Cấp bách tháo điểm nghẽn ngành điện, kêu gọi tư nhân tham gia toàn diện vào năng lượng

Tại Hội nghị về quán triệt các nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết 70, về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của Bộ Chính trị, ông Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương khẳng định, Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị thể hiện tầm nhìn, quyết tâm và đột phá rất lớn của Đảng về những vấn đề thực tế của ngành năng lượng nói chung và ngành điện nói riêng.

Bên cạnh những mục tiêu, giải pháp yêu cầu đột phá, gỡ bỏ ngay vướng mắc do cơ chế, thể chế ràng buộc, theo Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, Nghị quyết 70 còn mang tư duy đổi mới toàn diện ngành năng lượng theo cơ chế thị trường, nhằm đáp ứng đòi hỏi bức thiết của nền kinh tế đất nước đang chuyển mình nhanh chóng.

Nguy cơ thiếu điện cho tăng trưởng 2 con số là hiện hữu

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, sau 5 năm thực hiện Nghị quyết 55 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, ngành năng lượng đã duy trì tăng trưởng ổn định, cơ bản đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao cho phát triển nhanh và bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh đất nước và nâng cao đời sống nhân dân.

Ngành năng lượng phát triển khá hài hòa giữa các phân ngành với hạ tầng ngày càng hiện đại, đồng bộ và tiệm cận trình độ khu vực.

Thị trường năng lượng vận hành theo hướng cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả hơn, phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Năng lượng tái tạo phát triển mạnh.

Ngành điện, than, dầu khí chuyển dần sang cơ chế thị trường, giá xăng dầu điều hành linh hoạt phù hợp với diễn biến thị trường.

Công nghiệp khai thác dầu khí, lọc hóa dầu tiếp tục phát triển đáp ứng khoảng 70% nhu cầu trong nước.

Tuy vậy, ngành năng lượng vẫn tồn tại nhiều hạn chế.

Báo cáo đến hết năm 2024 cho thấy, với kịch bản phát triển như những năm qua, trong 11 chỉ tiêu của Nghị quyết số 55 đến năm 2030, chỉ có 3 chỉ tiêu có khả năng đạt, 6 chỉ tiêu khó đạt và 2 chỉ tiêu chưa đủ cơ sở đánh giá.

Trong 6 chỉ tiêu khó đạt, gồm những chỉ tiêu rất là quan trọng như tổng cung năng lượng sơ cấp, tổng công suất nguồn điện, tổng sản lượng điện, tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng, dự trữ xăng dầu.

"Thể chế chính sách công tác quản lý phát triển ngành năng lượng còn bất cập, chưa thu hút hiệu quả các thành phần kinh tế tham gia phát triển năng lượng. Nhiều dự án chậm tiến độ, nguy cơ thiếu điện cho giai đoạn tăng trưởng hai con số là hiện hữu. Hạ tầng ngành năng lượng còn thiếu và chưa đồng bộ"

Bên cạnh đó, theo Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, hiện nay hệ thống điện Việt Nam phát triển chưa đồng bộ, lưới điện kết nối chưa hiệu quả với các dự án nguồn.

Chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động một số lĩnh vực còn thấp. Thị trường năng lượng cạnh tranh phát triển chưa đồng bộ.

Giá năng lượng còn bất cập, chưa thực sự phù hợp với cơ chế thị trường, vẫn còn tình trạng bù chéo giá điện đối với một số nhóm khách hàng.

Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương khẳng định, nhiều vấn đề nảy sinh trong nước và thế giới liên quan đến năng lượng, trong đó làm đứt gãy chuỗi cung ứng, gây rủi ro cho thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong đó, sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch. Việc thực hiện cam kết quốc tế giảm phát thải khí nhà kính; phát triển điện hạt nhân là yêu cầu cần thiết để bảo đảm nguồn điện nền, điện sạch.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên mới, ngày càng trở nên quan trọng và cấp bách.

Về những tư duy mới, Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương khẳng định, Nghị quyết 70 xác định rõ an ninh năng lượng là một bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia, gắn trực tiếp với ổn định chính trị, phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết 70 thể hiện tư duy chiến lược khi chuyển từ quan niệm bảo đảm cung ứng sang bảo đảm vững chắc và chủ động an ninh năng lượng với tầm nhìn chiến lược dài hạn, đa chiều.

Trong đó, Nghị quyết nhấn mạnh rõ hơn mục tiêu chuyển đổi năng lượng đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước về cam kết quốc tế. Chú trọng hơn mục tiêu phát triển lưới truyền tải, lưới điện phân phối hiện đại, thông minh và đưa ra mục tiêu rõ hơn về sản xuất trong nước, các vật tư thiết bị chính của các phân ngành năng lượng. Khuyến khích mạnh mẽ các thành phần kinh tế.

“Nghị quyết 70 tuân thủ nguyên tắc phát triển năng lượng phải phù hợp với thể chế kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa. Phát triển thị trường năng lượng đồng bộ, cạnh tranh, minh bạch, xóa bỏ cơ chế bù chéo, điều chỉnh giá năng lượng theo thị trường có sự quản lý nhà nước. Khuyến khích mạnh mẽ các thành phần kinh tế, nhất là khu vực tư nhân tham gia toàn diện vào phát triển năng lượng”, ông Nghị khái quát.

Về các nội dung cơ bản, theo Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, Nghị quyết 70 xác định 5 nhóm quan điểm chỉ đạo, các nhóm mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 và bảy nhóm nhiệm vụ giải pháp lớn.

Trong đó, 5 nhóm quan điểm chỉ đạo trọng tâm là thể hiện quan điểm Đảng lãnh đạo và định hướng tổng thể đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Đảng lãnh đạo toàn diện, nhà nước kiến tạo thể chế chính sách đột phá, kiểm soát hạ tầng năng lượng chiến lược. Người dân, doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể phát triển năng lượng quốc gia, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, khu vực tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất.

Cấp bách tháo điểm nghẽn cho ngành điện, kêu gọi tư nhân tham gia toàn diện

“An ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, là tiền đề quan trọng để phát triển đất nước, là bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia. Phát triển năng lượng được ưu tiên cao nhất để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng liên tục trên 10% và thực hiện hai mục tiêu 100 năm của đất nước”, ông Nghị nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, Đảng xác định phát triển năng lượng phải phù hợp với thể chế kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa. Xây dựng thị trường năng lượng đồng bộ, cạnh tranh, minh bạch, đa dạng hình thức sở hữu và phương thức kinh doanh.

“Giá mọi loại hình năng lượng theo cơ chế thị trường, không bù chéo giữa các nhóm khách hàng. Khuyến khích các thành phần kinh tế, nhất là khu vực tư nhân tham gia phát triển năng lượng, đảm bảo kinh tế tư nhân cạnh tranh bình đẳng trong phát triển các dự án năng lượng”, ông Nghị nói.

Đảng xác định, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số triệt để nhằm thúc đẩy, phát triển nhanh, bền vững ngành năng lượng để làm chủ công nghệ hiện đại và từng bước tự chủ công nghệ năng lượng nguyên tử.

“Phát triển năng lực nội địa, nội địa hóa thiết bị, tự chủ sản xuất phần lớn các thiết bị phục vụ trong nước, vừa hướng tới xuất khẩu cả công nghệ và thiết bị”, Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương nhấn mạnh.

Về các nhóm mục tiêu lớn tại Nghị quyết 70 đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2045, Nghị quyết xác định cần phải quyết tâm hoàn thiện và thực hiện hiệu quả pháp luật có liên quan để tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế cho các dự án năng lượng, tạo cơ chế vượt trội, thu hút triển khai các dự án năng lượng quan trọng cấp bách.

Huy động tối đa các nguồn vốn đầu tư, nguồn vốn đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng. Có cơ chế đặc thù, cơ chế chính sách đặc thù ưu đãi để khuyến khích các hộ sử dụng điện lớn xây dựng hệ thống thu hồi năng lượng để sản xuất điện; khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, hệ thống lưu trữ năng lượng.

Theo Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, Nghị quyết 70 yêu cầu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng, trong đó xác định là đầu tư cho nghiên cứu phát triển tối thiểu 2% ngành năng lượng và phát triển hệ thống lưới điện, quản lý năng lượng thông minh trong công nghiệp, giao thông và xây dựng. 

Bên cạnh đó, ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao với 25.000 đến 35.000 kỹ sư, chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là ưu tiên cho ngành năng lượng hạt nhân. Thu hút chuyên gia trong và ngoài nước làm việc trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, năng lượng tái tạo, năng lượng mới.

×