Nơi khởi nguồn Tuyên ngôn Độc lập, điểm tựa của khát vọng Việt Nam hùng cường

Từ căn gác nhỏ đến Ba Đình – hào khí khởi nguồn một dân tộc độc lập

Ngày 2/9/1945, trước hàng chục vạn đồng bào tại Quảng trường Ba Đình, câu hỏi “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” của Chủ tịch Hồ Chí Minh vang lên đầy xúc động. Đó không chỉ là lời mở đầu của một bản tuyên ngôn, mà là hiệu triệu đánh thức khát vọng sống làm người tự do, làm dân một nước độc lập, sau gần một thế kỷ chịu ách nô lệ.

Ít ngày trước, trong căn gác nhỏ của gia đình doanh nhân yêu nước Trịnh Văn Bô ở số 48 Hàng Ngang, Bác Hồ đã viết bản Tuyên ngôn Độc lập trong không khí khẩn trương của Cách mạng Tháng Tám. Chỉ hơn 1.000 chữ, văn kiện ấy đã kết tinh những giá trị cốt lõi nhất của dân tộc: quyền làm người, quyền làm chủ, quyền mưu cầu hạnh phúc.

PGS.TS Lê Quốc Lý, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhận định: “Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh là tuyên ngôn nhân quyền, dân quyền và quốc quyền. Đó là bản tổng kết lịch sử và cũng là khởi đầu của một kỷ nguyên hoàn toàn mới: Dân làm chủ vận mệnh đất nước mình”.

Đặc biệt, Bác đã dẫn lại tinh thần nhân quyền phổ quát từ Tuyên ngôn Độc lập Mỹ (1776) và Tuyên ngôn Nhân quyền, Dân quyền Pháp (1789), rồi mở rộng thành chân lý bất diệt: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Đây là lập luận pháp lý sắc sảo, bác bỏ mọi luận điệu “bảo hộ” hay “khai hóa” của thực dân, khẳng định chính nghĩa của dân tộc Việt Nam trước toàn thế giới.

Nhà sử học Dương Trung Quốc lý giải việc chọn Ba Đình để đọc Tuyên ngôn không chỉ vì nơi đây rộng rãi, đông người, mà còn vì đây là khu vực đặt Phủ Toàn quyền Đông Dương. Lời tuyên bố Độc lập tại đây mang tính biểu tượng mạnh mẽ - khẳng định trước kẻ thù và toàn nhân loại rằng một nước Việt Nam mới đã ra đời, do chính dân tộc Việt Nam giành lấy.

Bản Tuyên ngôn Độc lập khép lại gần 100 năm đô hộ, mở ra thời đại mới - thời đại của độc lập, tự do, tự cường. Câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy” không chỉ là lời thề giữ nước, mà còn là định hướng xây dựng quốc gia hùng cường.

Từ 1945 đến nay, Việt Nam đã đi qua hai cuộc kháng chiến, những năm tháng bao vây cấm vận, rồi công cuộc Đổi mới đầy thách thức. Từ một đất nước 95% dân số mù chữ, nạn đói cướp đi hơn 2 triệu sinh mạng, Việt Nam từng bước thoát khỏi đói nghèo, xây dựng hạ tầng, phổ cập giáo dục, hội nhập sâu rộng vào kinh tế thế giới.

Năm 2023, GDP Việt Nam đạt gần 435 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người hơn 4.200 USD; năm 2024 đạt trên 476 tỷ USD, tăng trưởng 7,09%, đứng thứ 34 thế giới và nằm trong nhóm 20 nền kinh tế hàng đầu về thương mại quốc tế; trao đổi thương mại năm 2024 đạt gần 800 tỷ USD. Tiềm lực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ, quốc phòng, an ninh không ngừng nâng cao... Giữa biến động địa chính trị và khủng hoảng toàn cầu, Việt Nam vẫn giữ được ổn định chính trị, duy trì tăng trưởng, kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đúng tinh thần Tuyên ngôn Độc lập. “Những thành tựu đó không chỉ khẳng định vị thế của Việt Nam, mà còn thể hiện khát vọng vươn lên mạnh mẽ, đóng góp vào hòa bình và phát triển bền vững của thế giới”, PGS.TS Lê Quốc Lý nhấn mạnh.

Tuyên ngôn soi đường cho khát vọng “một trăm năm”, tiếp lửa khát vọng hùng cường

Đại hội XIII của Đảng đã xác định tầm nhìn chiến lược: Đến năm 2045 – kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao. Đây không chỉ là cột mốc lịch sử, mà là khát vọng định hình tương lai, dựa trên nền tảng ổn định chính trị, dân tộc đoàn kết và khát vọng vươn lên.

Để đạt mục tiêu đó, Việt Nam cần đột phá mạnh mẽ hơn trong quản trị quốc gia, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng giáo dục, khoa học – công nghệ, hoàn thiện thể chế pháp luật và bảo đảm công bằng xã hội. Tinh thần Tuyên ngôn Độc lập – quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc cho mọi người dân – phải được hiện thực hóa trong từng chính sách.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Sức mạnh dân tộc hôm nay không còn nằm ở tiếng súng, mà ở niềm tin, sự đồng thuận và năng lực sáng tạo của mỗi người dân – từ nông dân, công nhân, trí thức đến doanh nhân…, tất cả đều là chiến sĩ trên mặt trận xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

PGS.TS Lê Quốc Lý nhấn mạnh, 80 năm sau, tinh thần Ba Đình vẫn rực cháy. Vị thế quốc gia được nâng cao, kinh tế năng động, hội nhập sâu rộng, lòng tin vào Đảng được củng cố. Song hành trình đi tới hùng cường đòi hỏi tiếp tục phát huy tinh thần Tuyên ngôn Độc lập trong từng việc làm: Xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, nền hành chính phục vụ, giáo dục khơi dậy sáng tạo, văn hóa nuôi dưỡng bản sắc và khát vọng vươn lên.

“Khởi nguồn từ lòng dân - cội nguồn sức mạnh quốc gia - khát vọng hùng cường sẽ đưa Việt Nam vươn lên sánh vai các cường quốc, để mỗi người dân được sống trong độc lập, tự do và hạnh phúc, như trọn vẹn ý nghĩa của Tuyên ngôn Độc lập năm xưa”, ông nói.

PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng cho rằng, những kết quả đạt được sau 80 năm đất nước độc lập, tự do và gần 40 năm đổi mới là nền tảng và điều kiện quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tuyên ngôn Độc lập vẫn là ánh sáng soi đường cho từng bước đi, từng chính sách đổi mới, từng nỗ lực chuyển mình của quốc gia trong thời đại số và toàn cầu hóa. Đây vừa là điểm tựa tinh thần vững chắc, vừa là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho tương lai, giúp cho toàn thể dân tộc Việt Nam, với khát vọng vươn lên, với trí tuệ, bản lĩnh và ý chí mạnh mẽ, sẽ tiến bước vào kỷ nguyên phát triển mới với tâm thế tự tin, chủ động và đoàn kết, tích cực xây dựng và phát triển đất nước ta ngày càng thịnh vượng, hùng cường, đem hạnh phúc đến cho nhân dân, tích cực đóng góp cho sự ổn định, hòa bình, hữu nghị, hợp tác, cùng phát triển giữa các quốc gia, dân tộc trên toàn thế giới.

Quốc khánh, 2/9, diễu binh, diễu hành, Việt Nam, tuyên ngôn độc lập, 48 hàng ngang, quảng trường ba đình,

"Không có gì quý hơn độc lập, tự do" là sức sống cốt lõi

Phân tích rõ hơn về tầm ảnh hưởng và sức lan tỏa của câu nói "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" đối với việc giáo dục lòng yêu nước và ý chí tự cường của dân tộc Việt Nam qua các thế hệ, GS.TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh, câu "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" là sức sống cốt lõi của Bản Tuyên ngôn Độc lập.

Theo GS.TS Phùng Hữu Phú, Bản tuyên ngôn Độc lập ngắn gọn nhưng toát lên tư tưởng lớn: Độc lập không tự nhiên có, mà phải giành bằng xương máu; giữ gìn còn khó hơn. "Giành được độc lập, tự do đã khó, nhưng giữ được độc lập, tự do còn khó hơn nhiều", ông nói và nhấn mạnh, trách nhiệm hôm nay là lan tỏa chân lý này đến thế hệ trẻ một cách tự nhiên, qua giáo dục, tuyên truyền và nghệ thuật sinh động, giúp các em hiểu rằng hạnh phúc chỉ có trong độc lập, đòi hỏi yêu nước và hy sinh."

Ngành Giáo dục, ngành Tuyên giáo phải làm sao để chuyển tải những giá trị lịch sử một cách sinh động cho thế hệ trẻ. Không có con đường nào đi vào tâm hồn trẻ thơ bằng những tác phẩm nghệ thuật. Chúng ta phải chuyển tải một cách tinh tế, khéo léo phù hợp với các em, các cháu để thế hệ trẻ hiểu rằng, muốn sống hạnh phúc phải có độc lập tự do, muốn có độc lập tự do phải yêu nước, phải chiến đấu, hy sinh", GS.TS Phùng Hữu Phú nhấn mạnh.

×