TS Nguyễn Sĩ Dũng: Người dân được trao cơ hội, thoát nghèo chỉ là khởi đầu cho hành trình làm giàu

Đất nước ta đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới của đất nước khi mục tiêu giảm nghèo đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, chúng ta cần một bước chuyển mình mạnh mẽ hơn, không chỉ là giảm nghèo, mà còn phải làm giàu.

Tại buổi tọa đàm "Chuyển tư duy từ giảm nghèo sang làm giàu bền vững khi bước vào kỷ nguyên mới" của Báo Nông thôn Ngày nay/ Dân Việt tổ chức, với sự tham dự của TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội và PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, nguyên Đại biểu Quốc hội, các chuyên gia đã cùng trao đổi và đưa ra những quan điểm.

Theo các chuyên gia, quá trình chuyển đổi tư duy này cần dựa trên nền tảng pháp lý vững chắc, đồng thời thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là khắc phục tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ từ Nhà nước.

Hoàn thiện khung pháp lý để khuyến khích làm giàu chính đáng

Mở đầu buổi tọa đàm, trao đổi về khung pháp lý hiện hành, TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng Việt Nam đã có những nền tảng chung, mở ra cơ hội phát triển cho mọi công dân. Các văn kiện Đại hội Đảng và chính sách gần đây đều nhấn mạnh đến phát triển khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế, thúc đẩy kinh tế tư nhân, cắt giảm thủ tục hành chính, đây là tiền đề quan trọng để người dân có thể vươn lên không chỉ thoát nghèo mà còn làm giàu.

"Sau khi đã xóa đói giảm nghèo, điều cốt lõi là phát huy các khuôn khổ chung, trong đó quyền tự do mưu cầu hạnh phúc đã được khẳng định từ Tuyên ngôn Độc lập năm 1945. Người dân phải có động lực để làm giàu, mà động lực này bắt nguồn từ việc được bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền tự do về tài sản. Chính những quyền đó là quyền được mưu cầu hạnh phúc", ông Dũng nhấn mạnh.

Ông lấy ví dụ, nếu một người dân có đất nhưng quyền tự do khai thác tài sản bị hạn chế bởi thủ tục phức tạp, cơ hội làm giàu sẽ bị bó hẹp. Ngược lại, khi thủ tục được đơn giản hóa, người dân có thể dễ dàng cho thuê đất, hợp tác với doanh nghiệp và phát triển sản xuất. Chính vì vậy, việc Chính phủ chủ trương cắt giảm 30% thủ tục hành chính được xem là bước đi quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Còn theo PGS.TS Bùi Thị An, Nghị quyết 68 của Đảng đã đánh dấu sự thay đổi tư duy mang tính đột phá: Từ chỗ e ngại kinh tế tư nhân, nay đã khuyến khích mạnh mẽ việc làm giàu chính đáng.

"Vấn đề đặt ra không phải chúng ta thiếu khung pháp lý, mà là cách tổ chức thực hiện và nâng cao nhận thức để người dân hiểu rằng làm giàu chính đáng là mục tiêu cần hướng tới", bà An nói.

Bà cũng chỉ ra rằng nhiều người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vẫn dễ dàng hài lòng với cuộc sống hiện tại. Do đó, cần tiếp tục tạo cơ hội công bằng trong tiếp cận giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, đồng thời nâng cao tinh thần khát vọng vươn lên.

Thoát nghèo không còn là đích đến, mà là khởi đầu cho hành trình làm giàu

Một trong những thách thức lớn được các diễn giả nêu ra là tình trạng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ. Theo PGS.TS Bùi Thị An, tâm lý này có gốc rễ từ cơ chế bao cấp trước đây, khi nhiều hộ gia đình duy trì tình trạng nghèo để tiếp tục được hưởng trợ cấp.

"Có không ít người dân ngại thoát nghèo vì sợ mất đi khoản hỗ trợ. Đây là tư duy cần thay đổi. Đáng mừng là đã có những tấm gương như một số hộ ở Thanh Hóa, Nghệ An xin ra khỏi danh sách hộ nghèo để tự lực vươn lên", bà An dẫn chứng.

Về mặt giải pháp, theo bà, là phải đổi mới cách quản lý, thay vì chỉ chờ cấp phát hỗ trợ. "Người vượt nghèo cần được tôn vinh, được thưởng thêm, chứ không phải lo bị cắt giảm. Chúng ta phải tạo động lực để người dân tự tin thoát nghèo và làm giàu chính đáng", bà An nói.

TS Nguyễn Sĩ Dũng cũng đồng tình với quan điểm trên, đồng thời nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong phát triển nông thôn.

Ông cho rằng để "không chỉ cho con cá, mà phải cho cái cần và cả chỗ câu", Nhà nước cần khuyến khích hình thành doanh nghiệp ở nông thôn và thu hút doanh nghiệp đầu tư. Điều kiện quan trọng là tích tụ ruộng đất, xây dựng cơ chế cam kết giữa nông dân và doanh nghiệp, cũng như chính quyền địa phương đứng ra làm trung gian đảm bảo thực hiện hợp đồng.

Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực quản trị cấp xã cũng là một điểm then chốt, nhất là khi triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia.

"Nếu không có cơ chế quản lý hiệu quả và nguồn nhân lực đủ trình độ, việc lồng ghép các chương trình giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới có thể gặp điểm nghẽn", ông Dũng cảnh báo.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, để giảm dần tâm lý ỷ lại, cần kết hợp nhiều giải pháp: Từ quản lý, tuyên truyền, giáo dục đến ứng dụng khoa học công nghệ vào nông thôn.

"Khi người dân thấy năng suất và thu nhập tăng lên nhờ tri thức, họ sẽ có khát vọng làm giàu. Quan trọng hơn, thế hệ trẻ ở nông thôn phải được giáo dục về ý chí tự lực, tự cường để thay đổi tận gốc tư duy trông chờ", bà nhấn mạnh.

Cả hai vị khách mời đều cho rằng chuyển từ giảm nghèo sang làm giàu là bước phát triển tất yếu, nhưng không dễ dàng. Muốn thành công, phải hội tụ nhiều yếu tố: Khung pháp lý thông thoáng, sự vào cuộc của doanh nghiệp, cơ chế quản lý hiệu quả và đặc biệt là sự thay đổi tư duy từ chính người dân.

Từ chỗ từng dè dặt với khái niệm "làm giàu", xã hội ngày nay đã dần tôn vinh và khuyến khích những tấm gương thành công chính đáng. Đây là tín hiệu tích cực, thể hiện bước chuyển mạnh mẽ về nhận thức và thể chế.

"Người dân phải được trao cơ hội, được tạo động lực để tự mình vươn lên. Khi đó, thoát nghèo không còn là đích đến cuối cùng, mà chỉ là điểm khởi đầu cho hành trình làm giàu bền vững", TS Nguyễn Sĩ Dũng kết luận.

×