Chủ đề nóng

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia đánh giặc Pháp

Thứ năm, ngày 24/11/2022 05:14 AM (GMT+7)
Aa Aa+
Trong sự phát triển của dòng chảy lịch sử, xã Hoằng Giang (huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa) là nơi để lại nhiều di tích lịch sử có giá trị văn hóa cao, trong đó không thể không nhắc đến hai khu di tích cấp Quốc gia là Đền thờ cụ Cao Bá Điển và Đền thờ Tướng quân Cao Lỗ.
Bình luận 0

Nghè Hợp Đồng (hay đền thờ Cao Lỗ), thuộc làng Hợp Đồng, xã Hoằng Giang (huyện Hoằng Hoá, tỉnh Thanh Hóa) nơi thờ vị thần họ Cao tên Lỗ. 

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 1.

Đền thờ Cao Lỗ ở xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Cao Lỗ là một tướng giỏi của vua An Dương Vương, đã có công lớn trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước ở buổi đầu dựng nước thời kỳ Âu Lạc.

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 2.

Theo thần phả của làng Hợp Đồng, xã Hoằng Giang thì vào năm Trùng Hưng thứ nhất (1285) đời Vua Trần Nhân Tông, ông được sắc phong là “khai quốc công thần”, Dực bảo trung hưng, thượng thượng đẳng thần, Cao đại tướng quân húy Thông (tức Cao Lỗ).

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 3.


Theo truyền thuyết, Cao Lỗ đã giúp nhà vua chế nỏ thần từ chiếc móng của thần Kim Quy, khi Triệu Đà xâm lược Âu Lạc ông dùng nỏ thần bắn tên đẩy lùi quân giặc, Triệu Đà hoảng sợ lui binh, cho con là Trọng Thủy ở lại làm con tin rồi vờ kết thân. 

Cao Lỗ cùng văn võ bá quan can ngăn, nhưng vua Thục không nghe còn đối xử lạnh nhạt với Cao Lỗ, cuối cùng ông phải rời bỏ Triều đình…Trong lúc cứu giá vua, Cao Lỗ đã chạy theo trên đường qua làng Hợp Đồng, xã Hoằng Giang…

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 4.

Hiện xã Hoằng Giang có trên 1.300 nhân khẩu thuộc dòng họ Cao. Đền thờ Cao Lỗ có kiến trúc 5 gian, hình chữ “Đinh” hiên còn lưu giữ nhiều di vật như ngai thờ, bài vị cổ, sắc phong. 

Theo một số tài liệu, đền thờ Cao Lỗ được trùng tu từ triều vua Minh Mạng, đến đời vua Tự Đức xây thêm phần hậu cung.

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 5.

Mặt phù hình rồng được chạm trổ tinh xảo trong khu đền thờ Cao Lỗ ở làng Hợp Đồng, xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 6.

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 7.

Bia đá và rùa đội bia cổ trong khu Đền thờ Cao Lỗ

Trong thời kỳ đấu tranh cách mạng, đền thờ Cao Lỗ là nơi đầu tiên tổ chức cuộc mít tinh với hàng nghìn người. 

Sau ngày hòa bình lập lại trên miền Bắc, tại đền thờ Cao Lỗ đã tổ chức hội nghị toàn miền Bắc tổng kết phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa mở đầu cho cao trào thi đua toàn miền Bắc. 

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 8.

Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đền được làm kho chứa lương thực của huyện Hoằng Hóa trên đường vận chuyển vào miền Nam.

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 9.

Cách đền thờ Cao Lỗ không xa là đền thờ Cao Bá Điển (tọa lạc tại làng Trinh Sơn), xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Ông là một trong hai nhà lãnh đạo tiêu biểu của “cuộc khởi nghĩa Hùng Lĩnh” nổi tiếng trong phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ XIX.

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 10.

Cao Bá Điển sinh ngày 11 tháng 11 năm Mậu Thân (1848), tại làng Trinh Sơn, xã Hoằng Giang, Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong gia đình nông dân nghèo, từ thiếu thời ông tỏ ra là người ham học, có chỉ tiến thân. 

Năm 1879, Cao Bá Điển tham gia kỳ thi võ và đỗ cử nhân võ. Tổng đốc Thanh Hóa lúc bấy giờ là Tôn Thất Phan đã tiến cử ông với Đề đốc Trần Xuân Soạn. 

Tháng 6 năm Giáp Thân (1884) ông giữ chức Suất đội vệ của Triều đình Huế…Trong cuộc tấn công kinh thành Huế do Tôn Thất Thuyết tổ chức, ông trực tiếp chỉ huy một cánh quân tiến đánh tòa Khâm sứ và đồn lính Pháp. Cuộc tấn công thất bại, vua Hàm Nghi rút khỏi Huế, Cao Bá Điển hộ tống nhà vua ra Tân Sở (Quảng Trị).

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 11.

Sau khi vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương (7-1885), ông Cao Bá Điển cùng Trần Suân Soạn được Tôn Thất Thuyết cử về Thanh Hóa tổ chức phong trào đấu tranh vũ trang trong địa hạt này. Tại quê nhà ông đã chiêu tập nghĩa binh, trở thành một trong những người đầu tiên khởi dựng phong trào Cần Vương ở Thanh Hóa…

Một xã ở Thanh Hóa có 2 đền thờ 2 người họ Cao, một người chế nỏ thần, người kia thời đánh giặc Pháp - Ảnh 12.

Ông Cao Bá Điển bị thực dân Pháp sát hại tại thị xã Thanh Hoá (nay là TP. Thanh Hóa). Tướng quân Cao Bá Điển có 10 năm cống hiến sức lực, tài năng của mình trong cuộc kháng chiến chống Pháp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. 

Sau khi bị giặc Pháp sát hại, dân làng, dòng tộc họ Cao đã đưa thi hài cụ Cao Bá Điển về an tang tại quê hương và lập đền thờ tại làng Trinh Sơn.


Trung Lê (Văn hóa & Đời sống/Báo Thanh Hóa)
Chuyên mục thực hiện theo Đề án hỗ trợ thông tin, tuyên truyền về Dân tộc - tôn giáo năm 2021
Mời các bạn đồng hành cùng báo Dân Việt trên mạng xã hội Facebook để nhanh chóng cập nhật những tin tức mới và chính xác nhất.
Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày Xem