Nguyên Chủ tịch Hội NDVN Nguyễn Đức Triều: Ba phong trào cốt lõi của Hội Nông dân tạo nền móng xây dựng nông thôn mới

Trong suốt 95 năm đồng hành cùng đất nước, Hội Nông dân Việt Nam đã khẳng định vai trò, vị thế là tổ chức chính trị - xã hội đại diện cho giai cấp nông dân. Hội đóng vai trò cầu nối vững chắc, tin cậy giữa Đảng, Nhà nước với bà con nông dân, kịp thời đưa tiếng nói và nguyện vọng của nông dân. Hội Nông dân đã tiên phong kiến nghị và tham gia xây dựng nhiều chính sách đột phá, khẳng định vị thế nòng cốt của giai cấp nông dân trong công cuộc bảo vệ, kiến thiết và phát triển đất nước.

Dấu ấn từ các phong trào thi đua của Hội Nông dân Việt Nam

“Cả đời tôi gắn bó với nông nghiệp, nông dân, nông thôn” – ông Nguyễn Đức Triều, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam mở đầu câu chuyện đầy tâm huyết với PV Báo NTNN/Dân Việt.

Hành trình sự nghiệp 45 năm công tác của ông bắt đầu từ việc học trường nông nghiệp, sau đó là 25 năm công tác tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định (cũ).

Trong những năm tháng đó, có 5 năm ông Triều về tận các xã để chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Cùng nông dân “ăn cơm nắm, ngủ bờ” tại ruộng, giúp ông thấu hiểu một cách có hệ thống và sâu sắc những vất vả, gian khổ của người nông dân.

Chính kinh nghiệm thực tiễn sâu sắc này đã trở thành kim chỉ nam khi ông giữ chức vụ quan trọng tại Trung ương, đặc biệt là vai trò Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân Việt Nam (năm 1993) rồi được bầu làm Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam (năm 1997).

Ông Triều kể lại, khi về công tác Hội, điều kiện cơ sở vật chất lúc bấy giờ vô cùng thiếu thốn. Tuy nhiên, bằng tâm huyết và tinh thần trách nhiệm, ông cùng tập thể Trung ương Hội Nông dân đã khắc phục khó khăn, động viên anh em cùng vươn lên, tổ chức nhiều hoạt động thiết thực trong công tác Hội và phong trào nông dân.

Từ sự thấu hiểu nỗi vất vả, gian khổ của người nông dân, ông Triều cùng tập thể Hội đã tập trung đề nghị, kiến nghị Đảng và Nhà nước những chính sách cốt lõi, tạo đòn bẩy cho sự phát triển của “tam nông”.

Thứ nhất, Hội tập trung đề nghị tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đặc biệt là hệ thống thủy lợi, đường giao thông, điện nước. Đây là nền tảng vật chất tối thiểu giúp người nông dân chủ động hơn trong sản xuất, giảm thiểu rủi ro do thiên tai.

Thứ hai, bằng mọi cách phải nâng cao kiến thức, trình độ hiểu biết cho bà con nông dân về cây trồng, vật nuôi, phát triển ngành nghề, và cách ứng phó với diễn biến phức tạp của thời tiết.

Hội Nông dân đã khuyến khích, phối hợp với các cơ quan chức năng, nhà khoa học, các công ty lớn như Phân bón Bình Điền, Công ty Bảo vệ thực vật An Giang… để đưa cán bộ kỹ thuật về hướng dẫn, xây dựng mô hình điểm. Thông qua việc tổ chức các buổi họp “đầu bờ”, cán bộ khoa học phân tích cơ sở dự báo, giúp người nông dân so sánh ruộng năng suất cao và năng suất thấp, từ đó rút kinh nghiệm về cách bón phân, chăm sóc đúng lúc, đúng cách.

Thứ ba, Hội Nông dân kiên trì tham mưu và đề nghị Chính phủ xây dựng Quỹ Hỗ trợ Nông dân. Ông Triều chia sẻ, năm 1996, Quỹ Hỗ trợ nông dân được xây dựng để tạo nguồn vốn giúp nông dân phát triển kinh tế.

Từ nguồn vốn khởi điểm 40 tỷ đồng đến nay, tổng nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân trong toàn hệ thống Hội Nông dân đạt trên 5.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng, thiết thực hỗ trợ nông dân phát triển kinh tế và là điều kiện quan trọng để Hội Nông dân Việt Nam thu hút hội viên, nông dân; nâng cao trình độ năng lực cán bộ Hội các cấp...

Đặc biệt, ông Triều kể lại một dấu ấn mạnh mẽ của Hội Nông dân trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người nông dân khi kiến nghị Bộ Tài chính và Chính phủ dừng việc thu thuế thu nhập đối với nông dân sản xuất kinh doanh giỏi.

“Hội Nông dân lập luận rằng người nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, tạo ra của cải vật chất, thu nhập còn chưa đáng bao nhiêu, nếu thu thuế sẽ triệt tiêu động lực sản xuất. Nhờ sự kiến nghị kịp thời và thuyết phục này, về sau Chính phủ đã đồng ý dừng lại. Đây là một hành động cụ thể cho thấy Hội Nông dân thực sự là người đại diện, bảo vệ quyền lợi cho giai cấp của mình”- ông Triều kể lại.

Ông Triều chia sẻ, để khuyến khích nông dân có điều kiện phát triển kinh tế, ngay sau khi Đảng có cơ chế khoán mới trong nông nghiệp, năm 1989, Hội Nông dân đã phát động “Phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau xóa đói, giảm nghèo, làm giàu chính đáng” (nay là phong trào Nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững) đã trở thành phong trào cách mạng của nông dân thời kỳ đổi mới.

Phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi đã góp phần quan trọng đưa nông nghiệp nước ta phát triển toàn diện, tăng trưởng liên tục với tốc độ cao, đưa nước ta từ một nước thường xuyên thiếu lương thực trở thành quốc gia xuất khẩu gạo đứng thứ 2 trên thế giới.

Điều đặc biệt, theo ông Triều, phong trào Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi không chỉ bó hẹp trong phạm vi kinh tế mà còn gắn với văn hóa, tình làng nghĩa xóm và sự phát triển của nông thôn. “Chính những nông dân giỏi đó đã chia sẻ kinh nghiệm, kỹ thuật, hỗ trợ vốn, cây, con giống cho các hộ nghèo cùng vươn lên làm ăn” - ông Triều nhấn mạnh.

Hội Nông dân còn liên hệ với các ngân hàng lớn như Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT, Ngân hàng Chính sách xã hội để làm uy tín bảo lãnh cho nông dân vay vốn, kèm theo hướng dẫn đầu tư mô hình và kỹ thuật.

Thời kỳ đó, Hội cũng chủ động tham gia xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ, tích cực làm tốt công tác hoà giải mâu thuẫn trong nội bộ nông dân, tham gia giải quyết khiếu nại tố cáo của nông dân theo Chỉ thị 26 của Thủ tướng Chính phủ có hiệu quả.

Đặc biệt, ông Triều khẳng định Hội Nông dân chính là một trong những tổ chức đi tiên phong trong việc kiến tạo nền móng cho Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới sau này.

Ngay từ thời kỳ đó, Hội Nông dân đã xác định 3 chương trình lớn gắn liền với nông dân, nông thôn tạo thành cơ sở quan trọng để Đảng sau này tổng kết và phát triển thành chủ trương lớn của quốc gia. Đó là phong trào nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi nhằm phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập.

Phong trào xây dựng nông thôn (nay là nông thôn mới) và phong trào xây dựng con người văn hóa. Hội Nông dân đã sớm xây dựng phong trào gia đình văn hóa, con người nông dân có văn hóa, đặt nền móng cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng văn hóa và chuẩn mực đời sống nông thôn.

Nguyên Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Nguyễn Đức Triều nhận định: "Chủ trương Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam các khóa II, khóa III, khoá IV, khoá V đã xây dựng phong trào văn hóa, xây dựng gia đình văn hóa, con người nông dân có văn hóa.

“Đây là những cơ sở quan trọng để Đảng sau này tổng kết và phát triển thành chủ trương lớn của quốc gia về chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Điều này cho thấy tầm nhìn chiến lược của Hội Nông dân Việt Nam trong việc phát triển toàn diện nông thôn và người nông dân”- ông Triều nhấn mạnh.

Nông dân là lực lượng trụ đỡ, vị thế quan trọng không thể thay thế

Nhìn lại lịch sử 95 năm của Hội Nông dân Việt Nam và giai cấp nông dân, ông Triều luôn khẳng định vai trò và vị trí cực kỳ quan trọng của nông dân trong mọi thời kỳ cách mạng.

“Nông dân là lực lượng đông đảo, to lớn nhất. Chủ trương, đường lối của Đảng đề ra là đúng, nhưng người thực hiện là nông dân, địa bàn rộng lớn là nông thôn. Không có nông dân, không có địa bàn nông thôn thì không thể cung cấp sức người, sức của cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc, kiến thiết đất nước được”- ông Triều nói và dẫn chứng lịch sử trong bối cảnh Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

“Đây là thời điểm then chốt, quyết định vận mệnh dân tộc, nhưng lúc đó, Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ có vỏn vẹn khoảng 5.000 đảng viên trên cả nước. Tuy nhiên, thắng lợi vĩ đại "long trời lở đất" đã được làm nên bởi sức mạnh hợp nhất của toàn dân tộc, mà nòng cốt chính là giai cấp nông dân".

Ông Triều chia sẻ thêm: "Vào thời điểm trước Cách mạng Tháng Tám, dân số nông thôn Việt Nam chiếm tới trên 90% dân số cả nước, tạo thành một lực lượng nòng cốt quan trọng, là chỗ dựa vững chắc và là nguồn lực không bao giờ cạn kiệt của cách mạng.

Trong cuộc Tổng khởi nghĩa, chính những người nông dân “chân lấm tay bùn”, cùng với công nhân, đã vùng lên theo tiếng gọi của Đảng. Họ không chỉ là lực lượng chủ yếu trực tiếp tham gia giành chính quyền mà còn là hậu phương vững chắc: góp công, góp sức, trí tuệ, đưa con em ra tiền tuyến, tình nguyện chuyển lương thực, vũ khí, gánh vác mọi gian khổ... để làm nên thành công của Cách mạng”.

Trong giai đoạn hiện nay, nguyên Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Nguyễn Đức Triều khẳng định vai trò chiến lược của giai cấp nông dân: "Nông dân là trung tâm, là trụ đỡ của đất nước. Mặc dù tỉ trọng đóng góp vào GDP của ngành nông nghiệp có thể không cao so với công nghiệp hay dịch vụ, nhưng vai trò của nông dân lại mang tính chất nền tảng và ổn định vĩ mô. Nông nghiệp là điều kiện tiên quyết để đất nước ổn định, đảm bảo an ninh lương thực và trật tự xã hội.

Đặc biệt, ông Triều nhấn mạnh nông dân chính là nguồn lực kép cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nông dân cung cấp nguồn lao động dồi dào cho các khu công nghiệp, khi công nhân của các nhà máy phần lớn đều xuất thân từ nông thôn. Đồng thời, các sản phẩm từ nông nghiệp lại chính là nguyên liệu đầu vào thiết yếu giúp các nhà máy công nghiệp chế biến, sản xuất phát triển và tồn tại (như lúa gạo, cà phê, cao su, thủy sản...).

Vì vậy, việc phát triển và ổn định đời sống của người nông dân chính là nền tảng vững chắc để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giữ vững sự ổn định chính trị - xã hội của Việt Nam.

Kỳ vọng về Hội Nông dân Việt Nam trong giai đoạn mới

Về vai trò của tổ chức Hội Nông dân Việt Nam, ông Triều đánh giá: “Hội Nông dân đã thực hiện rất tốt vai trò tuyên truyền, vận động, nâng cao hiểu biết, nhận thức cho bà con nông dân. Tổ chức Hội Nông dân của ta từ Trung ương đến tỉnh, huyện (cũ), xã và đến tận chi hội đã gắn bó rất chặt, hiểu tâm tư, nguyện vọng của bà con nông dân.

Hội là nơi đưa tiếng nói thật của nông dân đến với Đảng, Nhà nước một cách kịp thời, giúp các cơ quan chức năng điều chỉnh chính sách sao cho sát thực tiễn, phục vụ lợi ích của người nông dân và sự phát triển chung của đất nước.

Đánh giá về sự phát triển của Hội Nông dân trong thời gian qua, đặc biệt trong giai đoạn đất nước phát triển và hội nhập, ông Triều bày tỏ sự phấn khởi khi Đảng, Nhà nước đã có các Nghị quyết quan trọng về tam nông, khẳng định vai trò nòng cốt của Hội Nông dân Việt Nam.

Trình độ cán bộ Hội Nông dân ngày càng được nâng cao, được đào tạo cơ bản, tiếp cận với các nghị quyết quan trọng. Đặc biệt, việc Hội Nông dân cùng các tổ chức chính trị - xã hội khác về cùng “ngôi nhà chung” Mặt trận Tổ quốc đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, tinh gọn bộ máy, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và chống chồng chéo.

Tuy nhiên, để Hội Nông dân Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, ông Triều kiến nghị cần tập trung vào những nhiệm vụ then chốt trong thời gian tới:

Thứ nhất là cần làm rõ chức năng, nhiệm vụ, vai trò của từng đoàn thể chính trị - xã hội trong khối Mặt trận. Đồng thời, cần thực hiện phân cấp, phân quyền rõ ràng để các đoàn thể, trong đó có Hội Nông dân có thể tự chủ hơn, năng động, sáng tạo hơn trong hoạt động của mình, tránh tình trạng bị động.

Thứ hai là cần coi trọng bồi dưỡng, nâng cao trình độ hiểu biết cho đội ngũ cán bộ Hội từ Trung ương đến cơ sở. Ông Triều nhấn mạnh rằng khối lượng công việc của cấp xã hiện nay rất lớn, nhưng cán bộ xã mới còn nhiều hạn chế về trình độ và kinh nghiệm. Vì vậy, việc đào tạo, bồi dưỡng nhanh là cấp thiết để cán bộ gần nông dân hơn, nắm vững tâm tư, nguyện vọng của họ, để kịp thời đưa tiếng nói thật của nông dân đến các cấp lãnh đạo, phục vụ nông nghiệp, nông dân tốt hơn.

Ông Nguyễn Đức Triều về công tác Hội Nông dân Việt Nam từ năm 1993, giữ cương vị Phó Chủ tịch Thường trực Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam rồi Chủ tịch Ban Chấp hành Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam (1997 - 2003).

7 năm trên cương vị đứng đầu Hội Nông dân Việt Nam, ông cùng tập thể Ban Chấp hành Trung ương Hội để lại dấu ấn hết sức đậm nét trong tiến trình phát triển của Hội Nông dân Việt Nam.

×