Nghệ sĩ Đào Anh Khánh: “Tôi đã đi hết tuổi trẻ để trở thành người đàn ông trống rỗng, hoang mang và bế tắc”

Cha con nghệ sĩ Đào Anh Khánh lần đầu đối thoại bằng hội họa

Lần đầu tiên, những tác phẩm của nghệ sĩ Đào Anh Khánh và con gái - họa sĩ trẻ Đào Anh Thơ (CAT) sẽ cùng xuất hiện trong một triển lãm chung mang tên “Dòng chảy đột biến” diễn ra hồi 13/3 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Triển lãm lấy chủ đề "Dòng chảy đột biến" (Mutant Flow) khám phá sự tương phản mạnh mẽ trong phong cách nghệ thuật và trải nghiệm sống giữa hai thế hệ nghệ sĩ. Nếu nghệ sĩ Đào Anh Khánh khai thác vẻ đẹp của sự sinh sôi như nguồn cội của sự sống - nơi đã sinh ra CAT; thì những tác phẩm của CAT lại đặt vẻ đẹp ấy bên cạnh sự ám ảnh hủy diệt của công nghệ đối với con người - một thuật ngữ do cô tự đặt ra ngay từ khi bắt đầu hành trình nghệ thuật mang tên MetaReverse (Vũ trụ tái sinh).

Không đơn thuần là một triển lãm gia đình, “Dòng chảy đột biến” đặt hai nghệ sĩ vào thế đối thoại trực diện - nơi khác biệt về thế hệ, trải nghiệm sống và tư duy thẩm mỹ được đẩy lên thành một xung lực thị giác rõ rệt.

Điểm nhấn của triển lãm là 3 tác phẩm sơn mài khổ lớn của CAT, lần đầu ra mắt với kích thước 3,6m x 4,8m - quy mô hiếm gặp trong thực hành hội họa đương đại tại Việt Nam. Bên cạnh đó, 15 bức tranh kích thước 1,68m x 1,2m của cô được trưng bày song hành cùng các tác phẩm đặc sắc của nghệ sĩ Đào Anh Khánh, tạo nên một không gian thị giác vừa đối xứng vừa tương phản, nơi mỗi tác phẩm như một nhịp đập riêng trong cùng một dòng chảy.

“Dòng chảy đột biến” không đặt ra câu hỏi nghệ sĩ Đào Anh Khánh và CAT, ai ảnh hưởng ai. Trong không gian ấy, tác phẩm của cha và con không đứng trước - sau, mà đứng cạnh nhau, để tác phẩm tự cất tiếng nói của mình.

Đào Anh Khánh nói về cú sốc của con gái CAT

Trước thềm triển lãm “Dòng chảy đột biến”, nghệ sĩ Đào Anh Khánh chia sẻ: “Tôi đã đi hết tuổi trẻ để trở thành người đàn ông trống rỗng, hoang mang và bế tắc. Khi không còn gì để bám víu, tôi rẽ sang nghệ thuật như một bản năng sinh tồn - tìm về ký ức tuổi thơ, say sưa vẽ, như thể phải vẽ để được sống.

Con gái tôi, Đào Anh Thơ (CAT), cũng từng đi một hành trình rất dài ở Mỹ, học tập và làm việc xuất sắc để trở thành doanh nhân nhưng phía sau những thành tích là một cảm xúc vô hồn. Một cú sốc tinh thần đã bẻ gãy hoàn toàn quỹ đạo cũ, cuốn con bé vào hội họa, âm nhạc, điêu khắc, thi ca… trong một trạng thái si mê tuyệt đối”.

Đào Anh Khánh nói thêm: “Giờ đây, khi đứng cạnh nhau trong một triển lãm chung, tôi nhận ra cả hai cha con đều chảy trong một dòng không thuận như đã định sẵn. Bế tắc, buồn tẻ, lạc loài… không giết chúng tôi mà nó kích hoạt một đột biến, đẩy chúng tôi đến thiên đường của nghệ thuật, nơi con người được tự do vẫy vùng và tự khám phá chính mình.

Đây là lần đầu tiên, 2 cha con cùng tự phơi bày thế giới sâu thẳm của mỗi người. Với các tác phẩm của tôi, vẫn là một hành trình tiếp theo để khám phá, biểu hiện vũ trụ đầy tràn năng lượng gốc, năng lượng sinh tồn âm dương. Xin gửi tặng mọi người một đúc kết của hai cha con chúng tôi: Nghệ thuật giống như tình yêu, sẽ đền đáp xứng đáng khi trái tim ta dâng hiến đến cuồng nhiệt”.

Khép lại, nghệ sĩ bày tỏ: “Tôi hy vọng triển lãm được tạo ra trong một cảm xúc tinh khiết, sâu sắc và triệt để. Hãy đến xem. Biết đâu, ở một góc nhỏ sâu thẳm nào đó, bạn sẽ thấy chính mình”.

Gần 2 năm “ở ẩn” để sống trọn đam mê

CAT Cossak (tên khai sinh là Đào Anh Thơ) có 31 năm học và theo đuổi lĩnh vực tài chính nhưng bước sang tuổi 32 đã xảy ra một cú rẽ ngang. Cô từ bỏ quỹ đạo cũ để bước vào nghệ thuật như một lựa chọn không thể trì hoãn.

Tháng 10/2023, CAT ra mắt triển lãm cá nhân đầu tiên mang tên “MetaReverse - Tái sinh”, giới thiệu 17 tranh sơn mài khổ 168cm x 120cm, 17 bản vẽ bút bi trên giấy, cùng 6 bài thơ và 6 ca khúc do chính cô sáng tác. Một màn chào sân táo bạo khi hội họa, âm nhạc, thi ca xuất hiện cùng lúc như một dòng chảy đã được kìm nén quá lâu.

CAT Cossak (tên khai sinh là Đào Anh Thơ), con gái của hai nghệ sĩ nổi tiếng Đào Anh Khánh và Bùi Mai Hiên, đã sớm được cha mẹ nhận thấy tố chất thiên tài từ khi còn nhỏ. Ở tuổi 16, cô đạt điểm tuyệt đối trong kỳ thi SAT – một thành tích cực kỳ hiếm hoi tại Việt Nam (chỉ dưới 0,07% thí sinh toàn cầu đạt được), đến mức ban đầu nhiều người còn lầm tưởng là có sai sót. Thành tích này đã giúp cô nhận học bổng du học tại Mỹ trong 8 năm và tiếp tục sinh sống tại nước ngoài sau đó.

Ngay triển lãm đầu tay, tranh của CAT được nhận xét có bố cục lạ, màu sắc mạnh và có phong cách riêng. Tác phẩm chạm vào thị giác lẫn cảm xúc người xem, gây chú ý trong giới chuyên môn và công chúng. Chính nghệ sĩ Đào Anh Khánh từng thừa nhận ông “bối rối khi CAT nói làm nghệ thuật” - không phải vì hoài nghi, mà vì bất ngờ trước lựa chọn quyết liệt ấy.

Chỉ chưa đầy một năm sau, tháng 5/2024, CAT tiếp tục giới thiệu bộ sưu tập sơn mài “American Now” (Nước Mỹ bây giờ), trong đó có tác phẩm kích thước 3,6m x 4,8m, nặng tới 250kg - một quy mô lớn hiếm thấy. Loạt tranh cho thấy nội lực mạnh mẽ của CAT nhưng không mất đi sự nữ tính. Những câu chuyện rất riêng như tình cảm với cha mẹ, tình yêu, gia đình… được CAT chuyển hóa thành ngôn ngữ tạo hình giàu năng lượng và cảm xúc.

CAT không đi theo sơn mài truyền thống một cách thuần túy. Thay vì bó mình trong bảng màu son, lam, vỏ trai hay vỏ trứng, cô sử dụng chất liệu sơn mỹ thuật cao cấp phổ biến trên thị trường quốc tế, phù hợp với tư duy tạo hình đương đại.

Trong lớp sơn mài ấy, người xem vẫn có thể nhận ra những nét quệt phóng khoáng gần với tinh thần sơn dầu. Với CAT, không có ranh giới cố định giữa chất liệu hay thể loại, chỉ có một vũ trụ đang mở rộng không ngừng - MetaReverse - nơi cô tiếp tục khám phá mỗi ngày, như một hành trình tái sinh liên tục của chính mình.

CAT chia sẻ, gần hai năm “ở ẩn” là quãng thời gian cô được sống trọn vẹn với hội họa và âm nhạc, không ồn ào, không xuất hiện dày đặc, mà tập trung tuyệt đối cho sáng tác.

Từ khi bắt đầu cầm cọ đến nay, trong khoảng 5 năm, CAT đã làm việc với cường độ gần như liên tục: hơn 2.000 bản phác thảo được thực hiện, 3 tác phẩm sơn mài khổ lớn 3,6m x 4,8m ra đời, cùng hơn 150 bức sơn mài kích thước 1,68m x 1,2m.

Khối lượng sáng tác ấy không chỉ cho thấy sức làm việc bền bỉ, mà còn phản ánh một quá trình đào sâu và tự thử thách liên tục, nơi mỗi tác phẩm là một lần đẩy giới hạn cá nhân xa hơn một chút.

Sinh năm 1959 tại Hà Nội. Trong hơn 3 thập niên sáng tạo, ông đã thực hiện nhiều triển lãm trong nước và quốc tế, với hoạt động nghệ thuật trải rộng tại khoảng 20 quốc gia như Anh, Pháp, Mỹ…
Đào Anh Khánh được biết đến như một trong những nghệ sĩ tiên phong trong nghệ thuật sắp đặt và trình diễn quy mô lớn tại Việt Nam, với nhiều dự án mang tính thể nghiệm và tương tác không gian mạnh mẽ.
Ông từng được các cơ quan truyền thông quốc tế như BBC, The New York Times, Discovery Channel cùng nhiều ấn phẩm nghệ thuật đăng tải và giới thiệu.
Tạp chí Asian Art News từng nhận định ông là một trong những nghệ sĩ năng động hàng đầu châu Á. Năm 2010, ông được Tạp chí The World bình chọn là “Man of the Year” tại Việt Nam.
Bên cạnh các hoạt động quốc tế, ông là người sáng lập và phát triển dự án nghệ thuật “Gầm Trời” - một không gian nghệ thuật sinh thái quy mô lớn tại Hòa Bình, nơi kết hợp thiên nhiên với hàng trăm tác phẩm điêu khắc, hội họa và kiến trúc, biến thung lũng thành một “nhà hát tự nhiên” cho nghệ thuật đương đại.

×