Vì sao gần 140ha ruộng ở tỉnh Đắk Lắk (địa phận Phú Yên) bị bỏ hoang, nông dân giờ bỏ tay cày, chắc tay lưới?

Đồng ruộng hoang hóa, nông dân vùng Phú Yên chật vật mưu sinh

Vụ Đông Xuân năm nay, trên các cánh đồng thuộc xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk (xã được hình thành từ việc sáp nhập ba xã An Ninh Đông, An Ninh Tây và An Thạch, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên cũ), nhiều diện tích sản xuất đang bị nhiễm mặn do công trình ngăn mặn hư hỏng, sau những trận mưa lũ lịch sử cuối năm 2025.

Không còn cảnh lúa chín chờ ngày thu hoạch như những năm trước, thay vào đó là những thửa ruộng bỏ hoang, đất khô cằn, nứt nẻ.

Ở các vùng trũng thấp, nước mặn vẫn ngập theo thủy triều.

Người dân buộc phải tạm gác việc gieo trồng, chuyển sang cắt cỏ cho gia súc, đánh bắt cá và tìm cách rửa mặn, chờ ngày có thể canh tác trở lại.

Đang thả lưới bắt cá ngay trên thửa ruộng vốn để trồng lúa của gia đình, chị Hồ Thị Bình (thôn Phú Hội, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk) cho biết, do diện tích ruộng của gia đình bị ngập mặn nên không thể gieo trồng, đành chuyển sang tận dụng mặt ruộng để đánh bắt cá, kiếm thêm thu nhập qua ngày.

“Ruộng nhiễm mặn, không trồng lúa được nên tôi tranh thủ thả lưới bắt con cá, con cua để cải thiện bữa ăn, cải thiện bữa ăn của gia đình”, chị Bình chia sẻ.

Cùng cảnh ngộ, gia đình bà Nguyễn Thị Bẻo (thôn Phú Lương, xã Tuy An Đông) có 4 sào đất ruộng trồng lúa. Tuy nhiên, sau đợt mưa lụt cuối năm 2025, tình trạng nhiễm mặn trên đồng ruộng trở nên nghiêm trọng khiến cho bà không thể cải tạo để sản xuất vụ Đông Xuân 2025 - 2026.

“Ruộng ngập mặn không có đất để trồng lúa, gia đình gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn lương thực. Ruộng không làm được càng trở nên hoang hóa, nhiễm mặn nặng nên càng khó cải tạo sản xuất cho mùa vụ tiếp theo”, Nguyễn Thị Bẻo chia sẻ.

Theo bà Trần Thị Ty (thôn Phú Hội, xã Tuy An Đông), gia đình bà có hơn 3 sào đất lúa nằm gần khu vực đê ngăn mặn. Những năm trước, dù thường xuyên xảy ra tình trạng xâm nhập mặn nhưng vẫn có thể duy trì sản xuất.

Tuy nhiên, bà Ty cho biết, do đê ngăn mặn bị hư hỏng sau thiên tai nên nước mặn tràn vào ruộng, khiến vụ Đông Xuân năm nay gia đình buộc phải bỏ hoang diện tích này, chờ có giải pháp rửa mặn mới có thể canh tác trở lại.

“Chúng tôi mong chính quyền địa phương sớm hoàn thành công trình ngăn mặn để phục vụ sản xuất”, bà Ty bày tỏ.

Đê ngăn mặn hư hỏng, hàng trăm héc-ta lúa ở Đắk Lắk đành bỏ hoang

Theo ghi nhận của PV tại khu vực đê ngăn mặn Ngự Hàm Thủy (xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk), công trình đang được khắc phục tạm thời nhưng còn dang dở, đất đá ngổn ngang.

Xung quanh khu vực này, nhiều diện tích ruộng bị nhiễm mặn nặng, bỏ hoang, ngập nước. Một số hộ tận dụng nuôi tôm nhưng hiệu quả không cao, nhiều người phải đi đánh bắt cá, cua, ốc tại chân ruộng ven đê để cải thiện thu nhập.

Dù đã được triển khai khắc phục, nhưng đến thời điểm xuống giống vụ Đông Xuân 2025–2026, công trình vẫn chưa hoàn thiện, khiến nước mặn từ biển tràn sâu vào nội đồng.

Ông Nguyễn Trinh, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp An Ninh Đông, cho biết hiện HTX đang quản lý hơn 160 ha đất lúa của người dân trên địa bàn. Tuy nhiên, do nhiễm mặn nên nông dân bỏ hoang gần 90 ha. Diện tích sản xuất được cũng rất khó khăn và nguy cơ năng suất thấp do ảnh hưởng của nước mặn. Mùa vụ Hè Thu sắp tới tiếp tục có nguy cơ bỏ hoang diện tích lúa.

“Mưa lũ khiến đê ngăn mặn Ngự Hàm Thủy bị vỡ nhưng việc khắc phục quá chậm khiến nước mặn xâm nhập sâu vào đồng ruộng. Với tình trạng đồng ruộng ngày càng hoang hóa. Mong rằng địa phương và các cơ quan liên quan có giải pháp chuyển đổi một số khu vực sang nuôi trồng thủy sản để người nông dân thay đổi phương thức sản xuất, tăng giá trị kinh tế”, ông Nguyễn Trinh nói.

Theo lãnh đạo UBND xã Tuy An Đông, toàn xã có gần 140 ha đất lúa bị nhiễm mặn không thể gieo sạ hoặc đã gieo nhưng bị chết trong vụ Đông Xuân 2025–2026. Địa phương đã yêu cầu đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ hoàn thành đê ngăn mặn phía hạ nguồn, đồng thời đề xuất các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng.

Về lâu dài, khi có nguồn nước ngọt từ thượng nguồn, địa phương sẽ triển khai các giải pháp rửa mặn để phục hồi sản xuất. Tuy nhiên, ngoài nhiễm mặn, nhiều diện tích còn bị bồi lấp bởi đất cát sau mưa lũ, khiến việc cải tạo càng thêm khó khăn.

Tuy nhiên, thách thức vẫn chưa dừng lại khi vụ Hè Thu sắp tới phải đối mặt với nắng nóng gay gắt và nguy cơ xâm nhập mặn kéo dài. Nếu công trình đê ngăn mặn không sớm hoàn thiện và có nguồn nước ngọt từ thượng nguồn về để rửa mặn, "nghịch lý" người nông dân Đắk Lắk phải "buông cày, thả lưới" ngay trên ruộng lúa nhà mình sẽ vẫn không có hồi kết.

×