Vùng đất trù phú bậc nhất tỉnh Phú Thọ mới (địa bàn tỉnh Hòa Bình trước đây), trên trời, dưới quả ngon treo tha la

Vùng đất Cao Phong-vùng đất của quả cam ngon ngọt

Cây cam gắn bó với đất Mường từ những năm 60, 70 của thế kỉ XX. Khi đó chỉ có Nông trường Cao Phong trồng cam để xuất khẩu đi các nước đông Âu.

Vựa cam vốn là xứ sở của miệt rừng, nhiều người ở miền xuôi nghe theo tiếng gọi xây dựng vùng Tây Bắc nên họ đã xung phong lên đất Mường để lập nghiệp. Nhắc lại chuyện xưa để thấy rằng, để có vựa cam phồn thịnh và giàu có như hôm nay là có sự đóng góp của bao thế hệ công nhân nông trường.

Giống cam đầu tiên mà các công nhân nông trường trồng là cam sành. Đây là giống cam đầu tiên được trồng trên diện rộng tại Nông trường Cao Phong. Gặp ông Tạ Đình Đào, thị trấn Cao Phong – người từng được coi là vua cam của đất Hòa Bình cũ mới hiểu hơn những khó khăn nhưng cũng đầy tự hào của người trồng cam.

Thế hệ ông Đào khi đó làm công, ăn lương của nông trường. Rồi sau này Nông trường cho họ nhận khoán đất, khi đó cây cam mới thực sự phát triển rầm rộ.

Ông Đào kể, ngoài việc trồng giống cam sành, nhiều giống cam mới đã được đưa vào sản xuất như cam lòng vàng, cam lùn, cam Canh rồi sau này là cam V2 (cam valencia) chín muộn vào tháng 3, tháng tư hàng năm.

Đầu những năm 90, người trồng cam chưa có được cuộc sống dư dả, nhưng cũng có đồng ra, đồng vào.

Cam Cao Phong có hương vị thơm, ngon rất đặc trưng, ăn cam luôn có vị ngọt hậu khiến người thưởng thức một lần nhớ mãi. Số phận cây cam Cao Phong cũng chìm nổi qua nhiều thập kỷ.

Mãi đến đầu những năm 2000, người tiêu dùng cả nước mới biết nhiều đến cây cam trồng ở đất Hòa Bình cũ.

Khi đó diện tích cam ban đầu chỉ có đôi trăm ha. Cam được trồng quanh thị trấn Cao Phong. Nhờ có sự vào cuộc của truyền thông mà cam Cao Phong mới dần có mặt tại các siêu thị và chợ đầu mối lớn tại Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng...

“Giá cam đầu năm 2010 mới chỉ có vài nghìn đồng 1kg, đến năm 2012, giá đã tăng gấp 5 lần lên 30.000 đồng đến 40.000 đồng/1kg. Nhờ vậy mà người trồng cam có ngày mở mày mở mặt”, ông Đào cho biết. Theo tính toán của ông Đào, khi đó mỗi ha cam cho thu 30 tấn đến 50 tấn, trừ chi phí, người trồng thu được trên dưới 1 tỷ đồng.

Từ việc ít người biết đến cam Cao Phong, dần dần người ta biết đến thị trấn Cao Phong trở thành miền tỷ phú.

Nhà nào trồng vài ha cam là có tiền tỷ rủng rỉnh. Mỗi năm số tỷ phú trồng cam cũng theo đó mà tăng lên. Diện tích cam cũng không ngừng được mở rộng ra các xã Nam Phong, Bắc Phong, Tây Phong rồi lan ra các huyện Tân Lạc, Kim Bôi rồi Yên Thủy, Lạc Thủy của tỉnh Hòa Bình cũ.

Diện tích tăng lên và nhiều giống cam mới cũng được đưa vào trồng, trong đó có giống cam rất quý là V2 (cam Valencia), giống cam vừa ra hoa vừa nuôi quả.

Đến Cao Phong vào những ngày này mới cảm nhận hết được nỗi vất vả cũng như niềm tự hào của người trồng cam. Cả thị trấn như được ủ ướp bởi hương cam, hương bưởi.

Anh Trần Văn Thạch – một hộ trồng cam muộn ở đất Cao Phong chia sẻ: "Giống cam lòng vàng, cam lùn đều thu hoạch trước Tết. Riêng cam V2 thu hoạch sau Tết, đến đầu tháng 3 tháng tư cam mới chín.

Những năm đầu trồng cam V2 nhà vườn bán từ 80.000 đến 100.000đ/1kg. Sau này khi diện tích tăng lên cam V2 cũng vẫn bán được 40.000đ/1kg. Giống cam chín muộn này đã mang lại cho Cao Phong nhiều tỷ phú".

Cam Cao Phong-Qua cơn bĩ cực tới hồi thái lai?

Cây cam đã mang lại cho người trồng khoản lợi nhuận khổng lồ. Xã Cao Phong được biết đến là nơi ở của những tỷ phú của miền Tây Bắc.

Giá cam được giá kéo dài suốt 7 năm liền nên người nông dân ở các huyện khác cũng đổ xô vào trồng cam. Từ vùng thấp, cho đến vùng cao, người nông dân thuê máy đánh đường đồng mức để trồng cam.

Cây cam phát triển quá nóng, diện tích tăng, sản lượng cũng tăng chóng mặt, nên giá cam dần bị hạ xuống. Có những năm cam bán tại vườn còn 7.000 đồng đến 8.000đ/1kg khiến người trồng cam không có lãi.

Trong khi đó giá phân bón lại tăng lên chóng mặt khiến người trồng cam rơi vào cảnh điêu đứng. Gia đình anh Trần Văn Thu ở xã Cao Phong mất 6 năm đầu tư trồng cam, khi cam thu hoạch bán giá thấp khiến anh không có lãi.

Anh Thu cho biết: “Mỗi ha cam đầu tư hết khoảng trên 250 triệu đồng mỗi năm. Trong khi đó việc bán cam gặp khó, giá xuống thấp, gia đình tôi không có lãi. Suốt 3 năm duy trì việc chăm sóc, tôi bị lỗ nặng. Đến năm 2022, tôi chính thức bỏ vườn cho cỏ mọc”.

Khi phong trào trồng cam lan rộng cũng là lúc người trồng cam không còn thu được tiền tỷ như trước.

Hơn nữa, dịch vàng lá thối rễ ở cây cam cũng lan ra toàn tỉnh. Nhiều diện tích trồng cam không thể cứu nổi, người trồng cam thua lỗ nặng sau nhiều năm đầu tư. Cơn bĩ cực đối với người trồng cam kéo dài suốt từ những năm 2019 đến năm 2023. Từ giống cây mang lại nguồn thu tiền tỷ cho nông dân, nay bỗng trở thành gánh nặng cho người trồng cam. Không ít gia đình bỗng mang nợ khi trồng cam.

Những khó khăn và nỗi lo của người trồng cam không dừng lại ở đó, 3 năm trở lại đây giá phân bón liên tục tăng cao khiến người nông dân thêm phần khó khăn. Giữa cơn bĩ cực lên đến đỉnh điểm đó, các hộ trồng cam ở thị trấn Cao Phong vẫn kiên định với việc chăm sóc vườn cam. Cả nghìn hộ trồng cam tìm phương pháp chữa trị rồi cải tạo đất để cứu lấy vườn cam.

Khi cơn khó khăn qua đi, các hộ trồng cam ở xã Cao Phong năm nay đã có một mùa thu hoạch thành công. Giá cam đã bắt đầu đi lên, trong những ngày giáp Tết, giá cam đã lên 25 đến 35.000đ/1kg. Đặc biệt là giống cam muộn V2, năm nay dự tính bán từ 35 đến 45.000đ/1kg tại vườn. Theo đánh giá của của các nhà vườn, với giá cam như hiện tại, người trồng cam có thể sống ổn và sống khỏe.

Anh Lê Xuân Tốt ở khu 3, xã Cao Phong là người luôn duy trì được 4 đến 5 vườn cam. Trong lúc giá cam xuống thấp, anh vẫn kiên trì chăm sóc vườn cam đến nơi đến chốn. Nhờ đó mà vườn cam vẫn giữ được sức sống và cho thu hoạch đều đều.

“Năm nay gia đình thu được hơn trăm tấn cam, trừ chi phí đi, gia đình tôi đút túi vài trăm triệu đồng”, anh Tốt cho hay.

Tại xã Cao Phong còn có hàng nghìn nhà vườn vẫn kiên trì giữ lấy nghề trồng cam. Phong trào nhà nhà trồng cam qua đi, họ vẫn lầm lũi kiên trì bám đất, bám vườn, giữ cây cam bằng mọi giá, giờ họ đã gặt hái quả ngọt. Không ít nhà vườn đã thu được tiền tỷ nhờ giá cam đã lên cao trở lại.

Hành trình phát triển cây cam ở xã Cao Phong trải qua nhiều thăng trầm. Giá cam lúc lên, lúc xuống, dịch bệnh bủa vây, nhưng nhiều nhà vườn luôn kiên trì và tin tưởng vào việc mình làm và họ đã nhận được phần thưởng xứng đáng. Một mùa hoa cam lại đang đến với đất Mường. Mùa của sự sinh sôi, nảy nở và cũng là mua mang theo bao hy vọng cho người trồng cam bước vào vụ mới. Họ đã kiên trì và nhẫn nại giữ lấy giống cam đặc sản cho đất Mường. Họ tin rằng, những công sức mình bỏ ra rồi vườn cam sẽ trả lại cho họa những thành quả tương xứng.

×