Giải bài toán vốn cho startup: Khi Nhà nước chấp nhận “đi trước, chịu rủi ro trước”

Diễn đàn chính sách Quốc gia hợp tác quốc tế về đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo diễn ra sáng ngày 13/12, tại Hà Nội, là một trong những hoạt động chính trong khuôn khổ hoạt động Techfest Việt Nam 2025 .

Đổi mới sáng tạo là con đường duy nhất để Việt Nam bứt phá

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Hoàng Minh nhấn mạnh, Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Trong xu thế chung của thế giới, các quốc gia đều nhận thấy sự cần thiết của khoa học và công nghệ (KH&CN) trong phát triển.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh.

"Chúng ta không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phát triển kinh tế xã hội dựa trên nền tảng công nghệ và sáng tạo để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số. Bởi vậy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (ĐMST) là một thành tố vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước", Thứ trưởng Hoàng Minh chia sẻ.

Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư mạo hiểm (venture capital - VC) toàn cầu giảm sâu, Việt Nam cũng chứng kiến vốn VC giảm từ 1,5 tỷ USD xuống còn 500 triệu USD, dù các lĩnh vực như AI, công nghệ sinh học, deep tech vẫn hút vốn.

Hệ sinh thái ĐMST Việt Nam tiếp tục mở rộng với hơn 4.000 startup, hai kỳ lân và nhiều trung tâm sáng tạo lọt top 200 toàn cầu; chỉ số đổi mới sáng tạo đứng thứ 44 thế giới. Tuy vậy, tinh thần dám mạo hiểm và quy mô startup lớn còn hạn chế.

Thứ trưởng Minh cho rằng Việt Nam cần sớm có Chiến lược Quốc gia về ĐMST, phù hợp đặc thù và mục tiêu phát triển, cùng quan điểm “toàn dân khởi nghiệp”, nơi mỗi người đều có thể khởi nghiệp dựa trên tri thức và công nghệ.

"Nhà nước sẽ tham gia trực tiếp vào hệ sinh thái thông qua quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và địa phương, được phép đầu tư dài hạn 10 - 15 năm, tập trung vào công nghệ chiến lược và có thể đầu tư ra nước ngoài để tiếp cận công nghệ mới.

Việt Nam cũng đang triển khai sàn giao dịch chứng khoán dành cho startup, cùng các cơ chế như voucher hỗ trợ sử dụng sản phẩm mới, hỗ trợ sở hữu trí tuệ và lực lượng chuyên gia khởi nghiệp chuyên nghiệp hóa", Thứ trưởng Hoàng Minh nêu.

Theo Thứ trưởng Minh, mục tiêu của các chính sách là hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, thu hút nhân tài và giữ nguồn lực sáng tạo ở lại Việt Nam. Đây là bước đi cho thấy vai trò chủ động của Nhà nước trong thúc đẩy ĐMST và tạo động lực tăng trưởng mới.

Nhà nước sẽ đóng vai trò “vốn mồi”

Ở góc độ địa phương, Hà Nội sẽ lập quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố với 600 tỷ đồng, hướng tới tổng vốn 2.000 tỷ đồng nhằm thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh đổi mới sáng tạo là động lực để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế và Nhà nước sẽ đóng vai trò “vốn mồi”, chia sẻ rủi ro ban đầu với doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch UBND Hà Nội Trương Việt Dũng.

Tại diễn đàn, các chuyên gia quốc tế đánh giá Việt Nam đi đúng hướng khi thúc đẩy mô hình hợp tác công - tư trong đầu tư mạo hiểm, học theo kinh nghiệm Singapore. Họ khuyến nghị Việt Nam cần cơ chế sandbox, ưu đãi thuế và các công cụ giảm rủi ro để dòng vốn quốc tế mạnh dạn hơn. Các diễn giả cũng đưa ra khái niệm “linh dương đồng cỏ” – nhóm doanh nghiệp tăng trưởng vượt trội và cho rằng Việt Nam cần nhận diện, hỗ trợ sớm để tạo lan tỏa vào nền kinh tế.

Nhiều chuyên gia cho rằng startup gặp khó vì rủi ro công nghệ và thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực tăng trưởng xanh. Do đó, mô hình quỹ lai, vốn công chịu rủi ro trước, được xem là phù hợp với climatetech và deeptech.

Đại diện các quỹ tư nhân nhận định họ không chỉ cung cấp vốn mà còn giúp sàng lọc, giảm rủi ro cho Nhà nước và hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra quốc tế. Các ý kiến thống nhất rằng hợp tác ba bên: Quốc tế, quỹ nhà nước và quỹ tư nhân, là chìa khóa mở rộng hệ sinh thái.

Kết luận diễn đàn, Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định đổi mới sáng tạo là con đường duy nhất để Việt Nam đạt tăng trưởng cao. Dù vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu giảm mạnh, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vẫn tăng trưởng tích cực với hơn 4.000 startup, hai kỳ lân và nhiều doanh nghiệp tiềm năng. Việt Nam đặt mục tiêu tiếp tục hoàn thiện chính sách, mở rộng quy mô và thu hút nhân tài để hệ sinh thái vươn tầm quốc tế.

×