Nếu không có sức ép, sẽ không sử dụng hiệu quả và tiết kiệm điện

Tuy nhiên, thời gian qua vẫn chủ yếu là khuyến khích thay vì cơ chế sức ép, ràng buộc. Nếu không có cơ chế sức ép kiểu như tiêu chuẩn sử dụng điện sạch, điện sinh khối cho sản phẩm xuất khẩu vào thị trường EU, đối với một số sản phẩm Việt Nam xuất vào thị trường này, chắc chắn khó có chuyện doanh nghiệp Việt tính bài toán sử dụng điện tiết kiệm. Bởi điều này sẽ đi liền với tăng trưởng bền vững, đầu tư công nghệ máy móc hiện đại và có thể tính đến tuần hoàn chuỗi sản xuất vốn tiêu tốn lượng vốn khổng lồ, thời gian dài.

Tại Tọa đàm "Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Bài toán đầu tư bền vững cho doanh nghiệp" vừa diễn ra ở Hà Nội do Bộ Công Thương phối hợp với đơn vị liên quan tổ chức, nhiều chuyên gia đã đưa ra giải pháp nhằm giúp doanh nghiệp có cái nhìn đúng đắn hơn về tiết kiệm điện, bởi không phải cho bản thân doanh nghiệp mà còn cho chiến lược đến năm 2050 Việt Nam cam kết phát thải về 0% với lộ trình thực hiện rất gấp gáp từ năm 2030 trở đi.

Theo ông Cù Huy Quang, Trưởng phòng Hiệu quả năng lượng và Chuyển đổi xanh, Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công – Bộ Công Thương: Hiện chỉ có rất ít doanh nghiệp thực hiện kiểm toán năng lượng để thay đổi công nghệ, tăng hiệu quả sản xuất. Sức ép của các tiêu chuẩn thị trường ngày càng lớn, ngặt nghèo; cạnh tranh giá thành đòi hỏi doanh nghiệp tối ưu hoá chi phí song doanh nghiệp Việt vẫn còn nhiều khó khăn.

Theo các chuyên gia và doanh nghiệp, Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về năng lượng mở ra chương mới cho ngành điện, nhưng cũng là cơ hội cho doanh nghiệp tại Việt Nam lựa chọn hướng đi đúng đắn nhằm mục tiêu sản xuất hiện đại, giá thành cạnh tranh, chất lượng phù hợp và phát thải thấp.

Trong mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026, ngành điện cần tăng trưởng gấp từ 1,5 lần đến 2 lần so với tăng trưởng của nền kinh tế mới đáp ứng được nhu cầu. Đó là bài toán khó cần lời giải toàn diện từ quy hoạch đến chiến lược cho ngành điện trong 5-10 năm tới. Ở khu vực doanh nghiệp, hộ tiêu dùng, vấn đề tiết kiệm để sử dụng hiệu quả được xem là giải pháp hiệu quả nhất, nhanh nhất để giảm áp lực tăng trưởng nguồn điện, vốn đang ở giới hạn. 

Với Việt Nam, tiết kiệm điện sẽ giúp nền kinh tế và các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh khi xuất khẩu. Và để đạt được mục tiêu tiết kiệm từ 8 - 10% tổng năng lượng tiêu thụ so với kịch bản phát triển bình thường đến năm 2030, bên cạnh sự nỗ lực của các cơ quan quản lý Nhà nước ở Trung ương rất cần sự vào cuộc của chính quyền các cấp tại địa phương và cả sự chuyển đổi từ chính doanh nghiệp.

Ông Quang cho rằng, trong khi tăng trường các nguồn điện (thuỷ, nhiệt điện, điện tái tạo, điện sinh khối…) cần thời gian và chi phí rất lớn, tỷ suất hiệu quả chỉ được tính về dài hạn thì việc tiết kiệm, sử dụng điện hiệu quả lại là giải pháp tức thì, nhanh, hiệu quả. Các nước trên thế giới đều đưa vấn đề tiết kiệm sử dụng điện hiệu quả là tiêu chí để phát triển, tránh phát thải lớn, gây tổn hại cho tăng trưởng.

Tại Việt Nam, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là chủ trương lớn của Chính phủ, gắn liền với mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp. 

Hiện nay, Bộ Công Thương hiện là cơ quan đầu mối triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030.

Về chính sách, theo ông Quang Bộ Công Thương đã xây dựng và trình Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (Luật số 77) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026). 

Ông Quang cho biết, Luật 77 đưa ra các yêu cầu về kiểm toán năng lượng, lộ trình áp dụng công nghệ tiên tiến, và tiêu chuẩn quản lý năng lượng, tạo hành lang pháp lý rõ ràng đối với Tổ chức dịch vụ năng lượng (ESCO) để thúc đẩy doanh nghiệp.

Bộ Công Thương đang xây dựng kịch bản hỗ trợ doanh nghiệp kiểm toán năng lượng để phát hiện những khâu tiêu tốn nhiều năng lượng, từ đó có giải pháp để sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng tại doanh nghiệp;…

Đại diện Bộ Công Thương cho rằng, đổi mới công nghệ đi đôi với sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, điều này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và giảm phát thải mà còn giúp doanh nghiệp hiện đại hoá công nghệ, tái cấu trúc quản trị giá trị sản xuất.

Hiện nay mới chỉ rất ít doanh nghiệp kiểm toán định kỳ năng lượng, chiếm tỷ lệ từ 5-10%. Còn một bộ phận doanh nghiệp gặp khó khăn do hạn chế về vốn đầu tư, công nghệ lạc hậu hoặc thiếu nhân lực chuyên môn, nên việc triển khai còn chưa đồng đều. Do đó, cần có các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp các giải pháp, tư vấn và vay vốn để chuyển đổi năng lượng hiệu quả, tiết kiệm hơn.

Tại Toạ đàm, ông Trần Anh Tuấn, Phó Trưởng Ban Quản lý Các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP.Hà Nội cho biết, việc áp dụng sử dụng hiệu quả năng lượng tại các khu công nghiệp ở Việt Nam nói chung và tại Hà Nội nói riêng đang diễn ra ngày càng tích cực, nhưng mức độ phổ biến và hiệu quả còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có quy mô doanh nghiệp, loại hình sản xuất, nguồn vốn đầu tư và nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp.

Ông này cho rằng, hiện có 4 yếu tố khó khăn chính của doanh nghiệp trong thực hiện dụng sử dụng hiệu quả năng lượng: Thay đổi, điều chỉnh ý thức, hành vi sử dụng năng lượng chưa cao; đầu tư đổi mới dây chuyền, công nghệ hiện đại chiếm chi phí lớn; còn phụ thuộc vào nguồn lực doanh nghiệp và cuối cùng là tiêu chuẩn, quy định và cơ chế còn đang trong quá trình hoàn thiện…

“Để doanh nghiệp có thêm động lực đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng cần hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường hỗ trợ tài chính, kỹ thuật, đồng thời thúc đẩy xây dựng hạ tầng và mô hình quản lý năng lượng hiện đại, giúp doanh nghiệp vừa giảm chi phí vừa phát triển bền vững”, ông Tuấn cho hay.

×