Xã mới ở tỉnh Khánh Hòa (sau sáp nhập Ninh Thuận), dân khá giả nhờ nuôi cừu, trồng lúa thơm ra gạo đạt 3 sao OCOP

Biến đất hoang hoá thành vườn rau sạch

Một ngày cuối tháng 9/2025, chúng tôi có dịp về thăm lại vùng núi rừng Bác Ái tỉnh Khánh Hòa (tỉnh Ninh Thuận cũ) và chứng kiến nhiều thay đổi trên vùng đất anh hùng, lịch sử này.

Những vùng đất khô cằn ngày nào giờ là những vườn cây trái xanh mượt. Nhiều tuyến đường giao thông nông thôn được bê tông hoá đến tận các bản làng, giúp người dân vùng miền núi phát triển kinh tế…

Đang chăm sóc vườn cây xanh của gia đình, chị Chamaléa Thị Nguyệt ở xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa cho biết, hơn 1 năm trước, gia đình chị được tuyên truyền về thực hiện nếp sống mới, xanh, sạch để tốt cho sức khỏe, tránh bệnh tật...

Nhờ hệ thống thuỷ lợi mới, nguồn nước đến gần nhà và được xã hỗ trợ giống rau nên gia đình chị đã dọn dẹp, phát quang lại gần 800m2 đất bỏ hoang phía sau nhà để trồng các loại rau, cải xanh, quế…

Cùng với sự hướng dẫn tận tình của cán bộ khuyến nông nên vườn rau gia đình chị được xanh tốt, giúp gia đình chị có rau sạch ăn hàng ngày, tăng nguồn thu nhập hàng tháng nhớ bán rau xanh…

Còn chị Chamaléa Thị Hương cho biết, trước đây cuộc sống gia đình chỉ dựa vào việc trồng bắp, đậu bằng nguồn nước trời cho nên thu nhập bấp bênh. Khoảng cuối năm 2023, nghe thông tin trên loa phát thanh của xã về hỗ trợ chăn nuôi cho hộ nghèo nên chị đã đăng ký tham gia.

Nhờ sự hướng dẫn nhiệt tình của cán bộ xã Phước Chính (giờ là xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hoà) gia đình chị được Nhà nước hỗ trợ 14 con cừu cái sinh sản và 1 con cừu đực để nuôi.

Từ những con giống này, gia đình chị Chamaléa Thị Hương phát triển thêm cừu con, giúp cho 6 thành viên trong gia đình có công việc làm ở định, mức thu nhập ổn định hơn.

Gạo sạch Phước Chính đạt OCOP 3 sao

Anh Lê Thành Nghĩa, một du khách đến từ TP.HCM cho biết, trước đây, trong một lần đi tham quan Bác Ái, anh được bà con mời mua túi gạo 5kg với giá chỉ khoảng 110.000 đồng (một trăm mười nghìn đồng). Thấy sản phẩm này lạ, giá mềm, cách trình bày mộc mạc nên anh mua 2 túi gạo.

“Về đến TP.HCM, tôi lấy gạo này nấu ăn và không ngờ gạo cho hạt cơm thơm ngon, mềm dẻo dẻo, cả gia đình tôi ai cũng khen. Gần đây, mỗi lần đi du lịch Ninh Thuận tôi đều mua gạo này về làm quà cho bạn bè ở TP.HCM…” anh Lê Thành Nghĩa cho biết.

Được biệt, trên địa bàn xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa hiện nay có HTX Nông nghiệp Dịch vụ tổng hợp Phước Chính là đơn vị phân phối loạt gạo đặc biệt này.

Cách đây hơn 4 năm, HTX Phước Chính đã liên kết với hơn 70 hộ nông dân là bà con người Raglai thực hiện mô hình sản xuất lúa công nghệ cao theo tiêu chuẩn VietGAP, mỗi năm 2 vụ.

Giống gạo được lấy bằng một loại lúa thơm (giống Đài Thơm 8) và trồng trên trên diện tích hơn 50ha. Bà con nông dân được hỗ trợ giống, phân bón và kỹ thuật canh tác hiện đại.

Sau 3 năm triển khai, mô hình không chỉ tăng năng suất, chất lượng gạo, mà còn giúp bà con thay đổi thói quen canh tác truyền thống, chuyển sang làm nông nghiệp an toàn, có chứng nhận gạo sạch...

Trung bình mỗi vụ, HTX Phước Chính thu mua khoảng 75 tấn lúa, chế biến hơn 50 tấn gạo tiêu thụ tại thị trường nội địa và TP. HCM… Sản phẩm “Gạo sạch Phước Chính” cũng đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh Ninh Thuận vào năm 2024.

Ngoài ra, trên địa bàn xã Bác Ái cũng có mô hình trồng điều hữu cơ, thân thiện với môi trường và nhiều bà con Raglai tham gia liên kết.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế và du lịch nông nghiệp, những mô hình HTX liên với bà con nông dân vùng đồng bào dân tộc miền núi hiện nay, đã từng bước khẳng định vai trò trong chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp.

Việc liên kết này đã góp phần giảm nghèo bền vững, nâng tầm thương hiệu nông sản địa phương, tạo nên diện mạo mới cho những vùng nông thôn miền núi. Cần nhiều mô hình này để cùng nhau phát triển du lịch canh nông…

Bác Ái, cái nôi cách mạng, cội nguồn văn hoá Raglai

Huyện Bác Ái tỉnh Ninh Thuận cũ(nay tỉnh Khánh Hòa) nằm ở phía Tây, cách TP. Phan Rang-Tháp Chàm(nay phường Phan Rang) khoảng 50km.

Nhiều chuyên gia du lịch nhận định, trên địa bàn huyện Bác Ái có di tích lịch sử quốc gia “Bẫy đá Pi Năng Tắc” gắn với tên tuổi Anh hùng Lực lượng vũ trang Pi Năng Tắc và các di tích lịch sử cấp tỉnh như: Đồn Tà Lú, Đồn Ma Ty và quần thể di tích Núi Tà Năng… là điều kiện để Bác Ái phát triển du lịch với nét độc đáo, đặc sắc riêng.

Bác Ái có điều kiện khí hậu đa dạng, nhiều tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt có Vườn quốc gia Phước Bình hiện trở thành nơi thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, trải nghiệm.

Theo Đảng uỷ xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa, trong nhiệm kỳ 2020- 2025, với sự lãnh đạo của Đảng bộ, xã Bác Ái đã đạt được nhiều kết quả tích cực và toàn diện trên các lĩnh vực, hầu hết các chỉ tiêu đều đạt, vượt kế hoạch.

Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân đạt 12%/năm, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn bình quân hằng năm đạt 17 - 18%. Tỷ trọng công nghiệp, thu nhập bình quân đầu người hằng năm tăng 15%; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều dưới 5%.

Đặc biệt là nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp có bước đột phá hiệu quả như nông nghiệp hữu cơ, công nghệ cao. Nhờ đó, mức thu nhập bình quân đầu người tăng hơn những năm trước. Công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Raglai được chú trọng và phát triển rất tốt…

“Xã Bác Ái tập trung xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc Raglai, tổ chức lễ hội kết hợp trải nghiệm, khuyến khích người dân tham gia dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trình diễn nghệ thuật dân gian.

Đặc biệt là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, số hóa sử thi, tư liệu, hiện vật. Xã đặc biệt chú trọng quảng bá sản phẩm OCOP trên sàn thương mại điện tử, khai thác nền tảng số phục vụ du lịch, xây dựng nông thôn mới…”, ông Phan Ninh Thuận chia sẻ.

Theo UBND xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa, xã đang tập trung phát triển sinh kế đa dạng, bền vững thông qua đào tạo nghề gắn với văn hóa, hỗ trợ khởi sự kinh doanh sản phẩm bản địa, ưu tiên mô hình phù hợp với từng vùng. Cùng với đó là huy động doanh nghiệp tham gia tiêu thụ những mặt hàng đặc sản, những nông sản sạch do bà con nông dân địa phương làm ra.

Xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa nằm trên vùng đất rộng hơn 18.800ha, dân số có trên 12.000 người, trong đó đồng bào Raglai chiếm hơn 88%. Đã từ lâu, xã Bác Ái được nhiều người biết đến là cái nôi của truyền thống cách mạng và cũng là cội nguồn văn hóa của đồng bào Raglai.

Bác Ái cũng là nơi lưu giữ kho tàng sử thi, truyện cổ, câu đố dân gian, cùng các loại nhạc cụ đặc trưng như: Mã la, Chapi... và nhiều nghi lễ độc đáo như: Lễ ăn mừng lúa mới, lễ bỏ mả, lễ báo hiếu...

Hiện nay, chính quyền địa phương đã cố gắng phát triển các điệu múa dân gian của đồng bào Raglai như múa giã gạo, lên rẫy, tỉa hạt... và những điệu múa này vừa qua được trình diễn thường xuyên trong các lễ hội. Ngoài việc bảo tồn văn hoá của người dân, chính quyền địa phương và xã Bác Ái đang phát phát triển sinh kế cho đồng bào lên hàng đầy.

Theo khảo sát của PV Dân Việt, bà con xã Bác Ái rất ủng hộ chủ trương phát bảo tồn văn hoá và phát triển kinh tế vùng nông thôn.

Thực tế cho thấy, thời gian qua có nhiều hộ thoát nghèo nhờ khai thác lợi thế văn hóa, phát triển nghề truyền thống gắn với sản xuất hàng hóa, liên kết tiêu thụ các mặt hàng nông sản của bà con địa phương.

Nếu trước đây bà con trong xã Bác Ái chỉ quen làm nương rẫy theo cách cũ thì nay nhờ được Nhà nước hỗ trợ sản xuất lúa chất lượng cao, cùng việc khôi phục nghề đan lát, nhiều gia đình đã có thêm thu nhập, vừa giữ nghề của cha ông, vừa ổn định cuộc sống tốt hơn.

Theo ông Phan Ninh Thuận, Bí thư Đảng ủy xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa, các mô hình kinh tế mới đã được hình thành thời gian qua, sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới như mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chăn nuôi trang trại, tiểu thủ công nghiệp, sản nông nghiệp như Gạo Phước Chính đã đạt OCOP 3 sao, đan lát thủ công, rượu cần...

×