Đi tìm động lực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 2 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế "hai con số" là đòi hỏi khách quan từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới và khát vọng vươn lên của cả dân tộc.

"Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất", Tổng Bí thư nêu.

Tổng Bí thư yêu cầu, các ban, bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp cần quán triệt sâu sắc “Bốn nguyên tắc” cốt lõi sau:

Tăng trưởng thực chất, tức là không đánh đổi chất lượng, tính bền vững lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần

Kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn, đây là điều kiện tiên quyết, trụ cột quyết định khả năng vận hành linh hoạt, an toàn và hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế

Tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư, để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tăng trưởng kinh tế cao phải đảm bảo phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.

Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV nêu rõ, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28% GDP; tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP. Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 55%. Tốc độ tăng năng suất lao động đạt khoảng 8,5%/năm. Giảm tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị GDP ở mức 1 - 1,5%/năm. Tỉ lệ đô thị hoá đạt trên 50%.

Tổng tích luỹ tài sản khoảng 35 - 36% GDP; tỷ trọng tiêu dùng cuối cùng khoảng 61 - 62% GDP. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân 5 năm khoảng 40% GDP, trong đó đầu tư công chiếm 20 - 22%. Tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 đạt 18% GDP; bội chi ngân sách nhà nước khoảng 5% GDP.

Mục tiêu "táo bạo" nhưng trong tầm với

Nghị quyết XIV cũng điểm loạt định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2030:

Xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế

Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Xác định các động lực tăng trưởng mới và lấy khoa học, công nghệ là trọng tâm để thúc đẩy, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống. Hình thành các cực tăng trưởng mạnh, các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị, các đặc khu kinh tế thế hệ mới ngang tầm khu vực và toàn cầu.

Thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng kinh tế gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá. Giải quyết tốt mối quan hệ giữa tự chủ sản xuất trong nước với việc tham gia vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo nhiều chuyên gia, Nghị quyết đã phân tích, làm sáng tỏ về đổi mới toàn diện, căn bản về động lực đổi mới nền kinh tế, trong đó lấy Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực chính để phát triển đất nước, phát triển kinh tế, cơ cấu lại nền kinh tế, tăng năng suất lao động, tăng năng lực cạnh tranh.

Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, là lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Kinh tế Nhà nước là chủ đạo, tiên phong…. cùng với đó là tái cấu trúc bộ máy, tinh gọn bộ ngành, sáp nhập các địa phương….

Trong năm 2025, Việt Nam đã ban hành 8 Nghị quyết chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Trong đó, có 4 Nghị quyết về kinh tế như Nghị quyết 68 (về kinh tế tư nhân), Nghị quyết 57 (về khoa học công nghệ, Nghị quyết 79 (về kinh tế nhà nước), Nghị quyết 59 (về hội nhập quốc tế)…

Bên cạnh đó, Việt Nam kiên trì cam kết giảm phát thải về 0% vào năm 2050 do đó đây là những chính sách quan trọng, đặt nền móng cho đổi thay cấu trúc xương sống của vận động nền kinh tế.

Bà Mariam Sherman, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho rằng, mục tiêu mà Việt Nam đặt ra đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao là rất táo bạo, nhưng trong tầm với. Việt Nam cần lạc quan và cấp thiết hành động.

Để thành công, Việt Nam cần xác định: Mục tiêu và lộ trình rõ ràng; nhất quán chặng đường cải cách; bất chấp rào cản và quả cảm; dũng cảm không né tránh thách thức, khó khăn, dũng cảm không né tránh thách thức, khó khăn.

“Việt Nam có thể thích ứng và đa dạng hóa động lực tăng trưởng; làm sâu sắc hơn mối quan hệ đối tác khu vực, cũng như tăng cường tốc độ cải cách; nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với những bất ổn toàn cầu. Bối cảnh toàn cầu còn nhiều bất trắc, chúng ta không quên rằng Việt Nam hoàn toàn có thể tạo dựng thành công đáng kể như Việt Nam đã làm trong quá khứ”, bà Mariam Sherman nhấn mạnh

Cuối cùng, bà khuyến nghị Việt Nam tiếp tục phát huy mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân; tập trung vào con người và công nghệ; phát triển hạ tầng bền vững và tăng trưởng xanh; đảm bảo phân bổ công bằng những thành quả của tăng trưởng và hiện đại hóa về thể chế.

Cần đổi mới động lực, mô hình tăng trưởng

Trao đổi với PV Dân Việt, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhấn mạnh: Không thể phủ nhận nền kinh tế Việt Nam 40 năm sau đổi mới (Đại hội VI-1986) đã chuyển mình nhanh chóng. Nhưng, chúng ta vẫn chỉ dựa vào các động lực cũ. Trong khi, hàm lượng giá trị gia tăng tự bản thân nền kinh tế chưa rõ nét, nền kinh tế vẫn phụ thuộc vào khu vực nước ngoài, trong cả quy mô GDP lẫn thành tích xuất khẩu.

“Chúng ta bắt buộc phải thay đổi mô hình tăng trưởng, phát triển và làm mới các động lực. Những mô hình cũ, động lực cũ đã tới hạn và không có thể gia tăng cho nền kinh tế và xu hướng quốc tế không còn phù hợp”, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho hay.

TS Bùi Trinh, chuyên gia kinh tế độc lập nhấn mạnh, bên cạnh các dự án chiến lược về hạ tầng giao thông, điện và hàng loạt các chính sách đặc thù, đặc biệt cho các đầu tàu kinh tế lớn như Hà Nội, TP. HCM, Đà Nẵng “vượt giới hạn” để tăng tốc, bứt phá, Việt Nam còn thí điểm nhiều mô hình phát triển mới để hiện thực hoá khát vọng tăng trưởng cao khi chuẩn bị xây dựng các trung tâm kinh tế lớn như Trung tâm tài chính Đà Nẵng TP. HCM, Khu vực thương mại tự do Hải Phòng, nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận…

TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng, để đạt được tăng trưởng cao và bền vững, trước hết cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đồng thời quyết liệt cải thiện năng lực hấp thụ vốn của cả khu vực công và khu vực tư nhân.

“Ngay cả với đầu tư công, trọng tâm không nên chỉ là danh mục các công trình, mà phải trả lời được câu hỏi các dự án đó có tạo ra hiệu ứng tăng trưởng cho các năm sau hay mang lại tác động dài hạn cho nền kinh tế hay không”, ông Hiển lưu ý.

Đề cập đến vai trò của vốn tín dụng, TS Nguyễn Đức Hiển cho hay, mặc dù ngành ngân hàng đã có nhiều nỗ lực trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế, song dư địa của chính sách tiền tệ đang ngày càng thu hẹp. Cơ cấu cung ứng vốn hiện nay đang bộc lộ rủi ro lớn khi tín dụng ngân hàng vẫn chiếm tới 48 - 50% tổng vốn đầu tư, đưa tỷ lệ dư nợ tín dụng/GDP có nguy cơ vọt lên mức 160 - 200% nếu không có sự điều chỉnh.

Việc nền kinh tế quá lệ thuộc vào hệ thống ngân hàng không chỉ tạo ra áp lực lớn cho các tổ chức tín dụng mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro hệ thống. Do đó, yêu cầu cấp thiết hiện nay là phải thực hiện những cải cách thực chất để phát triển cân bằng các trụ cột khác của thị trường tài chính, từ đó san sẻ gánh nặng cung ứng vốn và giảm bớt sự lệ thuộc này.

Mặt khác, năng lực hấp thụ vốn, đặc biệt là ở khu vực kinh tế tư nhân, hiện vẫn là một "điểm nghẽn" lớn cần tháo gỡ. Để nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài chính, việc phát triển khu vực tư nhân và cải thiện năng lực quản trị của các doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò then chốt. Bên cạnh đó, tiêu chí hiệu quả trong phân bổ và sử dụng vốn cần được áp dụng xuyên suốt cho cả đầu tư công lẫn đầu tư tư nhân, đòi hỏi sự cải thiện đồng bộ về chất lượng thể chế và cơ chế vận hành của nền kinh tế.

Với thị trường chứng khoán, TS Nguyễn Đức Hiển cho rằng, thực trạng đáng lo ngại hiện nay đó là tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài rơi xuống mức thấp nhất trong 5 năm qua. Để khắc phục điều này, cơ quan quản lý cần có cách tiếp cận toàn diện hơn trong việc nâng cao năng lực giám sát, đồng thời siết chặt kỷ luật và kỷ cương thị trường. Song song đó, sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ cần đi vào thực chất để ổn định kinh tế vĩ mô, từ đó củng cố niềm tin cho người dân và cộng đồng nhà đầu tư.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, TS. Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh việc cần một tư duy quản lý mới theo hướng minh bạch hóa thay vì chỉ tập trung vào các rào cản hành chính. Thay vì áp đặt cứng nhắc yêu cầu về tài sản bảo đảm - vốn là trở ngại lớn cho doanh nghiệp trong quá trình huy động vốn - trọng tâm nên đặt vào việc xây dựng hệ thống xếp hạng tín nhiệm uy tín và thiết lập một thị trường giao dịch minh bạch. Đây chính là chìa khóa để bảo vệ nhà đầu tư và thúc đẩy thị trường trái phiếu phát triển bền vững.

Nhằm nhận diện rõ hơn những cơ hội và thách thức trong bối cảnh mới, đồng thời tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi, hiến kế cho mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế, Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức hội thảo với chủ đề: ĐỘNG LỰC CHO TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ HAI CON SỐ VÀ TRIỂN VỌNG NÔNG NGHIỆP 2026

Thời gian: 8h30 - 11h30, ngày 31/3/2026

Địa điểm: Hội trường tầng 13, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt, đường Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, Hà Nội.

×