Kết buồn show "Về đây 4 cánh chim trời": Mang niềm tin khán giả đánh cược

"Cú shock" của người yêu nhạc

Với khán giả Nguyễn Minh Thảo (40 tuổi, hiện sinh sống tại Nhật Bản), đêm đông Hà Nội ngày 28/12 đã khép lại theo cách không mong đợi. Trong không gian từng được kỳ vọng là một cuộc hội ngộ âm nhạc giàu cảm xúc, chị đứng lặng người khi nghe thông báo lạnh lùng từ đơn vị sản xuất: “Đêm nhạc bị hủy”.

“Khoảng một tháng trước, khi đọc thông tin về chương trình Về đây 4 cánh chim trời trên mạng xã hội, tôi đã vô cùng hào hứng bởi show quy tụ hầu hết những nghệ sĩ mà tôi yêu mến. Cũng bởi vậy, tôi nhanh chóng nhờ người nhà mua vé, xin nghỉ phép ở công ty và thu xếp bay về Việt Nam. Hôm nay, sau một thời gian dài ngồi chờ ở địa điểm biểu diễn, tôi nhận được thông tin đêm nhạc này không thể diễn ra. Tôi thực sự bị shock” – chị Thảo tâm sự.

Cú shock ấy không chỉ của riêng chị Thảo. Tối 28/12, trước khu vực tổ chức chương trình, nhiều khán giả lớn tuổi tay cầm tấm vé một cách nâng niu, trân trọng, đứng co ro trong cái lạnh cuối năm. Họ đến để tìm lại một miền ký ức âm nhạc gắn với đời sống tinh thần của mình. Để rồi, thứ họ nhận lại là sự hỗn loạn, bối rối và cảm giác bị bỏ rơi ngay tại nơi họ đặt niềm tin vào những điều đẹp đẽ.

Đáng nói hơn, theo phản ánh của nhiều khán giả, ban tổ chức vẫn tiếp tục bán vé vào thời điểm 20h, khi hầu hết các nghệ sĩ tham gia đã công khai trên mạng xã hội việc không góp mặt trong chương trình. Ngay trong hậu trường, những thiếu nhi tham gia dàn hợp xướng cũng không biết những gì sẽ diễn ra sau đó. Các em chờ đợi, hi vọng đứng trên sân khấu, và rồi rơi nước mắt, mệt mỏi vì thất vọng.

Giám đốc show 'Về đây bốn cánh chim trời" bị bắt

Tối 30/12, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội ra quyết định khởi tố vụ án, tạm giam bà Nguyễn Thị Thu Hà (Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Việt Education, đơn vị sản xuất chương trình Về đây bốn cánh chim trời) về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Thông tin này khiến nhiều người bất ngờ bởi chưa từng xảy ra tiền lệ tương tự trong lĩnh vực giải trí Việt Nam. Tuy nhiên, với những người theo dõi sát diễn biến vụ việc, đây lại là một kết cục đã được dự báo từ trước đó.

Khi được đặt dưới ánh sáng pháp lý, câu chuyện không còn là một “sự cố tổ chức” hay “rủi ro nghề nghiệp”, như cách người ta vẫn quen biện minh. Nó chạm tới một vấn đề lớn hơn: Sự lừa dối, thiếu chuyên nghiệp của những người làm văn hóa, dẫn đến một hành vi thiếu văn hóa và “tàn nhẫn” ngay trong không gian lẽ ra phải tử tế và chuẩn mực nhất.

“Tôi cũng không biết phải kết luận thế nào về sự việc này vì bản thân mình vẫn chưa tin vào sự thật. Khi ở nơi đáng ra là văn hóa nhất, thì ứng xử của những người mang tiếng là ‘tổ chức sự kiện văn hóa’ lại làm nên một câu chuyện không biết phải gọi là gì. Tôi thực sự cảm thấy vô cùng đau xót, và không thể ngờ rằng khán giả của một chương trình mang tính văn hóa cội nguồn của Việt Nam lại bị ứng xử như vậy” – diva Lê Hồng Nhung (một trong những nghệ sĩ tham gia chương trình) lên tiếng.

Trên không gian mạng, vụ việc nhanh chóng tạo ra hai luồng ý kiến. Một bên ủng hộ việc khởi tố, cho rằng đây là biện pháp cần thiết, nghiêm minh nhằm chấn chỉnh tình trạng tổ chức biểu diễn thiếu chuyên nghiệp, thậm chí lừa dối khán giả. Luồng ý kiến khác cũng đồng tình với việc xử lý nhưng băn khoăn rằng biện pháp hình sự có phần “nặng tay”, trong bối cảnh Nghị quyết 68 mới ban hành, khuyến khích hạn chế hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế.

Trên thực tế, việc khởi tố vụ án này hoàn toàn nằm trong khung pháp lý hiện hành. Ranh giới khiến sự việc vượt khỏi phạm vi vi phạm hợp đồng thông thường không nằm ở việc hủy show, mà ở tính chất gian dối kéo dài trong suốt quá trình bán vé.

Theo thông tin ban đầu từ Công an TP Hà Nội, dù biết rõ chương trình không đủ điều kiện tổ chức, Giám đốc Nguyễn Thị Thu Hà vẫn chỉ đạo nhân viên thông báo show diễn ra đúng kế hoạch, tiếp tục bán vé và thu tiền khán giả. Thậm chí đến tối 28/12, đơn vị này vẫn mở cửa đón khán giả vào địa điểm biểu diễn, yêu cầu chờ đợi đến 20h30 rồi mới thông báo hủy.

Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được cấu thành bởi ba yếu tố: Thủ đoạn gian dối, hành vi chiếm đoạt tài sản và lỗi cố ý trực tiếp.

Khác với các trường hợp hủy show do bất khả kháng, nơi chỉ phát sinh tranh chấp dân sự, việc che giấu sự thật, tiếp tục bán vé, tạo cảm giác “an toàn” bằng cách cho khán giả vào địa điểm tổ chức rồi mới thông báo hủy được xem là hành vi gian dối có tổ chức, buộc vụ việc phải được đặt dưới ánh sáng của trách nhiệm hình sự.

Những gì đã xảy ra tại đêm nhạc Về đây bốn cánh chim trời phần nào cũng đặt ra yêu cầu về sự chuyên nghiệp một cách rõ ràng hơn với chính các nghệ sĩ nói chung và những người làm nghệ thuật nói riêng. Sự cả nể, khát khao được cống hiến hay niềm tin cảm tính vào đơn vị tổ chức (như cách một số nghệ sĩ lý giải cho việc thông báo rút lui sát giờ) đều có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng.

Khi sân khấu đã bước vào quỹ đạo của một ngành công nghiệp, thì hợp đồng, điều khoản và trách nhiệm pháp lý phải được đặt lên hàng đầu. Không chỉ để bảo vệ nghệ sĩ, mà quan trọng hơn, để khán giả không phải đến xem một chương trình và ra về trong trạng thái bẽ bàng, hụt hẫng, thậm chí mất niềm tin vào việc tham dự các hoạt động nghệ thuật sau này.

Ở một khía cạnh khác, vụ việc lần này cũng cho thấy một thay đổi đáng chú ý: Khán giả Việt Nam ngày càng mạnh mẽ trong việc đòi quyền lợi cho chính mình. Trong nhóm hơn 300 thành viên thuộc một group trên MXH mang tên “Hủy vé show Về đây bốn cánh chim trời”, họ hướng dẫn nhau viết đơn tố giác tội phạm, trình báo tại công an phường, kê khai mức thiệt hại cụ thể. Họ không ngại ngần thông báo sẽ lựa chọn con đường pháp lý để tự bảo vệ mình, đồng thời bảo vệ những khán giả khác trong tương lai.

Vụ việc Giám đốc đơn vị sản xuất chương trình "Về đây bốn cánh chim trời" Nguyễn Thị Thu Hà bị khởi tố không chỉ là một vụ án hình sự hay một scandal của giới giải trí. Đây là lời cảnh báo rõ ràng với những nhà người làm nghệ thuật: Làm văn hóa không thể bằng sự cẩu thả, càng không thể nuôi dưỡng hành vi gian dối. Niềm tin của khán giả là thứ không một chiến dịch truyền thông hay ê-kíp hoành tráng nào có thể gây dựng lại.

×