Chỉ là hạt muối thôi, đem bỏ vô nồi đất đốt than đỏ lừ, đem ra bán giá cao, vẫn hút hàng, chuyện lạ Nghệ An

Bỏ muối biển vô nồi đất, đốt than đỏ hầm lâu lâu, cách làm tưởng đâu khùng, hóa ra lại hay

Sinh ra và lớn lên tại vùng ven biển xã Quỳnh Phú (tỉnh Nghệ An), ông Bùi Xuân Điện (SN 1964, trú tại xã Quỳnh Phú, tỉnh Nghệ An) có tuổi thơ gắn bó với những cánh đồng muối chát mặn.

Ở nơi thời tiết khắc nghiệt ấy, bà con diêm dân phải phơi mình dưới cái nắng bỏng rát mới làm ra được hạt muối, nhưng thu nhập lại chẳng đáng là bao. Bởi giá hạt muối bấp bênh theo thị trường.

Đặc biệt, khi sự xuất hiện của nhiều loại muối công nghiệp khiến giá trị hạt muối truyền thống giảm dần.

Nghề muối ngày càng kém hấp dẫn vì thu nhập quá thấp. Những cánh đồng muối mênh mông dần bỏ hoang khi lao động trẻ rời làng đi làm thuê. Trên cánh đồng muối chỉ còn người già bám trụ với nghề trong tiếng thở dài ngao ngán.

Nhiều đêm trắng ông Điện nghĩ cách phải làm sao để nâng tầm giá trị hạt muối quê hương, khôi phục lại nghề truyền thống của cha ông. Đặc biệt là giúp bà con diêm dân có thu nhập ổn định nâng cao đời sống.

“Nghề làm muối đã nuôi biết bao thế hệ dân làng. Không thể để nghề làm muối mai một, nhưng sống được với nghề mới là bài toán khó khăn cần lời giải.

Đặc biệt, khi từ năm 2012 HTX Sản xuất, Dịch vụ Muối Thắng Lợi đã được thành lập với hàng trăm xã viên và tổng diện tích đất sản xuất là 113 ha. Tôi làm giám Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT nên càng có trách nhiệm với bà con”, ông Điện chia sẻ về những trăn trở của mình.

Sau nhiều năm học hỏi, ông Điện giám đốc HTX Sản xuất, Dịch vụ Muối Thắng Lợi, xã Quỳnh Phú (địa phận huyện Quỳnh Lưu trước đây), tỉnh Nghệ An đã quyết định bắt tay làm muối hầm. Quy trình làm muối hầm cũng rất công phu. Ảnh: N.T.

Ông giám đốc khăn gói đi khắp các làng nghề làm muối ở các tỉnh duyên hải miền trung tìm phương thức sản xuất tiến bộ để làm sao sản phẩm làm ra vừa mang tính kế thừa truyền thống, vừa đáp ứng được nhu cầu của thị trường ngày càng cao. Quyết tâm đưa hạt muối trở thành một sản phẩm chủ lực của làng nghề, ông Điện đã có nhiều chuyến hành trình để học hỏi.

Sau khi tìm hiểu kỹ từ cách làm đến đầu ra cho sản phẩm, HTX quyết tâm làm muối hầm. Công việc bắt đầu được triển khai từ đầu năm 2025, với kế hoạch xây dựng cơ sở sản xuất muối hầm.

Ông Điện tiết lộ: “Muối hầm của HTX Sản xuất, Dịch vụ Muối Thắng Lợi có quy trình chế biến rất công phu. Hạt muối được chọn từ vựa muối Quỳnh An, phơi và để khô tự nhiên trong thời gian từ 7 đến 9 tháng rồi đưa vào nồi đất truyền thống của làng nghề nồi đất Trù Sơn, mở vung đun trên bếp củi suốt 7 giờ. Khi nồi đất chuyển sang màu đỏ của lửa cũng là lúc các tạp chất được loại bỏ. Hết thời gian nấu, muối được đậy vung và chuyển sang hầm thêm 7 giờ nữa trước khi cho ra lò”.

Với khoảng 10 kg muối nguyên liệu ban đầu, sau khi hầm thành phẩm chỉ còn khoảng 4,5 đến 5 kg. Khi hoàn thành, muối chuyển sang màu tuyết sương, hạt mềm, dễ vỡ và tan nhanh trong nước, vị mặn dịu, hậu ngọt, khác hẳn muối phơi cát thông thường.

Công dụng của muối hầm, nói ra khối người bất ngờ

Theo ông Điện, muối hầm không chỉ dùng để nêm nếm, mà còn giúp thanh tâm, giải độc. Đồng thời muối hầm khi kết hợp với ngải cứu, gừng, sả, tía tô tạo ra những món ăn thực dưỡng, dưỡng sinh tốt.

Hiện HTX Thắng Lợi xuất bán sản phẩm muối hầm với giá 36.000 đồng/kg. Mức giá này cao gấp 15 đến 20 lần so với muối nguyên liệu ban đầu. Hiện HTX Sản xuất, Dịch vụ Muối Thắng Lợi đã phát triển nhiều dòng sản phẩm từ muối hầm như muối hầm gia vị, muối hầm tôm, muối hầm chua cay, muối om ngự…

Trung bình mỗi tháng, HTX cung ứng khoảng 20 tấn muối hầm cho các cửa hàng thực phẩm sạch, spa dưỡng sinh và các đơn vị chế biến thực phẩm.

Từ khi HTX triển khai sản xuất muối hầm, bà con diêm dân phấn khởi hơn khi không còn lo đầu ra, muối được thu mua với giá cao, giúp tăng thu nhập. Quy trình sản xuất muối hầm cũng tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động địa phương.

Hiện HTX Sản xuất, dịch vụ muối Thắng Lợi đang xây dựng hồ sơ tiêu chuẩn, từ quy trình sản xuất sạch, bao bì, nhãn mác, đến chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm để đăng ký sản phẩm OCOP.

Đồng thời, HTX cũng đang mở rộng các dòng sản phẩm từ muối hầm để đưa gần hơn với sinh hoạt hàng ngày của người dân, như muối lạc, muối vừng, muối chấm các loại thực phẩm khác, nhằm đa dạng hóa sản phẩm, tăng khả năng tiêu thụ. Từ đó nâng cao giá trị của hạt muối giúp bà con diêm dân tăng thu nhập.

×