Thời gian Bác Hồ thảo bản Tuyên ngôn độc lập qua hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Trong cuốn hồi ký "Những chặng đường lịch sử", Đại tướng Võ Nguyên Giáp có kể lại về khoảng thời gian Bác Hồ ở số nhà 48 Hàng Ngang (Hà Nội). Cuốn hồi ký do nhà văn Hữu Mai ghi lại, NXB Văn học ấn hành năm 1977.

Tại số nhà 48 Hàng Ngang, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ TƯ Đảng thông qua 3 nội dung quan trọng: Tuyên ngôn Độc lập, Tổ chức Lễ Quốc khánh và thành phần Chính phủ lâm thời.

Những dòng hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về thời gian Bác Hồ viết Tuyên Ngôn Độc Lập tại số nhà 48 Hàng Ngang

Báo điện tử Dân Việt gửi tới bạn đọc những dòng hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại các trang số 238, 239, 240, 241 có liên quan đến thời khắc lịch sử tại ngôi nhà Bác Hồ viết Tuyên Ngôn Độc Lập:

"Về Hà Nội, chúng tôi ở phố Hàng Ngang. Thành ủy đã bố trí cho chúng tôi ở tại một gia đình cơ sở.

Anh chị chủ nhà ở phố Hàng Ngang đã dành cho chúng tôi tầng gác 2. Bác được mời lên tầng 3 làm việc cho tĩnh. Nhưng Bác không thích ở một mình, cùng ở với chúng tôi.

Lúc đó theo sự phân công của Bác, anh Tô (Đồng chí Phạm Văn Đồng - PV) và anh Hoan còn ở lại Tân Trào ít lâu. Đối với những người giúp việc trong gia đình và hàng xóm, thì Bác và chúng tôi là các cụ và các ông ở nhà quê ra chơi.

Tầng gác này vốn là phòng ăn và buồng tiếp khách nên không có bàn viết, Bác ngồi viết ở cái bàn ăn rộng thênh thang. Chiếc máy chữ của Bác được đặt trên cái bàn vuông nhỏ, mặt bọc ni-xanh, kê ở góc buồng.

Hết giờ làm việc, mỗi người kiếm một chỗ nghỉ luôn tại đó. Người nằm ở đi-văng. Người ngủ trên những chiếc ghế kê ghép lại. Bác nghỉ trên một chiếc chế xếp bằng vải trước kia vẫn dựng ở góc buồng.

Ngay từ hôm Bác mới về, những toán quân Tưởng đầu tiên đã xuất hiện ở Hà Nội. Đó là những tên thám báo và tiền trạm. Đứng trên bao lơn, chúng tôi nhìn thấy những toán quân Tưởng lẻ tẻ vẫn tiếp tục kéo đến.

Bác chủ tọa phiên họp đầu tiên của Thường vụ tại Hà Nội. Cách mạng đã thành công ở hầu khắp các tỉnh. Nhưng chính quyền cách mạng Trung ương vẫn chưa thành lập. Tình hình trong, ngoài lại rất khẩn trương, Thường vụ nhận thấy phải sớm công bố danh sách Chính phủ lâm thời và tổ chức lễ ra mắt của Chính phủ. Những việc này cần làm ngay trước khi đại quân của Tưởng kéo vào...

Ngoài đường lối, chính sách của Chính phủ, phải chuẩn bị cả những lời thề để đưa ra trước nhân dân. Bác và Thường vụ trao đổi về một việc hệ trọng cần bắt tay vào làm ngay: Thảo bản Tuyên ngôn Độc lập.

Trong căn buồng nhỏ thiếu ánh sáng của ngôi nhà sâu thẳm, nằm giữa một trong ba mươi sáu phố phường cổ kính của Hà Nội, Bác ngồi làm việc, khi thì viết, khi thì đánh máy...

Những người giúp việc trong gia đình không biết ông cụ có cặp mắt sáng, chiếc áo nâu bạc thường để hở khuy ngực, hay hút thuốc lá, ngồi cặm cụi đó làm gì. Mỗi lần họ tới hỏi cụ có cần gì, cụ quay lại mỉm cười, chuyện trò đôi câu. Lần nào cụ cũng nói không có gì cần phải giúp đỡ. Họ không biết là mình đang chứng kiến những giờ phút lịch sử.

Một buổi sáng, Bác và anh Nhân gọi anh em chúng tôi tới. Bản Tuyên ngôn lịch sử đã thảo xong, Bác mang đọc để thông qua qua tập thể. Như lời Bác nói lại sau này, đó là những giờ phút sảng khoái nhất của Người.

Hai mươi sáu năm trước, Bác đã tới Hội nghị hòa bình Véc-xây, nêu lên những yêu cầu cấp thiết về dân sinh, dân chủ cho những người dân thuộc địa. Cả những yêu cầu tối thiểu đó cũng không được bọn đế quốc mảy may chấp nhận. Người đã thấy rõ một sự thật là không thể trông chờ ở lòng bác ái của các nhà tư bản. Người biết chỉ còn trông cậy vào cuộc đấu tranh, vào lực lượng của bản thân dân tộc mình.

Giờ phút này, Người đang thay mặt cho cả dân tộc, hái quả của tám mươi năm đấu tranh. Bữa đó, chúng tôi đã nhìn thấy rõ niềm vui rạng rỡ trên khuôn mặt còn võ vàng của Người".

"Địa chỉ đỏ" 48 Hàng Ngang - nơi Bác Hồ viết Tuyên ngôn Độc lập

Sau một thời gian tiến hành tu bổ, tôn tạo tái hiện lại không gian lịch sử, ngôi nhà 48 Hàng Ngang được khánh thành đúng vào dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945- 19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã khai mạc không gian trưng bày, triển lãm về di tích Nhà số 48 phố Hàng Ngang tại tầng 1.

Những hiện vật câu chuyện, nơi chứa đựng giá trị lịch sử của cả một dân tộc.

Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, Hà Nội, một ngôi nhà 3 tầng sang trọng của nhà tư sản yêu nước Trịnh Văn Bô và Bà Hoàng Thị Minh Hồ - gia đình doanh nhân buôn tơ lụa nổi tiếng giàu có.

Căn nhà nằm gần cuối phố Hàng Ngang, nơi buôn bán sầm uất của khu vực phố cổ. Nhà có hai mặt tiền, một mặt 48 Hàng Ngang, một mặt 35 Hàng Cân.

×