TS Nguyễn Sĩ Dũng: "Chỉ một cơn bão đi qua, người dân có thể nghèo trở lại"

Trong bối cảnh đất nước đang phát triển mạnh mẽ với nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt với các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu hay dịch bệnh, công tác giảm nghèo bền vững vẫn luôn được Đảng, Nhà nước và Quốc hội xác định là một ưu tiên hàng đầu, cấp bách.

Thách thức "bền vững" trong công tác giảm nghèo

Lý giải về tầm quan trọng của công tác giảm nghèo, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhấn mạnh, mục tiêu xóa đói giảm nghèo là một mục tiêu rất quan trọng của hệ thống chính trị.

"Ngay trong quốc hiệu Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, dòng chữ "xã hội chủ nghĩa" đã hàm chứa một cam kết mạnh mẽ. Chủ nghĩa xã hội đề cao công bằng xã hội như một giá trị cao nhất và là định hướng phát triển. Do đó, giảm nghèo là bước đi tiên quyết để hiện thực hóa giá trị công bằng, bởi không thể có công bằng khi chênh lệch giàu nghèo còn quá lớn", TS. Nguyễn Sĩ Dũng phân tích.

Tầm quan trọng của giảm nghèo càng trở nên cấp bách hơn trong bối cảnh đất nước đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có tiền lệ như biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và sự đứt gãy của các chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Chúng ta thấy bão lụt vừa rồi, có những gia đình có thể họ đã xóa nghèo rồi, nhưng chỉ cần một trận bão đi qua, họ nghèo trở lại thôi", TS. Nguyễn Sĩ Dũng nêu thực tế.

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, Đại biểu Quốc hội khóa XIII cho rằng mục tiêu giảm nghèo bền vững của Việt Nam là một mục tiêu thiên niên kỷ.

Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác giảm nghèo của Việt Nam đã đạt được những thành tựu vô cùng ấn tượng. PGS. TS Bùi Thị An dẫn chứng, tỷ lệ giảm nghèo ở Việt Nam chúng ta giảm rất nhanh, năm 1993 tỷ lệ nghèo là khoảng 58% thì đến năm 2015 đã xuống dưới 10%. Những con số này cho thấy quyết tâm chính trị và hành động cụ thể của Đảng, Nhà nước đối với công tác giảm nghèo.

Bên cạnh việc giảm tỷ lệ nghèo, khả năng tiếp cận các dịch vụ công như giáo dục, y tế, thông tin của người dân ở các vùng khó khăn, đặc biệt là các nhóm yếu thế, đã được cải thiện rõ rệt. Đây là một điểm sáng nổi bật được cộng đồng quốc tế, trong đó có Liên Hợp Quốc, đánh giá rất cao.

Tuy nhiên, bà cũng thẳng thắn chỉ ra "điểm nghẽn" đó tình trạng tái nghèo và phát sinh nghèo mới vẫn còn hiện hữu, chủ yếu do các cú sốc từ bên ngoài như thiên tai, dịch bệnh. Một trận lũ quét có thể cuốn phăng đi thành quả lao động của người dân chỉ trong chốc lát.

Theo bà, giảm nghèo bền vững không chỉ là giúp người dân thoát nghèo về mặt thu nhập, mà phải trang bị cho họ năng lực, kỹ năng và khả năng chống chịu trước rủi ro.

"Trao cần câu nhưng phải chỉ cách câu, nếu chỉ trao cần câu không thì chưa chắc họ đã làm được. Chính sách giảm nghèo phải giúp người dân tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội hiện đại, từ đó tự chủ vươn lên, thay vì chỉ trông chờ vào trợ cấp", bà An nói.

Bà An nhấn mạnh, cách tiếp cận này đặt con người vào vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển. Giải quyết bài toán bền vững không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là yếu tố then chốt để đảm bảo ổn định xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.

Nếu không giảm nghèo bền vững, hệ lụy sẽ rất lớn. Đây không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trong nước mà còn là cam kết mạnh mẽ của Việt Nam với các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.

"Lá phiếu của người nghèo với lá phiếu của người giàu như nhau"

TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhận định, Quốc hội là một trong những thể chế quan trọng nhất có tác động tới chương trình xóa đói giảm nghèo. Vai trò này được thể hiện trên nhiều phương diện mà trước hết là vai trò đại diện.

"Quốc hội là thể chế đại diện cho toàn dân, trong đó có nghĩa là đại diện cả cho người nghèo. Bởi vì người nghèo hay người giàu cũng chỉ có một phiếu. Một đại biểu được bầu lên phụ thuộc không chỉ vào người giàu mà phụ thuộc cả vào người nghèo. Một lá phiếu của người nghèo có giá trị giống như một lá phiếu của người giàu", TS. Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định.

Ông cho rằng, chính cơ chế này đã tạo ra một động lực tự thân, buộc các đại biểu phải lắng nghe, thấu hiểu và đấu tranh cho quyền lợi của những người yếu thế. Những vấn đề liên quan đến đời sống người dân, đặc biệt là người nghèo, luôn "vang vọng" trong các kỳ họp Quốc hội, trở thành nội dung trọng tâm trong các phiên thảo luận, chất vấn.

Quốc hội cũng thực hiện vai trò kiến tạo thông qua chức năng lập pháp. Hàng loạt các bộ luật, nghị quyết đã được ban hành để tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc cho công tác giảm nghèo. Đặc biệt, các Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững qua các giai đoạn đều được Quốc hội thông qua, tạo ra một khuôn khổ thể chế đồng bộ và toàn diện.

Cạnh đó, Quốc hội quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, trong đó có việc phân bổ ngân sách. Nguồn lực này chính là sự đảm bảo vật chất quan trọng nhất để các chính sách đi vào cuộc sống.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến vai trò giám sát. Theo TS.Nguyễn Sĩ Dũng, thông qua các hoạt động giám sát chuyên đề, chất vấn, lấy phiếu tín nhiệm, Quốc hội đảm bảo rằng các chính sách được thực thi một cách hiệu quả, minh bạch, đúng đối tượng, tránh lãng phí, tiêu cực.

×