Cân nhắc ủy quyền cho Phó Chủ tịch xã ký giấy tờ hộ tịch

Luật Hộ tịch phải đi trước một bước đảm bảo quyền dân sự

Tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 9/4, các Đại biểu Quốc hội đã thảo luận ở tổ về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Thảo luận tại tổ Hà Nội, góp ý về dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi), Đại biểu Trần Thị Nhị Hà bày tỏ cơ bản nhất trí với sự cần thiết về sửa đổi Luật Hộ tịch năm 2014 và tán thành nhiều nội dung trong dự thảo Luật Hộ tịch sửa đổi đã được Chính phủ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khoá XVI.

Bà Hà cho rằng, Luật Hộ tịch chính là một trong những đạo luật phải đi trước một bước đảm bảo quyền dân sự, quyền cơ bản của mỗi công dân như khai sinh, kết hôn, khai tử.

Bà Hà cho rằng, về năng lực chính quyền cấp xã khi tiếp nhận quyền từ cấp huyện xuống, dự thảo Luật đã bám sát thực tiễn, quy định phân quyền triệt để cho UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện hộ tịch bao gồm cả những việc mà trước đây cấp xã chưa từng tiếp cận và thực hiện.

“Đây là tinh thần rất phù hợp với Nghị quyết 60 của Trung ương, tuy nhiên, về mặt thực tiễn cán bộ cấp xã chưa được đào tạo chuyên ngành hoặc bố trí cán bộ chưa phù hợp, thậm chí có tình trạng mượn biên chế, đây là những điều mà trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật tư pháp đã nêu ra", bà Hà trình bày.

Bà Hà cho rằng, để đảm bảo tính khả thi, dự thảo luật cần bổ sung tại điều 5 về chính sách nhà nước quy định cơ chế chính sách đãi ngộ phù hợp cho người làm công tác hộ tịch để đảm bảo vị trí việc làm, đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng xử lý hộ tịch có yếu tố nước ngoài mà trước đây cán bộ xã chưa thể làm được.

Về tính khả thi của đăng ký hộ tịch trực tuyến và đăng ký chủ động, theo bà Hà, dự thảo đã bổ quy định. Tuy nhiên, bà Hà cho rằng, thực tiễn năm 2024 quy định khai sinh trong vòng 60 ngày mới đạt tỷ lệ khoảng 84%, còn về mặt số liệu đăng ký khai tử rất hạn chế.

Theo bà Hà, việc đăng ký chủ động kết nối từ dữ liệu cơ sở khám chữa bệnh đến hệ thống hộ tịch rất là phù hợp. Tuy nhiên, ở các khu vực vùng sâu xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin, hạ tầng công nghệ vẫn còn rất nhiều hạn chế. Nếu không có quy định chặt chẽ sẽ tạo ra những lỗ hổng dễ bị lợi dụng trong đăng ký hộ tịch.

Bà Hà kiến nghị tại điều 29 xác định thời điểm chậm nhất bắt buộc phải triển khai đồng bộ đăng ký chủ động trên cả nước thay vì giao Chính phủ quy định.

Cân nhắc ủy quyền cho Phó Chủ tịch xã

Góp ý về dự thảo Luật Hộ tịch Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, Đoàn Đại biểu TP.Đà Nẵng) tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch năm 2014.

Ông Ngọc cho biết, trong tờ trình của Chính phủ có nêu có 7 nhóm cơ sở pháp lý, 9 nhóm cơ sở thực tiễn. Đặc biệt là cơ sở thực tiễn như thể hiện tại tờ trình số 120 ngày 27/03/2024 của Chính phủ, trong đó tập trung vào việc thực hiện phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, thực hiện đổi mới toàn diện việc giải quyết thủ tục hành chính, đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Đó là những tinh thần xuyên suốt trong việc tham gia sửa đổi luật đợt này.

ĐB Ngọc góp ý về nguồn nhân lực thực hiện công tác hộ tịch. Khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đối với cấp xã, đội ngũ công chức làm nhiệm vụ này theo báo cáo của Bộ Tư pháp cũng như các cơ quan chuyên môn thì số lượng không tăng lên, thậm chí ở một số địa phương còn giảm đi.

"Trong khi địa bàn sau khi sáp nhập thì rộng hơn, dân số đông hơn rất nhiều. Như vậy rõ ràng áp lực công việc đối với đội ngũ làm công tác hộ tịch ở cấp xã, phường sẽ nhiều hơn", ông Ngọc cho biết.

ĐB Ngọc cho rằng, thời gian tới, trong tổng thể các quy định về chế độ đãi ngộ với đội ngũ công chức ở cấp xã cần có quy định về mặt nguyên tắc cho nhóm đối tượng làm công tác hộ tịch. Điều này đã thể hiện trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Đây là nội dung cần được tiếp thu. Bởi làm về công tác hộ tịch được tiến hành rất thường xuyên, liên tục, đối với các địa phương có khu công nghiệp, khu đông dân cư biến động nhiều thì việc này càng nhiều.

Theo ĐB Ngọc cần có quy định liên quan đến việc bảo đảm về trang thiết bị, bảo đảm về hoàn thiện hệ thống hạ tầng công nghệ cho cấp xã, phường.

Việc không ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đối với 4 loại giấy tờ hộ tịch, như trong tờ trình của Chính phủ có loại trừ tại khoản 2 điều 7, theo đó thẩm quyền ký giấy chứng nhận kết hôn, khai sinh, giấy chứng tử... "Đây là những loại giấy tờ tôi cho rằng rất quan trọng, nó gắn với quá trình sinh ra và mất đi của một con người. Việc không ủy quyền cho cấp dưới, cụ thể ở đây là Phó Chủ tịch UBND cấp xã ký ở góc độ quản lý có thể là phù hợp", ông Ngọc nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Ngọc cho rằng, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng nên hết sức cân nhắc việc uỷ quyền cho cấp dưới, vì trên thực tế diễn ra nhiều tình huống rất cấp thiết. Ví dụ như trường hợp đang khuyết chức danh Chủ tịch UBND cấp xã, hay trường hợp Chủ tịch xã đi học dài ngày... dẫn tới việc cấp bách của người dân cần thực hiện thì lại không được làm ngay.

"Trường hợp một công dân ở phường, xã nào đó qua đời, khi đi hỏa táng cần phải có giấy chứng tử mà giấy đó phải do Chủ tịch xã, phường ký. Nếu không có giấy đó, cơ sở hỏa táng họ không chấp nhận thì phải làm thế nào? Từ ví dụ đó cho thấy để đảm bảo giải quyết thủ tục cho người dân, việc này Chủ tịch xã, phường hoàn toàn có thể ủy quyền cho Phó Chủ tịch thực hiện", ĐB Ngọc nói

Đề nghị Chủ tịch UBND cấp xã được uỷ quyền ký giấy chứng tử

Trình bày báo cáo thẩm tra về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban nhất trí với quy định Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định tại dự thảo luật.

Tuy nhiên, đề nghị khi xây dựng nghị định quy định chi tiết cần làm rõ trình tự, thủ tục và thời gian giải quyết đăng ký hộ tịch, nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu của người dân, đặc biệt đối với giấy chứng tử.

Mặt khác, có ý kiến cho rằng, giấy chứng tử là loại giấy tờ hộ tịch cần thiết để thực hiện các thủ tục tang lễ đối với người chết. Theo đó, việc quy định Chủ tịch UBND cấp xã không được ủy quyền ký giấy chứng tử dẫn đến có thể kéo dài thời gian thực hiện thủ tục hành chính, không đáp ứng yêu cầu giải quyết nhanh chóng, kịp thời đối với loại giấy tờ hộ tịch này.

Do đó, đề nghị nghiên cứu quy định không loại trừ trường hợp Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy chứng tử. Ngoài ra cũng có ý kiến xem xét cho phép ủy quyền ký đối với giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong giải quyết thủ tục hành chính.

×