Xóa bỏ “cục bộ địa phương”

“Chống cát cứ, xóa bỏ địa phương chủ nghĩa”

Lần đầu tiên trong lịch sử công tác tổ chức cán bộ của Đảng, 100% Bí thư tỉnh ủy, thành ủy trên cả nước không phải là người địa phương. Nếu như trước đây chủ trương này đã được nêu ở nhiều khóa, nhưng việc thực hiện còn từng phần, đến nhiệm kỳ này, Bộ Chính trị đã triển khai đồng bộ, quyết liệt và triệt để.

Đây không chỉ là một điều chỉnh về nhân sự, mà là một cuộc cải cách thể chế chính trị ở cấp tổ chức, mang ý nghĩa sâu xa về tư duy lãnh đạo, phòng chống tham nhũng và bảo đảm sự trong sạch của hệ thống chính trị. Thậm chí, có thể coi đây là một bước tiến lịch sử trong công tác cán bộ thời kỳ đổi mới toàn diện.

Chủ trương bố trí người đứng đầu không phải người địa phương xuất phát từ một thực tế kéo dài nhiều năm: Ở không ít nơi, tình trạng “cục bộ địa phương”, “thân hữu - dòng họ”, thậm chí “lợi ích nhóm” đã làm xói mòn tính minh bạch và hiệu lực lãnh đạo của tổ chức Đảng.

Khi người đứng đầu vừa là “con em trong vùng”, vừa có quan hệ mật thiết với bộ máy bên dưới, khả năng hình thành các “vùng trũng quyền lực” và “nhóm lợi ích địa phương” là rất lớn. Những “sợi dây” quan hệ họ hàng, đồng hương, bạn học… có thể khiến việc đánh giá, bổ nhiệm hay xử lý cán bộ thiếu khách quan, làm nảy sinh tâm lý “dĩ hòa vi quý”, “đóng cửa bảo nhau”.

Danh sách 34 Bí thư tỉnh thành sau Đại hội: 100% không phải người địa phương.

Chính vì vậy, việc chấm dứt cơ bản hiện tượng người địa phương làm Bí thư địa phương mình là bước đi mạnh mẽ, mang tính “đột phá tư duy” trong xây dựng đội ngũ cán bộ. Nó thể hiện rõ quan điểm của Đảng về “chống cát cứ, xóa bỏ địa phương chủ nghĩa”, như Tổng Bí thư từng nhiều lần nhấn mạnh: “Không để bất kỳ tổ chức, cá nhân nào lợi dụng quyền lực để mưu cầu lợi ích riêng”.

Để đạt mục tiêu này, Bộ Chính trị đã triển khai ba hình thức bố trí nhân sự lớn. Thứ nhất là hoán đổi giữa các địa phương. Trong tháng 9 và đầu tháng 10/2025, 11 cặp tỉnh, thành đã thực hiện “đổi chéo” Bí thư cho nhau.

Cách làm này không chỉ giúp hai địa phương đồng thời có người lãnh đạo mới “không xuất thân tại chỗ”, mà còn mở ra cơ hội học hỏi, chia sẻ mô hình phát triển. Sự hoán đổi tạo nên dòng chảy nhân sự hai chiều, giúp lan tỏa kinh nghiệm, đổi mới tư duy lãnh đạo và tránh tình trạng “đóng khung trong lối mòn quen thuộc”.

Thứ hai là điều động từ Trung ương về địa phương. Năm cán bộ cấp cao gồm ông Trần Lưu Quang (TP.HCM), Lê Quang Tùng (Cần Thơ), Nguyễn Hồng Thái (Bắc Ninh), Thái Đại Ngọc (Gia Lai) và Hồ Văn Niên (Quảng Ngãi) được tăng cường về những địa bàn trọng điểm.

Đây là lực lượng có kinh nghiệm điều hành ở tầm quốc gia, hiểu biết sâu sắc về cơ chế, chính sách và chiến lược phát triển. Họ là “cầu nối” trực tiếp giữa Trung ương và địa phương, giúp chuyển tải nhanh chủ trương lớn của Đảng, đồng thời phản hồi kịp thời thực tiễn từ cơ sở.

Thứ ba là luân chuyển liên hoàn – hình thức điều chuyển theo “vòng tròn” giữa các tỉnh, thành trong cùng khu vực. Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk và Huế đã hoán đổi bí thư cho nhau, đảm bảo không ai làm lãnh đạo ở quê hương mình. Cách làm này vừa giữ được tính kế thừa, vừa tạo nên một mạng lưới luân chuyển nhân sự linh hoạt, tránh được xáo trộn lớn nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu “không địa phương hóa”.

“Luật Hồi tỵ” thời nay

Nhìn ở tầm thể chế, chính sách này có thể xem như “Luật hồi tỵ” của thời hiện đại. Trong lịch sử Việt Nam, từ thời Lê sơ, nhà nước phong kiến đã ban hành Luật Hồi tỵ, quy định quan lại không được làm việc ở nơi quê quán, không được xử án liên quan đến họ hàng, nhằm ngăn ngừa tư lợi, bảo đảm công bằng. Hơn 500 năm sau, tinh thần ấy được hồi sinh trong bối cảnh mới, khi Đảng quyết liệt làm trong sạch bộ máy, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích cá nhân và địa phương.

Từ góc độ quản trị công, việc tách người đứng đầu ra khỏi “gốc rễ địa phương” giúp nâng cao tính khách quan trong ra quyết định, đặc biệt ở các lĩnh vực nhạy cảm như quy hoạch, đầu tư, nhân sự và khen thưởng – kỷ luật.

Một Bí thư không gắn bó lợi ích với địa phương sẽ có khả năng nhìn nhận vấn đề bằng “con mắt của người ngoài cuộc”, sẵn sàng điều chỉnh sai phạm, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Điều này phù hợp với nguyên tắc “Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ” nhưng đồng thời phân quyền, phân cấp có kiểm soát.

Từ thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, khi có lãnh đạo “ngoại tỉnh”, không khí làm việc thường cởi mở, năng động hơn. Những người đứng đầu mới thường mang đến cách làm khác, không bị ràng buộc bởi “quán tính cũ”, giúp chấn chỉnh bộ máy, xử lý tồn đọng và đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn.

Nhiều trường hợp Bí thư được điều động về tỉnh mới đã tạo được hiệu ứng tích cực, như tăng cường kỷ cương, siết chặt quản lý đất đai, hoặc thúc đẩy các cải cách hành chính, thu hút đầu tư.

Tuy vậy, để chính sách này đạt hiệu quả bền vững, không thể chỉ dừng ở khâu luân chuyển nhân sự. Cán bộ “ngoại tỉnh” cần được hỗ trợ đầy đủ về điều kiện làm việc, phải có cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin, đặc biệt là đội ngũ tham mưu, giúp việc có năng lực và trung thực.

Ngược lại, cũng cần khắc phục tâm lý “xa lạ” hoặc “không quen việc địa phương”, tránh để cán bộ mới trở thành “người ngoài” trong chính tổ chức mình lãnh đạo. Sự thành công của chính sách này phụ thuộc vào chất lượng cán bộ, chứ không chỉ là nơi xuất thân.

Điều quan trọng hơn cả là ý nghĩa tư tưởng: Đảng đang thực hiện một bước đi mang tính tự đổi mới sâu sắc, hướng tới bộ máy liêm chính, minh bạch và hiệu quả. Khi không còn “vùng cấm” trong bố trí nhân sự, khi vị trí lãnh đạo không còn là “phần thưởng chính trị” cho con em địa phương, cơ hội cống hiến của mỗi cán bộ sẽ dựa trên năng lực thật sự. Đây cũng là cách Đảng “cởi trói” cho chính mình, để lựa chọn người tài, trọng dụng nhân tài, tạo luồng sinh khí mới trong hệ thống.

Có thể nói, chủ trương 100% bí thư không phải người địa phương là một dấu mốc lịch sử trong công tác cán bộ. Nó phản ánh tinh thần kiên quyết của Đảng trong việc xây dựng nền chính trị liêm chính, dân chủ, công bằng, nơi quyền lực được đặt dưới sự kiểm soát, và con người được đánh giá bằng phẩm chất, năng lực chứ không phải mối quan hệ.

Đây là bước tiến quan trọng trên hành trình phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Từ “Luật Hồi tỵ” của cha ông đến quyết sách hôm nay, tư tưởng xuyên suốt vẫn là: “Công tâm trong dùng người, minh bạch trong cầm quyền". Khi mỗi người lãnh đạo biết rằng quyền lực của mình không gắn với lợi ích địa phương, mà chỉ phục vụ lợi ích quốc gia, đó chính là nền tảng vững chắc cho một nhà nước liêm chính, kiến tạo, vì dân.

×