịnh Xuân Trường và Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Hồ Quốc Dũng cho biết, Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, qua đó giúp các hộ gia đình chính sách, hộ nghèo, hộ cận nghèo có được chỗ ở kiên cố, an toàn, ổn định, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm nghèo bền vững.

Vươn lên sau thiệt hại do bão Yagi

Theo Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Trịnh Xuân Trường, tỉnh Lào Cai và Yên Bái trước đây (bây giờ là tỉnh Lào Cai mới) đều xuất phát là địa phương miền núi khu vực phía Bắc còn nhiều khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo cao so với cả nước, vì vậy, trong những năm qua, địa phương luôn đặc biệt quan tâm đến công tác giảm nghèo bền vững, đặc biệt là triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát, hỗ trợ làm nhà ở cho hộ gia đình người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ; hộ nghèo, hộ cận nghèo; hộ bị thiệt hại do thiên tai, bão lũ.

Giai đoạn 2021-2025, hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái đã hỗ trợ làm gần 25.000 căn nhà cho hộ người có công, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ bị thiệt hại do bão lũ. Riêng từ tháng 9/2024, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và hưởng ứng Phong trào thi đua "Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát" trên phạm vi cả nước, tỉnh Lào Cai đã tiếp tục rà soát kỹ lưỡng nhu cầu và xây dựng Đề án xóa nhà tạm, nhà dột nát với mục tiêu hỗ trợ làm gần 13.000 căn nhà với tổng kinh phí dự kiến 663 tỷ đồng.

Tỉnh Lào Cai thực hiện Chương trình xoá nhà tạm, nhà dột nát trong bối cảnh gặp nhiều khó khăn, thách thứ do phải khắc phục thiệt hại nặng nề về người, tài sản của Nhà nước và nhân dân; đặc biệt là thiệt hại về nhà ở do bão số 3 (Yagi). Song với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự vào cuộc của các cấp, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp và Nhân dân trên địa bàn tỉnh, đến 15/6/2025, toàn tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ 100% căn nhà theo Đề án, sớm hơn 2 tháng so với mục tiêu kế hoạch Đề án và là một trong những địa phương trong cả nước sớm hoàn thành mục tiêu Đề án.

Tổng kinh phí huy động thực hiện Đề án gần 710 tỷ đồng, ngoài ra còn huy động được nguồn lực đóng góp, hỗ trợ từ các tổ chức, cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng dân cư hỗ trợ làm nhà (hỗ trợ bằng tiền, ngày công, nguyên vật liệu...) với tổng giá trị quy đổi ước đạt trên 740 tỷ đồng.

Sau khi hoàn thành mỗi căn nhà làm mới có giá trị bình quân gần 155 triệu đồng; mỗi căn nhà sửa chữa có giá trị gần 60 triệu đồng; nhiều căn nhà trị giá từ 150-200 triệu đồng, thậm chí trên 200 triệu đồng, cao hơn nhiều so với mức hỗ trợ của Nhà nước.

Trong quá trình triển khai, tỉnh Lào Cai đã rút ra một số kinh nghiệm quan trọng:

Thứ nhất, về công tác thống kê, báo cáo số liệu, việc giao cho lực lượng công an đảm nhận việc thống kê, báo cáo là một chủ trương đúng đắn. Thực tế cho thấy, nhờ sự tham gia của công an, số liệu luôn đầy đủ, chính xác. Ví dụ, tại huyện biên giới Pa Vệ Sử, lực lượng công an đã thống kê được hơn 4.000 căn nhà xuống cấp, trong đó trên 90% đã được xây mới.

Thứ hai, sự đồng bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo. Các bí thư tỉnh ủy, huyện ủy, xã… đều đồng lòng tham gia tích cực vào Chương trình này, tham gia vào Ban chỉ đạo. Điều này thể hiện rõ sự lãnh đạo của Đảng, giúp tháo gỡ nhiều vướng mắc thực tế và huy động được sức mạnh tổng thể của hệ thống chính trị.

Thứ ba, huy động nguồn lực đa dạng. Ngoài ngân sách Nhà nước, còn có sự đóng góp của doanh nghiệp, xã hội và nhân dân. Quan trọng hơn, đã phát huy được truyền thống đoàn kết, tinh thần tương thân tương ái, khơi dậy ý chí vươn lên và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Thứ tư, chính sách hỗ trợ phù hợp thực tiễn. Trước những khó khăn về tiến độ và nguồn vốn, Chính phủ đã bổ sung các chính sách thiết thực. Ngân hàng Chính sách xã hội cho các hộ vay 50 triệu đồng/hộ, không tính lãi trong 5 năm để xây nhà. Đây là giải pháp quan trọng, tạo động lực cho nhân dân chủ động xây dựng nhà ở.

Thứ năm, vai trò của lực lượng công an, quân đội và chính quyền cơ sở; trực tiếp đồng hành, sâu sát nhân dân, giúp triển khai hiệu quả chương trình.

Thứ sáu, phong trào thi đua, đổi công, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Điều này vừa tạo động lực, vừa nâng cao nhận thức của người dân, nhất là hộ nghèo và cận nghèo.

Kết quả, hàng chục nghìn hộ dân đã có nhà ở kiên cố, an toàn, đủ khả năng chống chịu thiên tai. Mỗi mái nhà mới là một hành trình vượt khó, mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho nhân dân.

Chương trình không chỉ giúp người dân an cư, mà còn góp phần tăng cường sức mạnh đoàn kết toàn dân, khẳng định sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cấp chính quyền và toàn xã hội dành cho đồng bào.

"Mệnh lệnh là thời gian"

Còn theo Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Hồ Quốc Dũng, tỉnh Gia Lai mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập hai tỉnh Bình Định và Gia Lai (cũ), nhưng quyết tâm chăm lo nhà ở cho nhân dân đã được ươm mầm và hiện thực hóa từ rất sớm. Trước khi Chính phủ ban hành Công điện số 102/CĐ-TTg ngày 6/10/2024 về đẩy mạnh hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước, tỉnh Bình Định (cũ) đã chủ động đi trước một bước, ban hành Kế hoạch số 145/KH-UBND ngày 5/8/2024, cùng một loạt quyết định, kế hoạch tiếp nối trong tháng 12/2024 và tháng 1/2025 về phân kỳ tiến độ, phê duyệt đề án, phân bổ kinh phí và triển khai tín dụng ưu đãi cho hộ thụ hưởng. Cách làm "chủ động - đồng bộ - đi trước" ấy tạo nền tảng vững chắc để chương trình bứt phá ngay từ những ngày đầu.

Ngay sau chỉ đạo của Trung ương, Ban Thường vụ Tỉnh ủy phân công từng đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ phụ trách địa bàn cụ thể, yêu cầu "sâu sát, rõ người, rõ việc" gắn với trách nhiệm cá nhân; đủ thẩm quyền chỉ đạo giải quyết ngay những vấn đề phát sinh; kiểm tra, đôn đốc kịp thời, không để tình trạng "trên nóng, dưới lạnh", bảo đảm mạch lệnh chính trị thông suốt đến tận thôn, làng.

Trên tinh thần "mệnh lệnh thời gian", toàn tỉnh đồng loạt khởi công ngày 9/02/2025, phát động cao điểm thi đua từ cơ sở, gắn trách nhiệm người đứng đầu với từng địa bàn, giao mốc hoàn thành theo tháng cho từng địa phương. Tổ chức thực thi theo cách "đồng loạt – kỷ luật – thông suốt" đã tạo nên sự khác biệt: Đồng bộ chuỗi cung ứng vật liệu, nhân công; tiết kiệm chi phí; rút ngắn thời gian; lan tỏa quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Kết quả, giai đoạn 2020 – 2024 (trước khi có chủ trương của Trung ương), tỉnh Bình Định đã hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho 5.477 hộ với tổng kinh phí 239,7 tỷ đồng; tính chung giai đoạn 2020 – 2025, đã hỗ trợ 9.888 hộ. Riêng 136 ngày cao điểm (01/01-16/5/2025), toàn tỉnh hoàn thành 4.411 hộ, Bình Định chính thức về đích sớm 7 tháng so với yêu cầu chung. Thành quả ấy là minh chứng sinh động cho sự lãnh đạo quyết liệt, cách tổ chức bài bản, đồng thời khơi dậy sức mạnh đồng thuận của nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, lực lượng vũ trang và các đoàn thể.

Ở tỉnh Gia Lai (cũ), nhu cầu hỗ trợ là 8.109 căn; sau sáp nhập, toàn tỉnh còn hơn 400 căn phải tiếp tục hoàn thành và chỉ trong 25 ngày đêm, với sự vào cuộc tổng lực của cả hệ thống chính trị, các lực lượng và Nhân dân, tỉnh đã hoàn thành vượt tiến độ cam kết. Đến ngày 25/7/2025, toàn tỉnh Gia Lai mới đã hoàn thành toàn bộ 12.520/12.520 căn, đạt 100%; ngày 30/7/2025, tỉnh chính thức công bố hoàn thành Chương trình xóa nhà tạm, dột nát, hỗ trợ nhà ở cho người có công trên địa bàn - sớm hơn thời hạn chung một tháng. Những "con số biết nói" ấy không chỉ là thống kê khô khan, mà là niềm vui rất đời thường của hàng chục nghìn gia đình được bước vào căn nhà "ba cứng", ngăn nắp, kiên cố, đủ tiện nghi thiết yếu để an cư, ổn định cuộc sống và vươn lên.

Theo ông Dũng, điểm nổi bật làm nên thành công của Chương trình chính là phương pháp tổ chức thực hiện. Cụ thể:

Thứ nhất, chính sách đi trước và bám sát nhu cầu thực tế: Ngoài nhóm hộ nghèo, cận nghèo, Bình Định (cũ) còn bổ sung đối tượng là hộ mới thoát nghèo, đồng thời thiết kế gói tín dụng ưu đãi đến 40 triệu đồng/hộ qua Ngân hàng Chính sách xã hội để tạo "đòn bẩy" đối ứng cho các gia đình khó khăn; mức hỗ trợ linh hoạt, rõ ràng và kịp thời giúp hộ dân thực sự đủ nguồn lực xây dựng, sửa chữa nhà ở đạt chuẩn.

Thứ hai, tổ chức thực thi theo mô hình "đi tới tận hộ - nắm tới từng việc": 155/155 xã, phường, thị trấn của Bình Định (cũ) và 218/218 xã, phường, thị trấn của Gia Lai (cũ) thành lập Ban Chỉ đạo cấp xã do Bí thư Đảng ủy làm Trưởng ban; sau sáp nhập, toàn tỉnh tiếp tục duy trì 77/77 Ban Chỉ đạo ở xã, phường (địa bàn Gia Lai cũ). Từng Ban Chỉ đạo xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, chi tiết, phân công theo dõi đến từng hộ, giao tiến độ theo tuần và phát động thi đua hoàn thành theo tháng. Cách tổ chức ấy siết chặt kỷ luật, nêu cao trách nhiệm người đứng đầu, tạo khí thế thi đua sôi nổi, liên thông từ tỉnh đến cơ sở. Đồng thời, những vướng mắc về đất ở, pháp lý đất đai… cũng được các địa phương chủ động tháo gỡ từ sớm, từ cơ sở.

Thứ ba, quản trị hiện đại, công khai, minh bạch: Địa phương triển khai phần mềm quản lý trực tuyến theo dõi đến từng thôn, làng; cập nhật hằng ngày tiến độ, chất lượng, hồ sơ hoàn công, bảo đảm "đúng đối tượng, đúng tiến độ, đúng chất lượng"; trong quá trình rà soát, những trường hợp đúng đối tượng nhưng chưa có trong danh sách được kịp thời bổ sung, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Thứ tư, huy động nguồn lực theo phương châm "ai có gì giúp nấy" một cách hệ thống và bền bỉ: Tổng kinh phí thực hiện trên địa bàn tỉnh đạt hơn 807 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách nhà nước, vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội và nguồn xã hội hóa từ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Lực lượng vũ trang, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã chung tay hàng chục nghìn ngày công, vận chuyển hàng trăm tấn vật liệu vào vùng sâu, vùng xa; cấp xã huy động thêm ngày công, vật tư tại chỗ, góp phần rút ngắn tiến độ, giảm chi phí, nâng cao chất lượng từng căn nhà.

Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ trong hệ thống chính trị được thể chế hóa bằng kế hoạch, quy chế, chương trình phối hợp, trong đó Mặt trận Tổ quốc ban hành kế hoạch giám sát độc lập; các sở, ngành hướng dẫn mẫu nhà - định mức - quy trình; ngân hàng chính sách triển khai tín dụng ưu đãi đến tận hộ, tạo thành "bộ khung" đồng bộ để cơ sở chủ động tổ chức thực hiện. Cùng với truyền thông mạnh mẽ, đa kênh, những mô hình hay, điển hình tiên tiến được lan tỏa, khơi dậy niềm tin và trách nhiệm xã hội, nhất là tại các địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

×