Từ vụ “bóc” đường dây phá rừng tự nhiên quy mô lớn ở Lạng Sơn: Hành vi bạt đồi, hủy hoại rừng có thể bị xử lý thế nào?

Người nào tự ý phá rừng có thể sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự

Như Dân Việt đưa tin, tại Lạng Sơn, tình trạng phá rừng tự nhiên vẫn tái diễn, bất chấp cơ quan chức năng Lạng Sơn đã nỗ lực ngăn chặn. Nhiều vụ phá rừng đã được phát hiện, xử phạt tù nhiều đối tượng, nhưng vẫn chưa chặt tận gốc "vòi bạch tuộc".

Sau khi Dân Việt đăng loạt bài về vụ “Bóc” đường dây phá rừng tự nhiên quy mô lớn ở Lạng Sơn, Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Lạng Sơn đã chỉ đạo Chi cục Kiểm lâm khẩn trương, kịp thời tổ chức kiểm tra, xác minh ngay thông tin Báo phản ánh đồng thời rà soát, kiểm tra tình hình hoạt động của tất cả các cơ sở kinh doanh chế biến lâm sản trên địa bàn quản lý.

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ NNMT) đã vào cuộc điều tra vụ phá rừng tự nhiên và có những báo cáo ban đầu về vụ việc này.

Liên quan đến nội dung này, trao đổi với Dân Việt, Luật sư Vũ Anh Tuấn – Văn phòng luật sư Trung Hòa – Đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho hay, việc cá nhân, tổ chức phá rừng tự nhiên đã gây thiệt hại đến rừng và được xác định là hành vi hủy hoại rừng, không cần biết mục đích để làm gì, dù sử dụng, khai thác hay mang bán mà chưa có sự cho phép của Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đều bị coi là hành vi vi phạm pháp luật và đều có chế tài xử lý.

Tại điều 20 Nghị định số 35/2019/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP, quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp thì hành vi phá rừng được liệt kê gồm: Chặt, đốt, phá cây rừng, đào, bới, san ủi, nổ mìn; đắp đập, ngăn dòng chảy tự nhiên, xả chất độc hoặc các hành vi khác gây thiệt hại đến rừng với bất kỳ mục đích gì mà không được phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Về xử phạt hành chính, Nghị định 35/2019/NĐ-CP, được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp nêu rõ:

Hành vi phá rừng trái pháp luật có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đến 500 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm, tổ chức vi phạm áp dụng phạt tiền bằng 2 lần mức phạt tiền với cá nhân có cùng hành vi và mức độ vi phạm.

Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực Lâm nghiệp đối với tổ chức là 1.000.000.000 đồng tùy theo diện tích, loại rừng (rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất) và mức độ thiệt hại. Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu và bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.

Về chế tài hình sự, hành vi phá rừng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội hủy hoại rừng” theo quy định tại Điều 243 Bộ luật Hình sự năm 2015, với mức hình phạt nhẹ nhất là cải tạo không giam giữ đến 3 năm và nặng nhất là phạt tù có thời hạn đến 15 năm.

Bên cạnh đó, người phạm Tội hủy hoại rừng là cá nhân còn có thể bị phạt tiền từ 20 - 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm.

Luật sư Tuấn cho biết thêm, đối với hành vi của các ông chủ xưởng gỗ, trường hợp họ biết rõ nguồn gốc là gỗ rừng tự nhiên, thuộc loại gỗ cấm khai thác nhưng vẫn cố tình thu mua, chế biến (bóc tách) và tiêu thụ thì có dấu hiệu của việc vi phạm pháp luật.

Trường hợp cơ quan chức năng chứng minh là có tội, họ có thể sẽ bị xử lý theo Điều 232 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 về “Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản”.

Cụ thể, người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 243 của Bộ luật hình sự 2015 thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

Tàng trữ, vận chuyển, chế biến, mua bán trái phép từ 1,5 mét khối (m3) đến dưới 03 mét khối (m3) đối với gỗ loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IA hoặc gỗ có nguồn gốc từ nước ngoài của loài thuộc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã, nguy cấp hoặc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;

Từ 10 mét khối (m3) đến dưới 20 mét khối (m3) gỗ loài thực vật nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIA hoặc gỗ có nguồn gốc từ nước ngoài của loài thuộc Phụ lục II Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã, nguy cấp; từ 20 mét khối (m3) đến dưới 40 mét khối (m3) gỗ loài thực vật thông thường;

Người dân không được tự ý san, gạt đồi

Theo luật sư Tuấn, trường hợp người dân tự ý mở đường, san gạt đồi để cắt gỗ, đây là hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng và quản lý đất đai. Người vi phạm có thể bị xử lý vi phạm về mặt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử lý hành chính: Theo Điều 20 Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, hành vi làm thay đổi hiện trạng rừng trái phép như mở đường, san ủi mặt bằng, bạt đồi, có thể bị phạt từ 5 triệu đến 50 triệu đồng, tùy loại rừng và diện tích bị tác động và buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu của rừng bị xâm phạm.

Trường hợp cá nhân, tổ chức mở đường nhằm phục vụ khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép, đặc biệt là trong rừng tự nhiên thì có thể cấu thành tội “Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản” với khung hình phạt có thể là từ 1 năm đến 15 năm tù, tùy mức độ thiệt hại.

Nếu hành vi bạt đồi, mở đường gây thiệt hại đến diện tích rừng lớn, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng… thì người vi phạm có thể bị xem xét cấu thành Tội hủy hoại rừng theo quy định Bộ luật hình sự 2015.

Ngoài ra, việc san lấp, làm biến dạng địa hình, sử dụng đất sai mục đích là hành vi vi phạm, tùy mức độ thiệt hại cơ quan chức năng sẽ tính đến hình phạt cụ thể có thể bị phạt hành chính và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu.

Đối với việc xây dựng nhà xưởng trên đất rừng tự nhiên, luật sư Tuấn cho hay, đây là hành vi sử dụng đất sai mục đích, thuộc một trong những vi phạm nghiêm trọng về pháp luật đất đai, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy vào hậu quả gây ra. Trong trường hợp này, ngoài bị phạt tiền, còn phải buộc tháo dỡ công trình trái phép và khôi phục tình trạng ban đầu của đất.

Nếu không thực hiện khôi phục hiện trạng, cơ quan chức năng có thể tổ chức cưỡng chế tháo dỡ theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Trong trường hợp nếu có hành vi lừa đảo, hợp thức hóa giấy tờ, hối lộ để chuyển mục đích trái phép, hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài nguyên, môi trường, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 229 Bộ luật hình sự 2015 về Tội vi phạm các quy định về quản lý đất đai.

Luật sư Tuấn kiến nghị, cơ quan chức năng cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật theo hướng nghiêm khắc hơn đối với hành vi phá rừng, đặc biệt là đối với rừng đặc dụng và rừng phòng hộ. Truy cứu trách nhiệm hình sự cả những người tiếp tay, bao che, không chỉ người trực tiếp phá rừng.

Tăng cường trách nhiệm chủ rừng và lực lượng bảo vệ; Ràng buộc trách nhiệm cụ thể hơn với chủ rừng, người được giao khoán, lực lượng kiểm lâm; Có cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập đối với hoạt động quản lý, bảo vệ rừng.

Áp dụng công nghệ trong giám sát rừng như ứng dụng vệ tinh, drone, ảnh viễn thám để giám sát rừng theo thời gian thực; Minh bạch dữ liệu rừng để người dân, tổ chức xã hội có thể cùng giám sát.

Thực hiện các cơ chế hỗ trợ sinh kế bền vững: Cung cấp các phương án sinh kế thay thế cho người dân sống gần rừng, để hạn chế việc họ tham gia hoặc tiếp tay cho hành vi phá rừng.

Thúc đẩy mô hình dịch vụ môi trường rừng (PES); Tăng cường tuyên truyền pháp luật; Nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của rừng và hậu quả pháp lý nghiêm trọng khi vi phạm.

×