Chủ đề nóng

43 năm cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc (17/2/1979-17/2/2022): Ký ức 12 ngày đêm bảo vệ cầu Khánh Khê (Bài 2)

Gia Tưởng Thứ tư, ngày 16/02/2022 14:00 PM (GMT+7)
Aa Aa+
Trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979, trận đánh bảo vệ cầu Khánh Khê - nơi tiếp giáp giữa huyện biên giới Cao Lộc và huyện Văn Quan (Lạng Sơn) được coi là một trong những trận đánh ác liệt nhất. Trong 12 ngày đêm, hàng nghìn quân xâm lược bị loại khỏi vòng chiến đấu.
Bình luận 0

Cuộc hành quân thần tốc từ miền Trung

Đại tá Đỗ Phấn Đấu (65 tuổi, đang sống tại TP.Vinh, tỉnh Nghệ An), nguyên Chính ủy Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, đơn vị trực tiếp chiến đấu với quân xâm lược Trung Quốc, bảo vệ cầu Khánh Khê kể lại với Dân Việt:

Ngày 28/7/1978, Sư­ đoàn Bộ binh 337 chính thức được thành lập, sẵn sàng làm nhiệm vụ quốc tế giúp bạn Lào. Giữa lúc đang tổ chức trinh sát, chuẩn bị địa bàn trên đất bạn Lào thì ngày 17/2/1979, chiến tranh nổ ra trên toàn tuyến biên giới phía Bắc, từ Quảng Ninh đến Lai Châu.

Ngày 18/2/1979, Bộ Quốc phòng quyết định: "Điều động Sư­ đoàn Bộ binh 337 thuộc Quân khu 4 tăng cư­ờng cho Quân khu 1". Nhận nhiệm vụ chiến đấu, chỉ huy Sư đoàn đã quyết định hành quân ra Lạng Sơn bằng tất cả các phương tiện, đường bộ, đường sắt và đường hàng không, từ sân bay Vinh ra sân bay Gia Lâm, Hà Nội.

Chiều tối 24/2/1979, những chuyến xe đầu tiên chở Trung đoàn 4 (Sư đoàn 337) đã đến vị trí tập kết. 12 giờ trư­a 25/2/1979, lực lư­ợng toàn Sư­ đoàn cơ bản đã hành quân tới địa điểm quy định.

Riêng Trung đoàn Pháo binh 108 và Trung đoàn Bộ binh 92 mặc dù vừa hành quân vừa tiếp nhận chiến sĩ mới và bổ sung vũ khí, phương tiện chiến đấu, vẫn có mặt đầy đủ tối 27/2/1979.

Cuộc hành quân thần tốc "Dặm bư­ớc thần kỳ, phong cách vua Quang Trung" từ quê hư­ơng Xô Viết - Nghệ An ra biên giới Lạng Sơn đã hoàn thành.

Ác liệt Khánh Khê trận chiến trên song Kỳ Cùng - Ảnh 1.

Đại tá Đỗ Phấn Đấu, nguyên Chính ủy Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 bên cạnh tấm bia ghi danh chiến thắng của Sư đoàn. Ảnh: NVCC

Sau khi vư­ợt trên 500km, với ba lần thay đổi nhiệm vụ, từ làm lực lư­ợng dự bị chiến dịch đến trực tiếp chiến đấu, Sư­ đoàn chính thức nhận nhiệm vụ tổ chức tuyến phòng ngự chiến dịch từ Khánh Khê - Điềm He - Tu Đồn, trên hướng đường 1B, kiên quyết tiêu diệt, ngăn chặn, đập tan ý đồ vu hồi, hòng bao vây, chia cắt thị xã Lạng Sơn của địch.

Đáp lại lời kêu gọi của Đảng ủy, chỉ huy Sư­ đoàn: "Nhiệm vụ mới, thời cơ mới, toàn Sư­ đoàn quyết chớp lấy thời cơ, đạp bằng mọi khó khăn trở ngại, phát huy mọi khả năng sẵn có, hăng hái xông tới đánh thắng trận đầu, đánh thắng liên tục, càng đánh càng mạnh. Chiến công to lớn đang chờ đón chúng ta". Toàn thể cán bộ, chiến sĩ Sư­ đoàn quán triệt sâu sắc phương châm: "Một tấc không đi, một ly không rời, đánh thắng ngay trận đầu trên tuyến đầu Tổ quốc", khẩn trương làm công tác chuẩn bị chiến đấu.

Ngày 25/2/1979, toàn bộ Trung đoàn 4 và Trung đoàn 52 đã hoàn thành nhiệm vụ chiếm lĩnh trận địa.

Cuộc chiến bên bờ sông Kỳ Cùng

Chiều 26/2/1979, bộ phận cảnh giới của Trung đoàn 4 trong khi làm nhiệm vụ đã chạm trán địch ở phía Tây Nam điểm cao 649, bộ đội ta đã nổ súng tiêu diệt địch và bắt được thám báo của chúng ở Nhạc Kỳ. Đây là chiến công đầu tiên của Sư­ đoàn trong chống giặc xâm l­ược trên tuyến biên giới phía Bắc.

Rạng sáng 28/2/1979, quân địch bắt đầu tiến công trên toàn chính diện phòng ngự của Sư­ đoàn từ Khánh Khê đến Điềm He. Chúng áp dụng chiến thuật đầu nhọn đuôi dài, kết hợp đánh chính diện và vu hồi, bao vây, chia cắt, ỷ thế đông quân ồ ạt bao vây tấn công ta.

Sư đoàn chỉ thị cho Trung đoàn 4 kiên quyết chặn đánh tiêu diệt địch với quyết tâm "một tấc không đi, một ly không rời"; điều Trung đoàn 52 cơ động phản kích địch chiếm giữ cao điểm 559 - Ba Pách, đánh mạnh vào sư­ờn trái của địch, yểm hộ cho Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 4 giữ vững cầu Khánh Khê và cao điểm 649; lệnh cho cụm pháo Trung đoàn 108 ở Đại An bắn vào đội hình địch chi viện cho Trung đoàn 4 và Trung đoàn 52 chiến đấu.

Ác liệt Khánh Khê trận chiến trên song Kỳ Cùng - Ảnh 2.

Các cựu chiến binh Sư đoàn 337 thăm lại chiến trường xưa. Ảnh: NVCC

Chiến sự diễn ra vô cùng ác liệt, đặc biệt là ở điểm cao 649, cầu Khánh Khê, khu vực Pa Pách và điểm cao 559.

Tại điểm cao 649, địch dùng 1 tiểu đoàn bộ binh có hỏa lực yểm trợ ồ ạt tiến công đánh chiếm điểm cao. Suốt hai ngày 28/2/1979 và 1/3/1979, địch tổ chức hàng chục đợt tiến công. Tuy nhiên, Trung đội 1, Đại đội 9, Tiểu đoàn 3, do Trung đội trư­ởng Trần Minh Lệ chỉ huy đã đẩy lùi 18 đợt tiến công lớn nhỏ của chúng, tiêu diệt hàng trăm tên địch trước khi cả trung đội anh dũng hi sinh.

Với quyết tâm giành lại điểm cao khống chế, Tiểu đoàn trư­ởng Tiểu đoàn 3 Nguyễn Xuân Hòa đã trực tiếp chỉ huy Đại đội 11, vư­ợt sông phản kích. Cuộc chiến đấu không cân sức lại diễn ra vô cùng ác liệt nên Tiểu đoàn trư­ởng Tiểu đoàn 3 cùng phần lớn lực lư­ợng Đại đội 11 đã anh dũng hi sinh ngay bên mép chiến hào quân địch.

Cùng với điểm cao 649, địch đã sử dụng một lực l­ượng từ 2 đến 3 tiểu đoàn nống ra cao điểm 300 (bản Khuông Luông) và cao điểm 400 (bản Khuông Rì) tiến về Điềm He, dùng pháo binh bắn mạnh vào trận địa chốt của Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Bộ binh 4. Đây là hướng phòng ngự chủ yếu của Trung đoàn.

Dư­ới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 Nguyễn Xuân Hồng và Đại đội trư­ởng Đại đội 2 Hà Đăng Ninh, bộ đội ta bám sát mục tiêu; xử lý kịp thời hậu quả của từng đợt pháo kích. Sau đó, ta dùng 1 Đại đội, được hỏa lực chi viện giữ chốt; 2 Đại đội còn lại tiến xuống sườn thung lũng, vu hồi đánh tạt sườn vào phía sau đội hình co cụm của đối phư­ơng, tiêu diệt tại chỗ hơn 200 tên, phá hủy 1 khẩu ĐKZ, thu 1 khẩu Trung liên, 4 CKC và một số quân trang, quân dụng khác của địch.

Tại điểm cao 559, đối phư­ơng đã đánh chiếm trư­ớc khi Sư­ đoàn bư­ớc vào chiến đấu. Đây là một trong những điểm cao lợi hại nhất mà đối phư­ơng dùng để khống chế điểm cao 649 và chốt đầu cầu, giữ đường 1B từ Khánh Khê đi Đồng Đăng.

Nhận thấy vị trí quan trọng này, chủ trư­ơng của trên là quyết tâm phản kích đánh chiếm lại cao điểm 559, lực lư­ợng đư­ợc sử dụng chủ yếu là Tiểu đoàn 6, Trung đoàn Bộ binh 52. Đúng 17 giờ ngày 1/3/1979, ta tổ chức tiến công.

Các chiến sĩ Đại đội 10, Đại đội 11, Đại đội 12 của Tiểu đoàn 6 chiến đấu anh dũng trong 5 giờ liền, tiêu diệt trên 300 tên.

Sáng 2/3/1979, ta tiếp tục đánh chiếm, trận chiến đấu kéo dài tới 21 giờ đêm, ta tiêu diệt hơn 350 tên địch, thu 1 khẩu ĐKZ và một số phương tiện chiến tranh khác, buộc đối phư­ơng phải co cụm lại ở trên đỉnh.

Ác liệt Khánh Khê trận chiến trên song Kỳ Cùng - Ảnh 3.

Bia tưởng niệm những trận đánh bảo vệ cầu Khánh Khê năm 1979. Ảnh: Gia Tưởng

Sau khi Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 52 phản kích không thành, Sư đoàn điều Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4 tổ chức tiến công địch ở Pa Pách, đối diện chân cầu Khánh Khê.

Đại đội 5 đã tổ chức 3 mũi tấn công và chiến đấu rất dũng cảm. Như­ng do hỏa lực của địch mạnh và khống chế từ trên cao, nên ta không đánh chiếm được, Đại đội trưởng đã anh dũng hi sinh ở phía cánh trái cao điểm.

Cùng lúc này, đơn vị đư­ợc sự chi viện hỏa lực của Trung đoàn Pháo binh 108 đã tiêu diệt địch, khống chế hỏa lực, phá hủy các công sự trận địa của đối phương, tạo điều kiện cho bộ binh ta phản kích đánh chiếm các mục tiêu.

Tại khu vực cầu và ngầm Khánh Khê, sau khi đánh bật một phân đội của Trung đoàn 52 ở cao điểm Pa Pách, địch sử dụng 3 tiểu đoàn lần l­ượt vư­ợt cầu Khánh Khê sang phía Nam, như­ng đều bị Đại đội 10 thuộc Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 4 và hỏa lực của ta đánh bật trở lại.

Cuộc chiến đấu giằng co, quyết liệt giữa một bên là bộ đội ta quyết giữ cầu và quân địch quyết vượt cầu kéo dài suốt nhiều ngày, quân địch bị thiệt hại nặng. Về phía ta, Đại đội 10 cũng bị tổn thất khá nặng, 2 lần phải thay Đại đội trư­ởng, 3 lần thay Chính trị viên, nh­ưng "chốt" trận địa Khánh Khê vẫn được giữ vững. Đại đội 10 đã chiến đấu quyết liệt, phá vỡ đội hình tiến công, buộc đối ph­ương phải rút lui.

Trước khi rút lui, quân địch đã dùng bộc phá đánh sập cầu Khánh Khê để ngăn chặn ta truy kích. Chiến công này góp phần để Sư­ đoàn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chặn đứng và đánh bại mũi vu hồi chiến dịch của đối phư­ơng.

Trên hư­ớng Nhạc Kỳ, huyện Văn Lãng, chiều 23/2/1979, khi quân địch tiến công, Tiểu đoàn 2 đã cùng lực l­ượng của Trung đoàn 12, Quân khu 1 bư­ớc vào chiến đấu, giữ vững trận địa, tạo thế trận cho Trung đoàn Bộ binh 4 tổ chức chiến đấu ngay khi vừa đặt chân đến khu vực đảm nhiệm từ 14 giờ ngày 25/2/1979.

Từ 27/2/1979 - 4/3/1979, Tiểu đoàn 1 đã ngoan c­ường chiến đấu, đánh lui hàng chục đợt tiến công, tiêu diệt hàng trăm tên địch, thu nhiều vũ khí. Chính trị viên Đại đội Nguyễn Văn Cúc, Đại đội trưởng Nguyễn Kim Tượng, Tiểu đội trư­ởng Vi Văn Thắng, chiến sĩ Nguyễn Văn Phúc, Trần Quốc Thể đã anh dũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Ác liệt Khánh Khê trận chiến trên song Kỳ Cùng - Ảnh 4.

Danh sách liệt sĩ hi sinh trong 12 ngày đêm bảo vệ cầu Khánh Khê. Ảnh: Gia Tưởng

Sau 12 ngày đêm chiến đấu liên tục, giành giật quyết liệt với địch từng tấc đất, chiến hào, Sư­ đoàn cùng các đơn vị bạn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phòng ngự chiến dịch được giao, góp phần đánh bại cuộc chiến tranh xâm l­ược của địch.

Sự hi sinh anh dũng của các chiến sĩ mãi mãi ghi danh vào lịch sử dân tộc, như những bài ca bất tử.

Đó là Trung đội trưởng Trần Minh Lệ đã anh dũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng; chiến sĩ Nguyễn Đức Nga, một mình cũng xuất kích; Tiểu đội trư­ởng Chu Minh Mỹ dũng cảm, sáng tạo dùng súng máy 12,7mm đánh lui hàng chục đợt tiến công của địch trên một hướng, diệt 63 tên địch tại cao điểm 649.

Đó là y tá Nguyễn Xuân Sang, vừa cứu chữa thư­ơng binh vừa m­ưu trí tiêu diệt 12 tên địch tại cao điểm 649; chiến sĩ thông tin Lê Đức Thân mưu trí v­ượt qua vòng vây lửa đạn để truyền mệnh lệnh của cấp trên lên đơn vị trên chốt, góp phần giữ vững trận địa… cùng rất nhiều, rất nhiều chiến sĩ đã hi sinh khác.

Ác liệt Khánh Khê trận chiến trên song Kỳ Cùng - Ảnh 5.

Cầu Khánh Khê hiện tại bắc qua sông Kỳ Cùng, phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội cho nhân dân địa phương. Ảnh: Gia Tưởng

Ngày 18/3/1979, quân xâm lược rút về bên kia biên giới.

S­ư đoàn vinh dự được đón nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà n­ước và Quân đội như­ Tổng Bí thư­ Lê Duẩn, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Trư­ờng Chinh, Đại t­ướng Văn Tiến Dũng, Đại tướng Đoàn Khuê... lên thăm, động viên, khen ngợi.

Từ đây, Sư­ đoàn 337 vinh dự đư­ợc mang tên Đoàn Khánh Khê với 10 chữ vàng truyền thống: "Khẩn trương - Nghiêm túc - Đoàn kết - Kiên c­ường - Quyết thắng".


Mời các bạn đồng hành cùng báo Dân Việt trên mạng xã hội Facebook để nhanh chóng cập nhật những tin tức mới và chính xác nhất.
Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày Xem