"Luật ngầm": Cố ý giết người sau TNGT để tránh bồi thường qua vụ tài xế xe bồn kéo lê nữ sinh 15 tuổi

3 yếu tố hình thành nhận thức và hành vi lệch chuẩn của tài xế

Ngày 14/9, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an TP Hà Nội đã tạm giữ hình sự Đinh Văn Long (51 tuổi, trú tại xã An Bình, tỉnh Phú Thọ) để điều tra về hành vi giết người.

Khoảng 9h20 ngày 13/9, tại gầm cầu chui Vạn Điểm (xã Phú Xuyên, TP Hà Nội), Long điều khiển xe bồn chở bê tông va chạm với xe máy điện do một nữ sinh 15 tuổi điều khiển. Nạn nhân bị thương nặng, được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Bạch Mai nhưng đã tử vong sau đó.

Sau khi gây tai nạn, Long đã bỏ trốn khỏi hiện trường. Đến 19h cùng ngày, đối tượng đến Công an xã Phú Xuyên đầu thú.

Tại cơ quan công an, Long khai nhận rằng sau va chạm, đã cố ý tiếp tục điều khiển xe kéo lê nạn nhân trên đường cho đến khi tử vong, nhằm tránh phải bồi thường.

Cơ quan công an nhận định hành vi của Long đặc biệt tàn nhẫn, vô nhân đạo. Giám đốc Công an TP Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị khẩn trương củng cố hồ sơ, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Trao đổi với PV Dân Việt, Thượng tá, Tiến sĩ, chuyên gia Tội phạm học Đào Trung Hiếu cho biết, qua vụ việc trên và nhiều vụ trước đó, có thể thấy suy nghĩ “thà để nạn nhân tử vong còn hơn bị thương tật” xuất hiện như một phản xạ lệch chuẩn của một số tài xế. Việc này xuất phát từ nhiều nguyên nhân gây ra.

Trước hết, là nhận thức pháp luật sai lầm, khi tài xế tin rằng chi phí bồi thường, cấp dưỡng, điều trị cho nạn nhân sống sót lâu dài sẽ cao hơn so với chi phí khi nạn nhân tử vong. Tuy nhiên, thực tế pháp luật quy định trách nhiệm hình sự và dân sự nghiêm khắc hơn đối với hành vi cố ý gây chết người.

Thứ hai, là áp lực kinh tế và tâm lý nghề nghiệp. Tài xế đường dài, xe tải, xe bồn thường làm việc trong điều kiện căng thẳng, thu nhập phụ thuộc vào mỗi chuyến xe, thiếu bảo hiểm trách nhiệm dân sự thực chất, dẫn đến cảm giác "một mình gánh chịu" nếu xảy ra sự cố.

Thứ ba, là ảnh hưởng của văn hóa truyền miệng, trong giới tài xế tồn tại "luật ngầm" truyền nhau rằng "đâm chết còn hơn nuôi cả đời". Khi nghe lặp đi lặp lại, nhiều người coi đó là sự thật hiển nhiên.

Kết hợp ba yếu tố này, một chuẩn lệch được hình thành trong nhận thức, tạo nên phản xạ tính toán sai lệch trong tình huống khẩn cấp.

Cũng theo Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, hành vi cố tình đâm hoặc tiếp tục cán nạn nhân để họ tử vong không còn là lỗi vô ý trong giao thông, mà chuyển sang lỗi cố ý trực tiếp với dấu hiệu của tội giết người. Người điều khiển phương tiện biết rõ hành vi của mình có khả năng tước đoạt mạng sống nhưng vẫn thực hiện, nhằm tránh trách nhiệm dân sự hoặc để đạt lợi ích nào đó. Đây là biểu hiện của hành vi lệch chuẩn có động cơ đê hèn, đồng thời cho thấy một hiện tượng hành vi vi phạm luật giao thông chuyển hóa thành tội phạm, tức xuất phát từ một tình huống tai nạn nhưng chuyển thành tội ác có chủ ý.

Về mặt tội phạm học, đây là điển hình cho sự méo mó chuẩn mực đạo đức và suy thoái nhận thức pháp luật, phản ánh sự thiếu hụt của hệ thống kiểm soát xã hội chính thức (luật pháp, chế tài) và không chính thức (chuẩn mực văn hóa, dư luận xã hội).

Cho nên, theo ông Hiếu, để xóa bỏ nhận thức sai lầm này, cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, pháp luật phải rõ ràng và được thực thi nghiêm, cần quy định cụ thể tình tiết tăng nặng đối với hành vi bỏ mặc hoặc cố ý gây chết người sau tai nạn; công khai các bản án để tài xế thấy rõ hậu quả pháp lý nặng nề, phá vỡ "luật ngầm".

Tiếp đó, giáo dục pháp luật và đạo đức nghề nghiệp phải trở thành nội dung bắt buộc trong sát hạch, đào tạo lái xe, đặc biệt là với xe tải, xe bồn. Các khóa này không chỉ dạy kỹ năng lái mà còn huấn luyện cách ứng xử sau va chạm, sơ cứu, giữ hiện trường và nhận thức pháp lý đúng đắn.

Đồng thời, cơ chế bảo hiểm trách nhiệm dân sự minh bạch, hiệu quả sẽ giảm áp lực "gánh nặng cả đời", khiến tài xế không còn động cơ tiêu cực.

Cuối cùng, cần xây dựng văn hóa giao thông nhân văn qua truyền thông, trường học, cộng đồng, tôn vinh gương tài xế cứu người và lên án mạnh mẽ hành vi vô cảm.

Khi những yếu tố này kết hợp, chuẩn lệch sẽ bị triệt tiêu, thay vào đó là chuẩn mực đạo đức và pháp lý đúng đắn, giúp tài xế hiểu rằng cứu người không chỉ là nghĩa vụ nhân văn mà còn là cách tốt nhất để tự bảo vệ mình trước pháp luật.

Xử án điểm để phá bỏ "luật ngầm" cố ý giết nạn nhân sau tai nạn giao thông

Trong khi đó, luật sư Nguyễn Anh Thơm - Văn phòng Luật sư Nguyễn Anh cho biết, theo án lệ số 30/2020/AL quy định về trường hợp tài xế tham gia giao thông sau khi xảy ra va chạm, tiếp tục cố tình sử dụng phương tiện là nguồn nguy hiểm cao độ, cán người bị nạn tử vong sẽ phạm tội giết người, có tính chất đê hèn.

Theo luật sư Thơm, trong vụ án trên, giữa tài xế và người bị nạn không có mâu thuẫn gì từ trước mà chỉ xuất phát từ việc va chạm giao thông.

Đồng thời, động cơ, mục đích ở đây là lỗi cố ý trực tiếp khi tài xế ô tô nhận thức được hành vi của mình gây nguy hiểm đến tính mạng của người khác nhưng vẫn cố tình tước đoạt.

Đáng nhẽ ra, sau khi xảy ra va chạm giao thông, tài xế phải giữ nguyên hiện trường, thông báo cho cơ quan chức năng và đưa người bị nạn đi cấp cứu. Nhưng đáng tiếc, tài xế đã lấy cái sai này để sửa bằng một cái sai khác rất nghiêm trọng, tàn nhẫn.

Luật sư Thơm cho rằng, hành vi của tài xế chắc chắn sẽ bị xử lý nghiêm và có thể đối mặt với khung hình phạt cao nhất của tội giết người. Đây cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho những người tham gia giao thông.

Đồng quan điểm, nhiều bạn đọc cho rằng, vụ việc này cần phải được làm án điểm để răn đe cho những người sau, vì nếu ai cũng nghĩ giết người rồi đi tù thì sẽ còn nhiều trường hợp xảy ra.

“Đề nghị xử lý kịch khung với hành vi gây tai nạn không cứu người mà còn cố ý giết người một cách tàn nhẫn, man rợ như thế này. Làm điểm để nêu gương cho tất cả các tài xế.

Không hiểu sao họ có thể rỉ tai nhau thủ đoạn tàn nhẫn như thế, pháp luật cần phải tuyên truyền mạnh mẽ hơn, không để cánh tài xế có tư tưởng lệch lạc, biến thái như vậy được”, anh Đình Long (trú phường Nghĩa Đô, Hà Nội) bức xúc.

×